Η συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ, Σι Τζινπίνγκ και Πούτιν στην Κίνα αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για μια νέα συνεννόηση των μεγάλων δυνάμεων. Πίσω από τη διπλωματική προσέγγιση, ωστόσο, κλιμακώνεται η οικονομική αντιπαράθεση, ενώ στην Ουάσιγκτον βαθαίνει το ρήγμα για την πολιτική απέναντι στο Πεκίνο.
Οι παραλληλισμοί με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945 είναι ήδη έντονοι, καθώς η εικόνα των τριών ηγετών στο ίδιο τραπέζι προκαλεί ερωτήματα για το κατά πόσο οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να διαμορφώσουν από κοινού τους κανόνες της διεθνούς τάξης, ενδεχομένως παρακάμπτοντας τα συμφέροντα μικρότερων χωρών.
Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική σκηνοθεσία, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Οι ΗΠΑ και η Κίνα εντείνουν τους περιορισμούς στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στην πρόσβαση σε τεχνολογίες αιχμής, με τα μικροκυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης και τις κρίσιμες πρώτες ύλες να βρίσκονται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται διχασμένη ως προς τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει απέναντι στο Πεκίνο, καθώς ο Τραμπ να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της εθνικής ασφάλειας και την επιθυμία του να διατηρήσει ανοιχτό τον δρόμο μιας προσωπικής συμφωνίας με τον Σι, εξηγούν αναλυτές στο Bloomberg.
Τραμπ-Σι-Πούτιν: Η νέα Γιάλτα και η φιλοδοξία των μεγάλων δυνάμεων
Ογδόντα και πλέον χρόνια μετά τη συνάντηση του Φράνκλιν Ρούζβελτ, του Ιωσήφ Στάλιν και του Ουίνστον Τσόρτσιλ στη Γιάλτα, οι δύο διαφορετικές αναγνώσεις εκείνης της ιστορικής διάσκεψης εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι συνεννοήσεις μεταξύ ισχυρών κρατών.
Για ορισμένους, αποτέλεσε μια προσπάθεια οικοδόμησης της μεταπολεμικής σταθερότητας, με τη δημιουργία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και τη διευθέτηση του ζητήματος της ναζιστικής Γερμανίας. Για άλλους, συμβολίζει τη δυνατότητα των μεγάλων δυνάμεων να χαράσσουν μεταξύ τους τις σφαίρες επιρροής και να αποφασίζουν για την τύχη χωρών που δεν συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις.
Οι ιστορικές συνθήκες εκείνης της εποχής ήταν, βεβαίως, εντελώς διαφορετικές. Οι τρεις ηγέτες της Γιάλτας ήταν σύμμαχοι σε έναν παγκόσμιο πόλεμο που πλησίαζε στο τέλος του, ενώ οι στρατοί τους είχαν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ήττα της ναζιστικής Γερμανίας. Η εμβληματική φωτογραφία τους αποτύπωσε, ωστόσο, και μια άλλη πραγματικότητα: την κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων στις αποφάσεις για το μέλλον του διεθνούς συστήματος.

Μια φωτογραφία αρχείου τον Φεβρουάριο του 1945 από αριστερά, ο ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Φράνκλιν Ρούζβελτ, και o Ιωσήφ Στάλιν με τους συμβούλους τους στη Γιάλτα, στην Κριμαία, όπου οι Σύμμαχοι αποφάσισαν το μέλλον της Ευρώπης μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ©ΑΠΕ
Αντίθετα, ο Τραμπ, ο Σι και ο Πούτιν δεν έχουν κοινή στρατιωτική συμμαχία ούτε κάποιο ενιαίο σχέδιο για την παγκόσμια πολιτική. Η συνάντησή τους, που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη το απόγευμα στο περιθώριο της ετήσιας συνόδου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), στη Σεντζέν, έχει κυρίως συμβολική σημασία. Κάθε ηγέτης προσέρχεται με διαφορετικές επιδιώξεις, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τη διεθνή προβολή μιας συνάντησης που αναδεικνύει τη συγκέντρωση της ισχύος σε τρία κράτη.
