Η τραγωδία στην οδό Λυσικράτους στην Πλάκα φέρνει στο προσκήνιο μια λιγότερο ορατή πλευρά της χρήσης του φυσικού αερίου στα κτίρια. Tι συμβαίνει αφού μια εγκατάσταση περάσει τον αρχικό έλεγχο, ενεργοποιηθεί και αρχίσει να λειτουργεί επί χρόνια μέσα σε ένα σπίτι ή μία πολυκατοικία. «Η ενεργοποίηση μιας εγκατάστασης δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας ασφαλείας. Είναι η αρχή της περιόδου κατά την οποία ο χρήστης οφείλει να τη διατηρεί ασφαλή. Η συντήρηση δεν είναι απλώς ένα service τον χειμώνα», σχολιάζουν άνθρωποι της αγοράς στο energygame.gr.
Με βάση τα νεότερα στοιχεία της έρευνας, το ενδεχόμενο διαρροής από το κεντρικό δίκτυο φαίνεται να απομακρύνεται. Ο έλεγχος στεγανότητας που πραγματοποίησαν στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού στο σημείο δεν έδειξε διαρροή στο δίκτυο του δρόμου, με την έρευνα να στρέφεται πλέον στο εσωτερικό του κτιρίου και ειδικότερα στο διαμέρισμα του δεύτερου ορόφου, το μοναδικό που διέθετε παροχή φυσικού αερίου. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό από ποιο σημείο ή από ποια από τις συσκευές που λειτουργούσαν με φυσικό αέριο προήλθε η διαρροή, καθώς η διερεύνηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η έρευνα για τα αίτια του περιστατικού βρίσκεται σε εξέλιξη.
Πέρα από το ίδιο το περιστατικό, όμως, αναδεικνύεται ένα ευρύτερο ζήτημα, που αφορά χιλιάδες εγκαταστάσεις. Ποιος είναι υπεύθυνος μετά την ενεργοποίησή τους, κάθε πότε πρέπει να ελέγχονται και πόσο σαφές είναι για τον καταναλωτή ότι το ετήσιο «service του λέβητα» δεν καλύπτει ολόκληρη την εγκατάσταση.
Η ευθύνη για την ασφάλεια μιας εγκατάστασης φυσικού αερίου δεν ανήκει σε έναν μόνο φορέα, αλλά κατανέμεται ανάλογα με το σημείο του συστήματος. Για το δίκτυο διανομής έως και τον μετρητή αρμόδιος είναι ο Διαχειριστής, ο οποίος έχει την ευθύνη για τη λειτουργία και τη συντήρηση των αγωγών και του εξοπλισμού του δικτύου, την παρακολούθηση της ασφαλούς λειτουργίας του, την αναζήτηση και αποκατάσταση διαρροών και την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.
Από τον μετρητή και μετά αρχίζει η εσωτερική εγκατάσταση και η ευθύνη περνά στον κατά περίπτωση ιδιοκτήτη, χρήστη ή διαχειριστή της πολυκατοικίας, που οφείλει να μεριμνά για την τακτική συντήρηση, την ασφαλή λειτουργία των συσκευών, τον τετραετή έλεγχο στεγανότητας, την αποκατάσταση φθορών και την τήρηση των σχετικών πιστοποιητικών. Ο αδειοδοτημένος τεχνικός, από την πλευρά του, ευθύνεται για την ορθή εκτέλεση και πιστοποίηση της εργασίας που αναλαμβάνει. Με άλλα λόγια, η ετήσια συντήρηση του λέβητα είναι μόνο ένας κρίκος σε μια αλυσίδα ελέγχων, που ξεκινά από το δημόσιο δίκτυο και φτάνει μέχρι την τελευταία σύνδεση μέσα στο κτίριο.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και ένα από τα βασικά σημεία σύγχυσης. Η συντήρηση δεν είναι μία ενιαία διαδικασία. Υπάρχουν διαφορετικοί έλεγχοι, με διαφορετική περιοδικότητα και διαφορετικό αντικείμενο, από τη λειτουργία της συσκευής και την καύση έως τη στεγανότητα των σωληνώσεων που διατρέχουν το κτίριο. Όπως επισημαίνει στο energygame.gr ο Γιώργος Πολυχρονίδης, διευθύνων και νόμιμος εκπρόσωπος επιχειρήσεων διαχείρισης πολυκατοικιών και συντήρησης κτιρίων της Argo Hellas, πρόκειται για «δύο σημαντικούς ελέγχους, που αλληλοσυμπληρώνονται και δεν αντικαθιστούν ο ένας τον άλλον».
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά στο energygame.gr η εταιρεία AGD Gas Solutions: «Η ασφαλής λειτουργία ενός δικτύου φυσικού αερίου δεν εξαρτάται από έναν μόνο έλεγχο ή από έναν μόνο φορέα. Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, περιοδικής επιθεώρησης, συντήρησης, ελέγχου στεγανότητας και άμεσης αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ του Δικτύου Διανομής φυσικού αερίου, το οποίο διαχειρίζεται ο αρμόδιος Διαχειριστής, και της εσωτερικής εγκατάστασης φυσικού αερίου ενός κτιρίου, για την οποία υπεύθυνος είναι ο καταναλωτής/ιδιοκτήτης. Στην Ελλάδα βασικό σημείο αναφοράς για τις εσωτερικές εγκαταστάσεις φυσικού αερίου με πίεση λειτουργίας έως 500 mbar αποτελεί η Υπουργική Απόφαση Δ3/Α/οικ.6598/2012 (ΦΕΚ Β΄ 976/28.03.2012), με τίτλο «Τεχνικός Κανονισμός Εσωτερικών Εγκαταστάσεων Φυσικού Αερίου με πίεση λειτουργίας έως και 500 mbar». Ο Κανονισμός καθορίζει τεχνικές απαιτήσεις για τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τον έλεγχο και την ασφαλή λειτουργία των εσωτερικών εγκαταστάσεων».
