Μια νέα πτυχή της τραγωδίας στα Τέμπη έρχεται στο φως με τη δημοσιοποίηση του Παραρτήματος Θ της Έκθεσης Διερεύνησης του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών & Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Τα ευρήματα των εργαστηριακών δοκιμών πυραντοχής στα καθίσματα της μοιραίας αμαξοστοιχίας IC-62 προκαλούν σοκ, καθώς αποκαλύπτουν ότι τα υλικά όχι μόνο απείχαν από τα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα, αλλά παρουσίαζαν και μια ανεξήγητη ανομοιομορφία, που θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τη συντήρηση και την ασφάλεια των επιβατών.
Τον Δεκέμβριο του 2024, κατόπιν παραγγελίας του Εφέτη Ανακριτή Λάρισας, λήφθηκαν δείγματα υλικού καθισμάτων από δύο βαγόνια της επιβατικής αμαξοστοιχίας. Τα δείγματα αυτά εστάλησαν στα εξειδικευμένα γερμανικά εργαστήρια RST (Rail System Testing), προκειμένου να υποβληθούν στη δοκιμή «Θερμιδόμετρου Κώνου» κατά το πρότυπο ISO 5660-1. Στόχος ήταν η μέτρηση του δείκτη MARHE (Μέγιστος Μέσος Ρυθμός Έκλυσης Θερμότητας), ο οποίος αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο δείκτη για την ευφλεκτότητα ενός υλικού.
Τα αποτελέσματα, που παραδόθηκαν στον ΕΟΔΑΣΑΑΜ στις 25 Αυγούστου 2025, είναι καταλυτικά: Κανένα από τα δείγματα δεν πληρούσε τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφαλείας για τις κατηγορίες επικινδυνότητας HL1, HL2 ή HL3 του ισχύοντος ευρωπαϊκού προτύπου EN 45545-2:2023.
Τυπικά, το τροχαίο υλικό του IC-62 δεν ήταν υποχρεωμένο να συμμορφωθεί με το σύγχρονο πρότυπο EN 45545-2, καθώς είχε τεθεί σε κυκλοφορία πριν από το 2015. Οι αρχικές συμβάσεις προμήθειας βασίζονταν στο παλαιότερο πρότυπο UIC 564-2, το οποίο εξακολουθεί να ισχύει ως εθνικός κανόνας για υφιστάμενα οχήματα. Συνεπώς, δεν υπάρχει νομικό θέμα για τις δύο εμπλεκόμενες εταιρείες.
Ωστόσο, η έρευνα καταδεικνύει ένα θεσμικό κενό: κατά τις επισκευές και αντικαταστάσεις καθισμάτων, δεν ζητήθηκαν νέες πιστοποιήσεις πυραντοχής, ούτε διενεργήθηκαν δοκιμές για να διασφαλιστεί ότι τα υλικά συνέχιζαν να πληρούν έστω τις παλαιές προδιαγραφές.
Οι μετρήσεις στα καθίσματα του μοιραίου τρένου στα Τέμπη
Η ανάλυση των δειγμάτων έδειξε μια εφιαλτική εικόνα για την ταχύτητα εξάπλωσης της φωτιάς στο εσωτερικό των βαγονιών:
- Δείγμα «Β2 ΚΟΥΠΕ»: Κατέγραψε τη χειρότερη επίδοση με δείκτη MARHE 192,3~kW/κυβικό μέτρο. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της απόκλισης, το όριο ασφαλείας για τα σύγχρονα υλικά είναι μόλις 50~kW/ κυβικό μέτρο (κ.μ.).
- Δείγμα «Β4 ΝΕΟ»: Παρά το γεγονός ότι αφορούσε υλικό που τοποθετήθηκε κατά τη συντήρηση του 2021, ο δείκτης MARHE ανήλθε στα 141,7~kW/κ.μ.
- Δείγμα «Β4 ΠΑΛΑΙΟ»: Παρουσίασε την «καλύτερη» (συγκριτικά) συμπεριφορά με 82,7~kW/κ.μ., παραμένοντας ωστόσο και αυτό εκτός ορίων ασφαλείας.