Ο Νιλ Τόμας, ερευνητής στο Κέντρο Ανάλυσης της Κίνας του Ινστιτούτου Πολιτικής της Asia Society, εκτιμά μιλώντας στο Bloomberg ότι η τριμερής θα προσφέρει μια εικόνα ιστορικής σημασίας, χωρίς όμως να καθορίσει από μόνη της τη μελλοντική πορεία της παγκόσμιας γεωπολιτικής. Όπως επισημαίνει, η Γιάλτα δεν απέτρεψε τη σοβιετική κατάληψη της Ανατολικής Ευρώπης και η συνάντηση στη Σεντζέν δεν πρόκειται να τερματίσει τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η Μόσχα είναι εκείνη που έχει επενδύσει περισσότερο στην προβολή της ιδέας μιας νέας Γιάλτας. Ο Πούτιν επιχειρεί να παρουσιάσει τον πόλεμο στην Ουκρανία, που ξεκίνησε με την πλήρους κλίμακας εισβολή πριν από σχεδόν πέντε χρόνια, ως μέρος μιας ευρύτερης αναμόρφωσης της διεθνούς τάξης. Ενδεικτική ήταν η παρουσία του σε έκθεση κατά τις πρόσφατες εκδηλώσεις για την Ημέρα Εθνικής Ενότητας στη Ρωσία, όταν στάθηκε μπροστά σε γλυπτό που απεικόνιζε τους Στάλιν, Ρούζβελτ και Τσόρτσιλ στη Γιάλτα και ανέλαβε ο ίδιος να εξηγήσει στους φοιτητές που τον συνόδευαν ότι οι τρεις ηγέτες είχαν συναντηθεί για να αποφασίσουν πώς θα οργανώσουν τον κόσμο και το μέλλον της Ευρώπης.
Το Κρεμλίνο, πάντως, απορρίπτει επισήμως τη σύγκριση. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, υποστήριξε ότι η Ρωσία και η Κίνα συμμερίζονται το όραμα ενός πολυπολικού κόσμου, στον οποίο καμία χώρα δεν θα αποφασίζει για την τύχη άλλων κρατών. Χαρακτήρισε, μάλιστα, τις εκτιμήσεις περί μιας νέας συμφωνίας αντίστοιχης με εκείνη της Γιάλτας ως θεωρητικές ασκήσεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Για τη Μόσχα, ωστόσο, η ίδια η συμμετοχή του Πούτιν έχει ιδιαίτερη αξία. Πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στο Κρεμλίνο εκτιμούν ότι ο Ρώσος πρόεδρος επιδιώκει να εμφανιστεί ως μέλος μιας νέας τριάδας μεγάλων δυνάμεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αναμένονται σημαντικές συμφωνίες, ιδίως στον έλεγχο των εξοπλισμών. Μια κοινή ανακοίνωση των τριών χωρών αναμένεται να επικεντρωθεί στη διεθνή σταθερότητα και ασφάλεια.
Για τον Τραμπ, η συνάντηση έρχεται σε μια δύσκολη πολιτική συγκυρία, μετά τις βαριές απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα συζητήσει τόσο τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και την αναζήτηση διεξόδου από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αν και το ουκρανικό δεν αναμένεται να αποτελέσει το βασικό αντικείμενο των συνομιλιών. Η πιθανότητα να τεθεί το ζήτημα σε μια συνάντηση χωρίς την παρουσία του Κιέβου και των βασικών υποστηρικτών του προκαλεί ήδη προβληματισμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στον APEC, Κερτ Τονγκ, εκτιμά στο Bloomberg ότι ο Τραμπ γοητεύεται από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και την προοπτική προσωπικών συμφωνιών. Πάνω απ’ όλα, όμως, θεωρεί ότι η συμμετοχή του αντανακλά την ανάγκη να βρει βοήθεια για να απεμπλακεί από το αδιέξοδο στο Ιράν, ένα στοίχημα που, κατά την εκτίμησή του, δύσκολα θα αποδώσει.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, η φιλοξενία της συνάντησης προσφέρει την ευκαιρία να προβάλει τον αναβαθμισμένο διεθνή ρόλο της Κίνας. Η χώρα, οι ηγέτες της οποίας δεν είχαν προσκληθεί στη Γιάλτα παρά τη συμμετοχή της στη συμμαχία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των παγκόσμιων εξελίξεων. Παρότι το Πεκίνο απορρίπτει την ιδέα ότι οι ισχυρές χώρες πρέπει να αποφασίζουν μόνες τους για τον κόσμο, δεν έχει διστάσει να αξιοποιήσει την οικονομική και στρατιωτική του ισχύ στη Νότια Σινική Θάλασσα και αλλού.
