Σοβαρές παραβάσεις και εκτεταμένες δυσλειτουργίες στην Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Ρόδου καταγράφει το πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε η «Δημοκρατική της Ρόδου», από τον έλεγχο 877 αιτήσεων προέγκρισης και 1.024 αιτήσεων βεβαίωσης όρων δόμησης προέκυψε ότι οι νόμιμες προθεσμίες παραβιάστηκαν στο 79% των περιπτώσεων.
Ιδιαίτερα σοβαρά είναι και τα ευρήματα που αφορούν τον έλεγχο των αυθαιρέτων. Οι επιθεωρήτριες εντόπισαν 70 εκθέσεις αυτοψίας για τις οποίες δεν είχε βεβαιωθεί ούτε ένα ευρώ προστίμου, παρότι υπήρχαν καταγεγραμμένες παραβάσεις και υπολογισμένα ποσά που σε ορισμένες περιπτώσεις πλησίαζαν το 1 εκατ. ευρώ. Κανένα από τα πρόστιμα άνω των 150.000 ευρώ δεν είχε καταλήξει στα δημόσια ταμεία.
Στο πόρισμα περιγράφονται ακόμη περιπτώσεις κατά τις οποίες εκδόθηκαν πράξεις για ακίνητα διαφορετικά από εκείνα που αφορούσαν οι αρχικές αιτήσεις, υποβολές πανομοιότυπων ή άσχετων αρχείων σε διαφορετικά πεδία του συστήματος, καθώς και η απώλεια 33 από τα 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών που αναζητήθηκαν.
Η έκθεση αριθμεί 181 σελίδες και έχει ήδη διαβιβαστεί στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, προκειμένου να αξιολογηθούν ποινικά και πειθαρχικά οι πράξεις και οι παραλείψεις που καταγράφονται.
Στο επίκεντρο η περίοδος της εκτός σχεδίου δόμησης
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025 από δύο επιθεωρήτριες του Τομέα Δομημένου Περιβάλλοντος και Χωροταξίας και κάλυψε την περίοδο από την 1η Νοεμβρίου 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα συνέπεσε με τη λήξη των διαδοχικών προθεσμιών του νόμου 4759/2020 για την εκτός σχεδίου δόμηση και τη δυνατότητα οικοδόμησης κατά παρέκκλιση σε γήπεδα μικρότερα των τεσσάρων στρεμμάτων.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε μεγάλη αύξηση των αιτημάτων. Από τις συνολικά 1.024 αιτήσεις για βεβαίωση όρων δόμησης, οι 681 κατατέθηκαν μόνο τον Δεκέμβριο του 2022, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 66% του συνόλου.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, ο αυξημένος όγκος εργασίας δεν μπορεί να δικαιολογήσει τις πρακτικές που εντοπίστηκαν κατά τη χρήση του ηλεκτρονικού συστήματος «e-Άδειες».
Οι «εικονικοί» φάκελοι
Ένα από τα βασικά ευρήματα αφορά την υποβολή αιτήσεων χωρίς τα πραγματικά δικαιολογητικά. Σε δείγμα 141 αιτήσεων προέγκρισης, οι 34, ποσοστό 24%, περιείχαν κατά την αρχική τους υποβολή πανομοιότυπα αρχεία σε διαφορετικά πεδία.
Οι διαχειριστές μηχανικοί φέρονται να αναρτούσαν το ίδιο αρχείο στη θέση του τίτλου ιδιοκτησίας, του τοπογραφικού διαγράμματος και του διαγράμματος κάλυψης, αλλάζοντας μόνο την ονομασία του. Σκοπός ήταν να καταχωριστεί εγκαίρως η αίτηση και να εξασφαλιστεί αριθμός πρωτοκόλλου πριν από τη λήξη των σχετικών προθεσμιών.
Σε άλλη περίπτωση, ως τοπογραφικό αναρτήθηκε έγγραφο που περιείχε απλώς αναφορά σε αγρό, χωρίς να πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Παρά τις ελλείψεις, οι συγκεκριμένοι φάκελοι δεν απορρίφθηκαν ούτε αρχειοθετήθηκαν από την Υπηρεσία Δόμησης. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι τα διαγράμματα που είχαν υποβληθεί δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προδιαγραφές στο 74% των περιπτώσεων.
Οι επιθεωρήτριες εντόπισαν επίσης το ίδιο μορφολογικά κτίριο σε τρεις διαφορετικές αιτήσεις, με μοναδική αλλαγή τα στοιχεία της κτηματολογικής πινακίδας.