Η έκθεση επισημαίνει ότι 29 από τα 57 θύματα (συν ένα αγνοούμενο άτομο) βρέθηκαν «απανθρακωμένα». Υπάρχουν ενδείξεις ότι τουλάχιστον 5 έως 9 άτομα είχαν επιζήσει της αρχικής σύγκρουσης, αλλά παγιδεύτηκαν και έχασαν τη ζωή τους από τη φωτιά που εξαπλώθηκε στα βαγόνια. Η αργή ταχύτητα της πυρκαγιάς, που κατέκαψε το βαγόνι Β2 σε περίπου 60-65 λεπτά, συνάδει με μια φωτιά που τροφοδοτήθηκε αποκλειστικά από την ταπετσαρία και τα υλικά κατασκευής.
Αποκαλυπτικά στοιχεία για το δυστύχημα στα Τέμπη
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά ευρήματα του πορίσματος είναι η ανομοιομορφία των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν. Ενώ όλα τα καθίσματα όφειλαν να πληρούν τις προδιαγραφές της αρχικής σύμβασης (UIC 564-2), οι δοκιμές αποκάλυψαν σημαντικές διαφορές:
- Έλλειψη προστασίας: Το δείγμα του βαγονιού Β2 (αρχικό ύφασμα κατασκευής) δεν διέθετε διακριτό ενδιάμεσο στρώμα πυροπροστασίας, βασιζόμενο μόνο στις υποτιθέμενες φλογοεπιβραδυντικές ιδιότητες του ίδιου του υφάσματος.
- Υποβάθμιση αντί αναβάθμισης: Στο βαγόνι Β4, το «νέο» υλικό που τοποθετήθηκε το 2021, αποδείχθηκε πολύ χειρότερο από το παλαιό. Το «νέο» δείγμα διέθετε ένα λεπτό λευκό στρώμα πολυεστέρα που δεν συνεισέφερε στην πυραντοχή, σε αντίθεση με το σκούρο καφέ στρώμα αραμιδίου του παλαιού δείγματος.
- Πιστοποιήσεις στο… σκοτάδι: Η Hellenic Train παραδέχθηκε ότι δεν αναζητήθηκαν πρόσθετες πιστοποιήσεις πυραντοχής κατά τις εργασίες συντήρησης, ενώ δεν εντοπίστηκαν ούτε τα αρχικά πιστοποιητικά από τον χρόνο κατασκευής των επιβαταμαξών.
Τι ζητάει ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ
Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, μέσω της Σύστασης Ασφαλείας 2025-RL01-018, καλεί την Hellenic Train και τη Σιδηρόδρομοι Ελλάδος Μ.Α.Ε. (σ,σ. απορρόφησε τον τομέα τροχαίου υλικού της ΓΑΙΑΟΣΕ) να προβούν άμεσα στις ακόλουθες ενέργειες:
- Καταγραφή και Ταξινόμηση: Έλεγχος όλων των καθισμάτων στις υπό κυκλοφορία επιβατάμαξες για τον προσδιορισμό των υλικών επένδυσης.
- Αξιολόγηση Κινδύνου: Προσδιορισμός των κινδύνων που προκύπτουν από την υφιστάμενη κατάσταση πυραντοχής.
- Σχέδιο Αναβάθμισης: Κατάρτιση σχεδίου εργασιών για την επίτευξη ομοιομορφίας στο επίπεδο πυραντοχής, με συμμόρφωση στα σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η έκθεση ξεκαθαρίζει ότι ο σκοπός της δεν είναι η απόδοση υπαιτιότητας, αλλά η συλλογή στοιχείων για τη βελτίωση της ασφάλειας. Ωστόσο, τα δεδομένα που παραθέτει -με την υπογραφή της προέδρου του Σιδηροδρομικού Τομέα, Σ. Σωτηροπούλου- είναι εύλογο να προκαλούν ανησυχία.
