Σε ηλικία 80 ετών έφυγε από τη ζωή την Κυριακή ο Μιγκέλ Άνχελ Φέλιξ Γκαγιάρδο, γνωστός ως «Jefe de Jefes» («Αφεντικό των Αφεντικών») και «El Padrino» («Ο Νονός»), ο οποίος υπήρξε ιδρυτής του διαβόητου καρτέλ της Γουαδαλαχάρα και μία από τις πλέον ισχυρές προσωπικότητες του μεξικανικού οργανωμένου εγκλήματος τις δεκαετίες του 1970 και του 1980.
Σύμφωνα με τις μεξικανικές αρχές, ο Γκαγιάρδο πέθανε από πολυοργανική ανεπάρκεια σε ιδιωτικό νοσοκομείο στη Γουαδαλαχάρα, στο δυτικό Μεξικό, όπου είχε μεταφερθεί εσπευσμένα από τις φυλακές Puente Grande, στην πολιτεία Χαλίσκο. Ο θάνατός του επήλθε περίπου στις 14:00 τοπική ώρα της Κυριακής 15 Νοεμβρίου.
Η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί από τις 13 Νοεμβρίου, με αποτέλεσμα να κριθεί αναγκαία η διακομιδή του σε νοσοκομείο, όπου τελικά κατέληξε.
Πώς κατέληξε από αστυνομικός στην κορυφή του οργανωμένου εγκλήματος
Γεννημένος το 1946 στην Κουλιακάν, στην πολιτεία Σιναλόα του βορειοδυτικού Μεξικού, ο Γκαγιάρδο ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία ως αστυνομικός, προτού αναλάβει καθήκοντα σωματοφύλακα τοπικού κυβερνήτη.
Κατά τη δεκαετία του 1970 ανέπτυξε ένα εκτεταμένο δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών, δημιουργώντας συμμαχίες με κολομβιανές εγκληματικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και το καρτέλ του Μεντεγίν, υπό τον Πάμπλο Εσκομπάρ.
Μαζί με τους Ραφαέλ Κάρο Κιντέρο και Ερνέστο Φονσέκα Καρίγιο ίδρυσε το καρτέλ της Γουαδαλαχάρα, το οποίο εξελίχθηκε σε μία από τις κυρίαρχες εγκληματικές οργανώσεις του Μεξικού τη δεκαετία του 1980.
Το δίκτυο δραστηριοποιούνταν σε μεγάλη κλίμακα στη μεταφορά κοκαΐνης από την Κολομβία προς τις ΗΠΑ, αξιοποιώντας διασυνδέσεις με κρατικούς αξιωματούχους, χρηματισμούς και αεροσκάφη μικρού μεγέθους.
Η διάλυση του καρτέλ της Γουαδαλαχάρα αποτέλεσε, παράλληλα, αφετηρία για την εμφάνιση και την ανάπτυξη άλλων μεγάλων εγκληματικών οργανώσεων στο Μεξικό, μεταξύ των οποίων και το καρτέλ της Σιναλόα.
Η δολοφονία πράκτορα της DEA και η καταδίκη
Η εγκληματική αυτοκρατορία του Γκαγιάρδο άρχισε να καταρρέει μετά την απαγωγή και τη δολοφονία, το 1985, του Αμερικανού πράκτορα της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA), Ενρίκε «Κίκι» Καμαρένα, καθώς και του Μεξικανού πιλότου Αλφρέδο Θαβάλα Αβελάρ.
Η υπόθεση προκάλεσε σοβαρή διπλωματική ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Μεξικού, με την Ουάσιγκτον να ασκεί πιέσεις στις μεξικανικές αρχές για τη σύλληψη των υπευθύνων.
Ο Γκαγιάρδο συνελήφθη τον Απρίλιο του 1989 και αρχικά καταδικάστηκε σε 40 χρόνια κάθειρξης για αδικήματα που σχετίζονταν με τη διακίνηση ναρκωτικών και την οπλοκατοχή. Το 2017, ομοσπονδιακό δικαστήριο του επέβαλε επιπλέον ποινή 37 ετών για τον ρόλο του στην απαγωγή και τη δολοφονία του Καμαρένα και του Θαβάλα.
Ο ίδιος αρνιόταν την ευθύνη για τις συγκεκριμένες δολοφονίες και υποστήριζε την αθωότητά του.
Η επιδείνωση της υγείας και η αποτυχημένη μεταφορά σε κατ’ οίκον περιορισμό
Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Γκαγιάρδο αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας. Η υπεράσπισή του είχε επιχειρήσει επανειλημμένα να εξασφαλίσει τη μεταφορά του σε κατ’ οίκον περιορισμό, επικαλούμενη τη σημαντική επιδείνωση της φυσικής του κατάστασης.
Σύμφωνα με συνέντευξή του στη ισπανόφωνη τηλεοπτική υπηρεσία Telemundo μέσα από τη φυλακή, έως το 2021 είχε χάσει την όρασή του από το ένα μάτι, είχε σχεδόν χάσει πλήρως την ακοή του και δεν μπορούσε πλέον να περπατήσει χωρίς βοήθεια.
Τον Σεπτέμβριο του 2022, ομοσπονδιακός δικαστής ενέκρινε τη μεταφορά του σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ωστόσο, η Γενική Εισαγγελία του Μεξικού άσκησε έφεση, με αποτέλεσμα η απόφαση να μην εφαρμοστεί.
Ο Γκαγιάρδο παρέμεινε στις φυλακές Puente Grande μέχρι την επείγουσα μεταφορά του στο νοσοκομείο στις 13 Νοεμβρίου, όπου και πέθανε δύο ημέρες αργότερα.
Η πορεία του από την άνοδο στην κορυφή του μεξικανικού υποκόσμου έως τη σύλληψη και την πολυετή φυλάκισή του αποτέλεσε, επίσης, βασικό θέμα της σειράς του Netflix «Narcos: Mexico», στην οποία τον ρόλο του ιδρυτή του καρτέλ ενσάρκωσε ο Μεξικανός ηθοποιός Ντιέγκο Λούνα.