Αιτήσεις για ένα ακίνητο, εγκρίσεις για άλλο
Ακόμη σοβαρότερα ευρήματα καταγράφονται στη διαδικασία έκδοσης βεβαιώσεων όρων δόμησης. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν 12 υποθέσεις στις οποίες η αρχική αίτηση αφορούσε συγκεκριμένο γεωτεμάχιο, ενώ η τελική πράξη εκδόθηκε για διαφορετικό ακίνητο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αλλαγή φέρεται να έγινε κατόπιν προφορικού αιτήματος του ιδιώτη μηχανικού. Το ακίνητο τροποποιούνταν στο ηλεκτρονικό σύστημα και στη συνέχεια η αρμόδια υπηρεσία ενέκρινε τη βεβαίωση.
Με τον τρόπο αυτό, σύμφωνα με το πόρισμα, εφαρμόστηκαν ευνοϊκές μεταβατικές διατάξεις σε ακίνητα τα οποία, κατά τον χρόνο της αλλαγής, δεν διέθεταν πλέον τα συγκεκριμένα δικαιώματα δόμησης.
Στους φακέλους βρέθηκαν επίσης, αντί για τοπογραφικά διαγράμματα, απλές αεροφωτογραφίες, σκαριφήματα, πρακτικά συμβιβαστικής επίλυσης διαφορών και αρχεία εικόνας με χειρόγραφους τίτλους.
Παράλληλα, διαπιστώθηκαν ενδείξεις αντιγραφής τοπογραφικών διαγραμμάτων από μηχανικούς που δεν συμμετείχαν στις συγκεκριμένες ομάδες έργου, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες εμφανίζονταν διαφορετικά ονόματα στις σχετικές υπεύθυνες δηλώσεις.
Πρόστιμα που δεν βεβαιώθηκαν
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις απώλειες εσόδων από πρόστιμα αυθαιρέτων. Από τις 83 οριστικοποιημένες εκθέσεις αυτοψίας, στις 39 δεν προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκε οποιαδήποτε βεβαίωση προστίμου.
Συνολικά βεβαιώθηκαν μόλις 35 πρόστιμα ανέγερσης, συνολικού ύψους 401.428 ευρώ. Αντιθέτως, πρόστιμα που ξεπερνούσαν τις 150.000 ευρώ και σε ορισμένες περιπτώσεις πλησίαζαν το 1 εκατ. ευρώ δεν βεβαιώθηκαν.
Σύμφωνα με την έκθεση, αποφάσεις κατεδάφισης για αυθαίρετες κατασκευές που είχαν κριθεί οριστικά δεν διαβιβάστηκαν στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου. Καταγράφονται ακόμη ακυρώσεις εκθέσεων αυτοψίας και διαγραφές ήδη βεβαιωμένων προστίμων χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.
Εξαφανίστηκαν 33 πρωτότυπα στελέχη αδειών
Σοβαρά ερωτήματα προκαλεί και η διαχείριση των φυσικών αρχείων. Οι επιθεωρήτριες ζήτησαν 38 πρωτότυπα στελέχη οικοδομικών αδειών, προκειμένου να ελέγξουν τη διαδικασία ανασύστασης φακέλων, αλλά εντοπίστηκαν μόλις πέντε.
Τα υπόλοιπα 33 πρωτότυπα έγγραφα δεν βρέθηκαν. Παράλληλα, η Υπηρεσία Δόμησης είχε εγκρίνει 38 πράξεις ανασύστασης φακέλων. Στο 58% αυτών των περιπτώσεων είχαν χρησιμοποιηθεί σχέδια που δεν ήταν εγκεκριμένα.
Η έρευνα καταγράφει επίσης περίπτωση παραποίησης στελέχους οικοδομικής άδειας του 1994 για ακίνητο εντός περιοχής Natura και αρχαιολογικής ζώνης, ώστε να εμφανίζεται ότι η άδεια εξακολουθούσε να βρίσκεται σε ισχύ.
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει ζητήσει την πειθαρχική και ποινική αξιολόγηση των εμπλεκόμενων υπαλλήλων και ιδιωτών μηχανικών.
Τρεις υπάλληλοι βρίσκονται ήδη σε καθεστώς αργίας, ένας έχει μετακινηθεί, ενώ συνολικά πέντε υπάλληλοι τελούν υπό αναστολή καθηκόντων. Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ίδια την υπηρεσία, έχει προκαλέσει σοβαρό πρόβλημα υποστελέχωσης.
Μεταξύ των συστάσεων της Αρχής προς τον Δήμαρχο Ρόδου περιλαμβάνονται η άμεση αρχειοθέτηση των μη νόμιμων αιτήσεων, ο επανέλεγχος εκατοντάδων προεγκρίσεων και βεβαιώσεων που εκδόθηκαν βάσει ελλιπών ή παραπλανητικών στοιχείων, καθώς και η βεβαίωση των προστίμων αυθαιρέτων που δεν είχαν εισπραχθεί.