Οι ανησυχίες, πάντως, δεν περιορίζονται στην Ευρώπη. Η Ιαπωνία έχει μεταφέρει στην Ουάσιγκτον τον προβληματισμό της ότι η συνάντηση μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση πως ο βασικός της σύμμαχος πλησιάζει περισσότερο την Κίνα και τη Ρωσία, σύμφωνα με δημοσίευμα της Mainichi Shimbun. Στη Νότια Κορέα, η Korea Times αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο μιας νέας Γιάλτας, αν και έκρινε υπερβολική την αναλογία. Στην Ταϊβάν, η φιλοενωτική Want Daily προειδοποίησε ότι μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαπραγματεύσεις για το μέλλον του νησιού χωρίς τη δική του συμμετοχή.
Οι λεγόμενες μεσαίες δυνάμεις, τις οποίες έχει αναδείξει ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να συνεργάζονται για να μην υποκύπτουν στις πιέσεις των ισχυρότερων κρατών, παρακολουθούν επίσης με ανησυχία.
Ο καθηγητής Τζόζεφ Τόριγκιαν του Αμερικανικού Πανεπιστημίου εκτιμά ότι η συνάντηση μπορεί τελικά να αποδειχθεί περισσότερο μια επίδειξη διπλωματικών σχέσεων παρά μια διαδικασία παραγωγής ουσιαστικών αποτελεσμάτων. Με περιορισμένες πιθανότητες για μεγάλες συμφωνίες, όπως σχολίασε χαρακτηριστικά, ίσως οι τρεις ηγέτες περιοριστούν στο να πιουν απλώς τσάι μαζί.
Η οικονομική αντιπαράθεση Τραμπ – Σι πίσω από τις χειραψίες
Η διπλωματική εικόνα των δύο προέδρων απέχει σημαντικά από την πραγματικότητα των οικονομικών σχέσεων ΗΠΑ και Κίνας. Οι δημόσιες χειραψίες, οι κρατικές επισκέψεις, οι φιλικές κινήσεις και τα χαμόγελα μπροστά στις κάμερες δεν έχουν ανακόψει την ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών περιορισμών. Αντίθετα, οι δύο κυβερνήσεις θωρακίζουν ολοένα περισσότερο τις οικονομίες τους, καθιστώντας δυσκολότερη τη δραστηριοποίηση επιχειρήσεων της μιας χώρας στην άλλη.
Η αντιπαράθεση έχει εξελιχθεί από έναν εμπορικό πόλεμο δασμών, που ξεκίνησε κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, σε μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση για την τεχνολογική και οικονομική υπεροχή. Η Κίνα δεν περιορίζεται πλέον στην ανταπόδοση των αμερικανικών κυρώσεων, αλλά αξιοποιεί την κυριαρχία της στη μεταποίηση και στις κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες για να αυξήσει το κόστος των αμερικανικών πιέσεων.
Το χαμηλότερο σημείο καταγράφηκε πέρυσι, όταν οι δύο πλευρές επέβαλαν τόσο υψηλούς δασμούς ώστε η εμπορική σχέση τους έφτασε ουσιαστικά στα όρια ενός εμπάργκο. Το Πεκίνο απείλησε τότε να αυστηροποιήσει τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, υλικών απαραίτητων για την παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων, έξυπνων τηλεφώνων και μαχητικών αεροσκαφών.
