Τρία σενάρια «τιμολογεί» ήδη η ενεργειακή αγορά για την επόμενη ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με το φυσικό αέριο να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας φάσης έντονης μεταβλητότητας. Από τη συγκρατημένη αποκλιμάκωση έως το ακραίο σοκ προσφοράς, οι αναλυτές επιχειρούν να χαρτογραφήσουν την επόμενη κίνηση των τιμών σε ένα περιβάλλον όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται σε βασικό οδηγό της αγοράς. Το μόνο δεδομένο, όπως παραδέχονται traders και θεσμικοί παράγοντες, είναι ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την έκβαση της σύγκρουσης, αλλά όλοι προεξοφλούν ήδη το πληθωριστικό ντόμινο που αυτή πυροδοτεί.
Παράγοντες της αγοράς περιγράφουν έναν μηχανισμό «αλυσιδωτής μετάδοσης» των ανατιμήσεων, με το πετρέλαιο να λειτουργεί ως προπομπός για το φυσικό αέριο. Όπως επισημαίνεται, σε περίπτωση εκτίναξης της τιμής του αργού, ακόμη και έως 100% σε ένα ακραίο σενάριο η άνοδος θα περάσει με χρονική υστέρηση και στο φυσικό αέριο, διαμορφώνοντας ένα νέο, υψηλότερο επίπεδο ισορροπίας στην αγορά.
Τα σενάρια
Στο πρώτο, μετριοπαθές σενάριο, η σύγκρουση οδηγείται σχετικά σύντομα σε αποκλιμάκωση, χωρίς να προκληθούν μη αναστρέψιμες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Οι πιο αισιόδοξοι της αγοράς τοποθετούν σε αυτή την εκδοχή τις τιμές του φυσικού αερίου σε ένα υψηλό αλλά διαχειρίσιμο εύρος, κοντά στα 50–60 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Πρόκειται για ένα επίπεδο που ενσωματώνει το γεωπολιτικό ρίσκο, χωρίς όμως να σηματοδοτεί κρίση εφοδιασμού. Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, οι επιπτώσεις δεν εξαφανίζονται άμεσα. Η αποκατάσταση των ροών από τον Περσικό Κόλπο και η πλήρης επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ απαιτούν χρόνο, ενώ οι ζημιές σε υποδομές περιορίζουν την προσφορά για μήνες.
Στο δεύτερο, δυσμενές σενάριο, η αγορά «βλέπει» μια παρατεταμένη ένταση χωρίς πλήρη κλιμάκωση, αλλά με διαρκείς διαταραχές. Εδώ εντάσσεται και η εκτίμηση ότι κάθε «παράθυρο ηρεμίας» μπορεί να ανατρέπεται βίαια από πολιτικές δηλώσεις ή στρατιωτικές κινήσεις, όπως συνέβη με τις πρόσφατες απειλές του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, που λειτούργησαν ως καταλύτης για νέα άνοδο στις αγορές. Σε αυτή τη συνθήκη, οι τιμές του φυσικού αερίου κινούνται αισθητά υψηλότερα, στην περιοχή των 80–90 ευρώ, αντανακλώντας τη συνεχή αβεβαιότητα και τον φόβο διακοπών στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Παράλληλα, οι διεθνείς οίκοι προειδοποιούν για σημαντικές πιέσεις και στο πετρέλαιο. Η Citi εκτιμά ότι το Brent μπορεί να φτάσει βραχυπρόθεσμα τα 120 δολάρια, πριν αποκλιμακωθεί προς τα 70–80 δολάρια έως το 2026, ενώ σε περίπτωση επιδείνωσης δεν αποκλείει ακόμη και τα 150 δολάρια, επίπεδα που παραπέμπουν στο ιστορικό υψηλό του 2008. Αντίστοιχα, η Goldman Sachs βλέπει αυξημένη πιθανότητα νέων ρεκόρ τιμών εφόσον συνεχιστούν οι περιορισμοί στη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Το τρίτο και πιο ακραίο σενάριο αφορά μια εκτεταμένη διαταραχή στην προσφορά με σοβαρές καταστροφές σε ενεργειακές υποδομές και ουσιαστικό περιορισμό της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περίπτωση, η κρίση αποκτά χαρακτηριστικά ενεργειακού σοκ με μακρά διάρκεια. Η European Central Bank έχει ήδη επεξεργαστεί παρόμοιες παραδοχές, εξετάζοντας σενάρια όπου οι διαταραχές διαρκούν έως το τέλος του 2026, με τις τιμές να εκτοξεύονται κοντά στα 119 δολάρια για το πετρέλαιο και στα 87 ευρώ για το φυσικό αέριο, ενώ η επιστροφή σε κανονικές συνθήκες μετατίθεται για το 2027. Στην πιο ακραία εκδοχή, οι ζημιές στις υποδομές απαιτούν χρόνια για να αποκατασταθούν, μετατρέποντας την κρίση σε δομική μεταβολή της αγοράς ενέργειας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η ευαλωτότητα των εναλλακτικών διαδρομών. Η Saudi Arabia έχει ήδη ενεργοποιήσει πλήρως τον στρατηγικό αγωγό Ανατολής–Δύσης, ο οποίος λειτουργεί πλέον στο ανώτατο όριο της δυναμικότητάς του, μεταφέροντας έως και 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως προς την Ερυθρά Θάλασσα και το λιμάνι της Γιανμπού. Η υποδομή αυτή λειτουργεί ως κρίσιμη «βαλβίδα εκτόνωσης», επιτρέποντας την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία πριν την κρίση διέρχονταν περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ωστόσο, πηγές της αγοράς επισημαίνουν ότι σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης, ακόμη και αυτή η εναλλακτική διαδρομή δεν θεωρείται ασφαλής. Το ενδεχόμενο στοχευμένων επιθέσεων σε στρατηγικές ενεργειακές υποδομές όπως ο συγκεκριμένος αγωγός ή οι εγκαταστάσεις φόρτωσης στη Γιανμπού, αποτελεί πλέον βασικό ρίσκο που ενσωματώνεται στις τιμές. Ένα τέτοιο πλήγμα θα περιόριζε δραστικά την ικανότητα εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας, αφαιρώντας από την αγορά ένα κρίσιμο «μαξιλάρι» προσφοράς και οδηγώντας τις τιμές σε ακόμη πιο ακραία επίπεδα.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