Τον Οκτώβριο του 2025, οι δύο πρόεδροι συμφώνησαν σε εμπορική εκεχειρία και σε αμοιβαίες κρατικές επισκέψεις. Τον Μάιο, ο Τραμπ έγινε δεκτός στο Πεκίνο με στρατιωτικές μπάντες και επευφημίες παιδιών, ενώ τον Σεπτέμβριο ο Σι υποδέχθηκε τον Αμερικανό πρόεδρο στο Μέριλαντ. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν αργότερα να παρατείνουν την εκεχειρία και να μειώσουν τους δασμούς σε προϊόντα αξίας 60 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, η παράταση επιβεβαιώθηκε μόλις λίγες ώρες πριν από τη λήξη της συμφωνίας, ενώ η νέα αναστολή ορισμένων δασμών και ελέγχων εξαγωγών έχει ισχύ μόνο έως τον Ιανουάριο.
Επιπλέον, η κινεζική δέσμευση για χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών δεν έχει εξασφαλίσει πλήρη ομαλοποίηση της τροφοδοσίας των αμερικανικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τους New York Times η υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ για διεθνείς υποθέσεις, Έριν Μπράουν, αναγνώρισε ότι ορισμένες εταιρείες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξασφάλιση προμηθειών, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι η προσωπική σχέση των δύο προέδρων βοηθά στην επίλυση των προβλημάτων.

Λιμάνι στην Κίνα ©EPA/ALEX PLAVEVSKI
Η Κίνα, παράλληλα, έχει ενισχύσει το νομικό της οπλοστάσιο απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις. Έχει δημιουργήσει μηχανισμούς που επιτρέπουν την παρεμπόδιση της εφαρμογής ξένων περιορισμών, ενώ κινεζικές εταιρείες έχουν προσφύγει στα δικαστήρια κατά επιχειρήσεων όπως οι JPMorgan Chase και Citibank, επικαλούμενες τη συμμόρφωσή τους με τις αμερικανικές κυρώσεις.
Νέοι κανόνες επιτρέπουν επίσης στις κινεζικές αρχές να επιθεωρούν εταιρικά αρχεία και να εμποδίζουν στελέχη να εγκαταλείψουν τη χώρα, εφόσον διαπιστωθεί ότι οι επιχειρήσεις τους διευκολύνουν τη μεταφορά εφοδιαστικών αλυσίδων στο εξωτερικό. Επιπλέον, το Πεκίνο έχει δημιουργήσει σύστημα ελέγχου ξένων επενδύσεων για λόγους εθνικής ασφάλειας, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για να μπλοκάρει την εξαγορά της Manus από τη Meta, ύψους 2 δισ. δολαρίων, καθώς και την εξαγορά της ABB Robotics από τη SoftBank, αξίας 5,4 δισ. δολαρίων.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει αρχίσει να περιορίζει τις εξαγωγές δεκάδων τεχνολογιών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, τη βιοτεχνολογία και την ηλιακή ενέργεια. Οι κινεζικές εταιρείες χρειάζονται πλέον κρατική έγκριση προκειμένου να μεταφέρουν ή να μοιραστούν τις συγκεκριμένες τεχνολογίες με επιχειρήσεις του εξωτερικού.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει την πρόσβαση του Πεκίνου σε αμερικανικά κεφάλαια που χρηματοδοτούν τις τεχνολογικές του φιλοδοξίες. Πρόταση του υπουργείου Οικονομικών για διεύρυνση των επενδυτικών περιορισμών θα μπορούσε να καταστήσει σχεδόν αδύνατη την τοποθέτηση κεφαλαίων σε μεγάλα τμήματα του κινεζικού τεχνολογικού τομέα.
«Βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια της χρηματοοικονομικής αποσύνδεσης», δήλωσε στους New York Times ο Χ.Κ. Παρκ, διευθύνων σύμβουλος της Crumpton Global και ειδικός σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το περιθώριο συμφωνιών μεταξύ των δύο ηγετών περιορίζεται. Οι δασμοί παραμένουν ένας από τους λίγους τομείς στους οποίους μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός, καθώς τα πραγματικά σημεία τριβής αφορούν τον ανταγωνισμό στην τεχνητή νοημοσύνη, τα προηγμένα μικροκυκλώματα και τους κινεζικούς περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Όπως επισημαίνει ο Ζου Γιονγκ, εταίρος της δικηγορικής εταιρείας JunHe στο Πεκίνο, αυτά τα ζητήματα αποτελούν πολύ σημαντικότερα διαπραγματευτικά όπλα, τα οποία καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι διατεθειμένη να παραχωρήσει εύκολα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ © EPA/FRANCIS CHUNG / POOL
Το ρήγμα στην Ουάσιγκτον για την πολιτική απέναντι στην Κίνα
Ταυτόχρονα, η σύγκρουση για την τεχνολογική υπεροχή έχει προκαλέσει βαθιές διαφωνίες και στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης. Το ζήτημα της πρόσβασης της Κίνας στα προηγμένα μικροκυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης έφερε δημόσια αντιμέτωπους τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ, λίγο πριν από τη συνάντηση του Τραμπ με τον Σι.
Ο πρόεδρος παραδέχθηκε ότι οι δύο υπουργοί έχουν διαφορετικές απόψεις για το πόσο αυστηρά πρέπει να αντιμετωπιστεί το κενό που επιτρέπει σε κινεζικές εταιρείες να αποκτούν αμερικανικά μικροκυκλώματα μέσω κέντρων δεδομένων σε τρίτες χώρες. Στο πλευρό του Μπέσεντ βρίσκονται ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο εμπορικός αντιπρόσωπος Τζέιμισον Γκριρ και στελέχη του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, που ζητούν ευρύτερους περιορισμούς. Ο Λάτνικ, αντίθετα, έχει προειδοποιήσει ότι μια τέτοια πολιτική μπορεί να προκαλέσει νέο εμπορικό πόλεμο.
Η αντιπαράθεση εντάθηκε μετά την αποχώρηση του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, λόγω αποκαλύψεων για προσωπικές σχέσεις του, μεταξύ άλλων με την Άλις Χουάνγκ, την οποία Αμερικανοί αξιωματούχοι συνδέουν με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών. Η Άλις Χουάνγκ είχε ιδρύσει τη σιγκαπουριανή εταιρεία κέντρων δεδομένων Megaspeed, η οποία ερευνάται για καταγγελίες περί παράνομης διοχέτευσης μικροκυκλωμάτων στην Κίνα. Η εταιρεία αρνείται τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι λειτουργεί νόμιμα.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Ρούμπιο είχε ενημερώσει προσωπικά τον Τραμπ για τις σχετικές πληροφορίες, ενώ είχε συντάξει και απόρρητο υπόμνημα στις 30 Μαρτίου. Ο πρόεδρος, ωστόσο, έχει υπερασπιστεί τον Χουάνγκ και έχει δηλώσει ότι δεν θα είχε αντίρρηση να επιστρέψει στη θέση του, καθώς θεωρεί την Nvidia κομβική για το χρηματιστήριο και την αμερικανική οικονομία.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τελικά νέους περιορισμούς, οι οποίοι θα απαιτούν κρατική άδεια για την παροχή σημαντικής υπολογιστικής ισχύος από κέντρα δεδομένων εκτός ΗΠΑ σε εταιρείες με έδρα την Κίνα, τη Ρωσία, το Ιράν και άλλες χώρες υψηλού κινδύνου. Το μέτρο θα τεθεί σε ισχύ σε 90 ημέρες, ενώ η εφαρμογή του θα ανατεθεί στο υπουργείο Εμπορίου. Ενδεικτική της εσωτερικής σύγκρουσης ήταν η ασυνήθιστη διευκρίνιση στην ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία η ρύθμιση είχε συνταχθεί από το υπουργείο Οικονομικών και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας.
Ο Τραμπ, ωστόσο, εξακολουθεί να εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε κινήσεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν τις εμπορικές σχέσεις με το Πεκίνο. Ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Χ.Ρ. ΜακΜάστερ εκτιμά ότι η επιδίωξη του προέδρου να πετύχει προσωπικά μια συμφωνία που κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει οδηγεί συχνά σε ασυνέπεια και αποδυναμώνει τη στρατηγική της Ουάσιγκτον απέναντι στην οικονομική και τεχνολογική επέκταση της Κίνας.
Αυτή είναι και η βασική αντίφαση που συνοδεύει τον Τραμπ στη Σεντζέν: επιδιώκει να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να συνεννοηθεί με τον Σι και τον Πούτιν, την ώρα που η κυβέρνησή του επιχειρεί να περιορίσει την τεχνολογική ισχύ του Πεκίνου και να προστατεύσει την αμερικανική οικονομία. Η διπλωματική προσέγγιση μπορεί να προσφέρει προσωρινή αποκλιμάκωση, αλλά δύσκολα θα γεφυρώσει τις βαθύτερες στρατηγικές διαφορές των δύο χωρών.
Ο εφιάλτης των πυρηνικών στη σκακιέρα των υπερδυνάμεων
Η συνάντηση Tραμπ, Σι και Πούτιν φέρνει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας νέας κούρσας για πυρηνικά όπλα. Η κατάρρευση των συμφωνιών ελέγχου των εξοπλισμών, οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι ανταγωνισμοί των υπερδυνάμεων απειλούν τη διεθνή ασφάλεια.
Για πρώτη φορά, οι επικεφαλής των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων αναμένεται να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι, σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αρχιτεκτονική ασφάλειας δοκιμάζεται από πολεμικές συγκρούσεις, στρατηγικούς ανταγωνισμούς και την αποδυνάμωση των μηχανισμών ελέγχου των εξοπλισμών.
Παρά την πρωτοφανή πολιτική βαρύτητα της συνάντησης, οι προσδοκίες για άμεσες συμφωνίες παραμένουν χαμηλές, αναφέρουν αναλυτές στο BBC. Αμερικανός αξιωματούχος έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν αναμένεται να ανακοινωθεί κάποια συμφωνία για τον πυρηνικό αφοπλισμό. Η πρωτοβουλία αντιμετωπίζεται περισσότερο ως αφετηρία μιας συζήτησης μεταξύ των τριών ηγετών, παρά ως ολοκληρωμένη διαπραγματευτική διαδικασία με άμεσα αποτελέσματα.
Η συγκυρία, ωστόσο, προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην πολιτική αυτή συνάντηση. Ο Τραμπ έχει επιδιώξει να οικοδομήσει προσωπικές σχέσεις τόσο με τον Κινέζο πρόεδρο όσο και με τον Ρώσο ομόλογό του, παρά τις βαθιές διαφωνίες που εξακολουθούν να χωρίζουν τις χώρες τους. Με το Πεκίνο, η προσέγγιση ακολούθησε την αποκλιμάκωση του εμπορικού πολέμου, χωρίς να έχουν επιλυθεί οι αντιθέσεις για την τεχνολογική κυριαρχία, την Ταϊβάν και τη διεθνή οικονομική επιρροή.
Με τη Μόσχα, η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να διαμορφώσει διαφορετικό επίπεδο επικοινωνίας, παρά τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση στην Ουκρανία και την εμβάθυνση της ρωσικής συνεργασίας με το Ιράν σε στρατιωτικό, διπλωματικό και πληροφοριακό επίπεδο.

Ποιες χώρες έχουν πυρηνικά όπλα ©BBC
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθεί και ο πόλεμος στο Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί να συζητήσει το ζήτημα με τους δύο συνομιλητές του, καθώς η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και διατηρεί στενές εμπορικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Αντίθετα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, το Ουκρανικό δεν αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο της τριμερούς διαπραγμάτευσης.
Η διαφορετική αντιμετώπιση των δύο συγκρούσεων αποκαλύπτει και τις προτεραιότητες της Ουάσιγκτον. Ο Τραμπ επιδιώκει να επικεντρώσει τη συνάντηση στην πυρηνική ασφάλεια και στη Μέση Ανατολή, αποφεύγοντας μια διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως διαπραγμάτευση για την τύχη της Ουκρανίας χωρίς την παρουσία της ίδιας της ουκρανικής ηγεσίας.
Το σημαντικότερο ζήτημα που καθιστά αναγκαία την τριμερή συνάντηση είναι η κατάρρευση του τελευταίου σημαντικού πλαισίου ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας. Η συμφωνία New START έληξε τον Φεβρουάριο του 2026, καταργώντας τους περιορισμούς που ίσχυαν για τα δύο μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια του πλανήτη. Με την εξέλιξη αυτήν τερματίστηκε ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς στρατηγικής σταθερότητας, ο οποίος είχε συμβάλει επί δεκαετίες στον περιορισμό του κινδύνου μιας ανεξέλεγκτης πυρηνικής αντιπαράθεσης.
Η Μόσχα είχε προτείνει την παράταση της συμφωνίας για έναν ακόμη χρόνο, αλλά ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται ένα νέο, βελτιωμένο και εκσυγχρονισμένο πλαίσιο, στο οποίο θα συμμετέχει υποχρεωτικά και η Κίνα.
Η αμερικανική προσέγγιση βασίζεται στην εκτίμηση ότι το παλαιό διμερές μοντέλο δεν ανταποκρίνεται πλέον στη σημερινή κατανομή στρατηγικής ισχύος. Οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαθέτουν, σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρατίθενται στο αρχικό υλικό, περισσότερες από 5.000 πυρηνικές κεφαλές η καθεμία, ενώ το κινεζικό απόθεμα υπολογίζεται σε περίπου 500 έως 600. Παρά τη σημαντική απόσταση, το Πεκίνο επιταχύνει την ανάπτυξη των πυρηνικών δυνατοτήτων του, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη θέση του στο διεθνές σύστημα αποτροπής.
Η κινεζική ηγεσία, ωστόσο, δεν επιθυμεί να συμμετάσχει σε μια διαδικασία που θα μπορούσε να περιορίσει την ανάπτυξη του οπλοστασίου της χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις υφιστάμενες διαφορές με τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις. Το Πεκίνο έχει χαρακτηρίσει άδικη, μη εύλογη και μη ρεαλιστική την απαίτηση να συμμετάσχει σε τριμερείς διαπραγματεύσεις πυρηνικού αφοπλισμού υπό τις σημερινές συνθήκες.
Για την Ουάσιγκτον, αντίθετα, η συμμετοχή της Κίνας θεωρείται πλέον απαραίτητη. Ο Έντγκαρ Κέιγκαν, πρώην Αμερικανός πρεσβευτής στη Μαλαισία και αναλυτής του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, επισημαίνει στο Associated Prees ότι το Πεκίνο δεν επιθυμεί να αποδεχθεί ένα πλαίσιο που θα το αντιμετωπίζει ως ισότιμη πυρηνική δύναμη με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, καθώς αυτό θα συνεπαγόταν και αντίστοιχες δεσμεύσεις.
Το αδιέξοδο αποκαλύπτει μια βασική αντίφαση της νέας πυρηνικής πραγματικότητας: οι ΗΠΑ επιδιώκουν να επεκτείνουν τον έλεγχο των εξοπλισμών σε περισσότερες δυνάμεις, ενώ η Κίνα θεωρεί ότι δεν έχει ακόμη φτάσει στο επίπεδο που θα δικαιολογούσε αντίστοιχους περιορισμούς. Η τριμερής συνάντηση μπορεί να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας, αλλά δεν φαίνεται να διαθέτει τις προϋποθέσεις για άμεση συμφωνία.