1. Η ασφάλεια δεν σταματά στον λέβητα
Το πρώτο βήμα είναι να ξεκαθαριστεί τι ακριβώς θεωρείται εγκατάσταση φυσικού αερίου. Δεν είναι μόνο ο επίτοιχος λέβητας στο μπαλκόνι ή το λεβητοστάσιο μιας πολυκατοικίας. Από τον μετρητή και μετά περιλαμβάνονται οι σωληνώσεις, οι συνδέσεις, οι βάνες και οι λοιπές αποφρακτικές διατάξεις, οι συσκευές, αλλά και τα συστήματα αερισμού και απαγωγής των καυσαερίων.
Το όριο των αρμοδιοτήτων βρίσκεται ουσιαστικά στον μετρητή. Ο Διαχειριστής του Δικτύου, στην προκειμένη περίπτωση η Enaon, έχει την ευθύνη για το δίκτυο διανομής και τον εξοπλισμό, που εμπίπτει στην αρμοδιότητά του έως το σημείο παράδοσης. Από εκεί και μετά αρχίζει η εσωτερική εγκατάσταση και η ευθύνη για την καλή κατάστασή της, την τακτική συντήρηση, την αποκατάσταση βλαβών και την πραγματοποίηση των προβλεπόμενων ελέγχων περνά στον καταναλωτή ή στον κατά περίπτωση υπεύθυνο της εγκατάστασης. Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο επιμένει η AGD Gas Solutions. Όπως αναφέρει η εταιρεία στο energygame.gr, άλλο είναι η συντήρηση του δημόσιου δικτύου και άλλο η εσωτερική εγκατάσταση του κτιρίου. Η ανάθεση μιας εργασίας σε τεχνικό, σημειώνει η εταιρεία, δεν απαλλάσσει τον ιδιοκτήτη από την ευθύνη να μεριμνά για τη συντήρηση και την ασφαλή λειτουργία της εγκατάστασης.
2. Το ετήσιο service είναι ουσιαστικός τεχνικός έλεγχος, όχι ένας «καθαρισμός»
Η δεύτερη κρίσιμη διάκριση αφορά το τι σημαίνει στην πράξη «ετήσια συντήρηση». Οι συσκευές φυσικού αερίου πρέπει να συντηρούνται τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, εκτός εάν ο κατασκευαστής ή ειδικότερη πρόβλεψη επιβάλλει συχνότερο έλεγχο. Παράλληλα, η εργασία πρέπει να εκτελείται από κατάλληλα αδειοδοτημένο επαγγελματία.
Όπως εξηγεί ο Γιώργος Πολυχρονίδης, το κανονιστικό πλαίσιο σήμερα διακρίνει δύο ξεχωριστές υποχρεώσεις για τις εγκαταστάσεις θέρμανσης φυσικού αερίου σε πολυκατοικίες και διαμερίσματα. Πρόκειται για 2 σημαντικούς ελέγχους που αλληλοσυμπληρώνονται, δεν αντικαθιστούν ο ένας τον άλλον και πραγματοποιούνται από αδειούχους επαγγελματίες.
- Συντήρηση τουλάχιστον 1 φορά ανά έτος των λεβήτων και καυστήρων φυσικού αερίου ή συχνότερα αν το απαιτεί ο κατασκευαστής ή συντρέχει κάποιο ζήτημα, με έλεγχο και ρύθμιση της καύσης, αλλά και έκδοση του προβλεπόμενου φύλλου ελέγχου.
- Έλεγχος στεγανότητας των σωληνώσεων και των εξαρτημάτων της εγκατάστασης κάθε τέσσερα χρόνια, με έκδοση πιστοποιητικού επανελέγχου στεγανότητας.
Η ετήσια συντήρηση περιλαμβάνει τον έλεγχο και τη ρύθμιση της καύσης και συνοδεύεται από το προβλεπόμενο φύλλο ελέγχου. Στην πράξη, ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει καθαρισμό καυστήρα και εναλλάκτη θερμότητας, ρύθμιση της αναλογίας αέρα και καυσίμου, έλεγχο για διαρροές καυσαερίων, δοκιμή των συστημάτων ασφαλείας, έλεγχο του αερισμού και, όπου υπάρχει, του συστήματος ανίχνευσης αερίου. Στις μετρήσεις περιλαμβάνονται, ανά περίπτωση, η θερμοκρασία καυσαερίων, το μονοξείδιο του άνθρακα, τα οξείδια του αζώτου και η πίεση λειτουργίας του αερίου.
Το κρίσιμο είναι ότι ο έλεγχος δεν περιορίζεται στο αν «ανάβει» ο λέβητας. Η κατάσταση του καπναγωγού, η απαγωγή των καυσαερίων, τα ανοίγματα αερισμού και οι διατάξεις ασφαλείας αποτελούν εξίσου ουσιώδη κομμάτια της εικόνας. Η εμπειρία από τις πολυκατοικίες δείχνει, σύμφωνα με τον κ. Πολυχρονίδη, ότι δύο από τις συχνότερες παραλείψεις είναι «η καθυστέρηση της συντήρησης και η μη έγκαιρη αποκατάσταση φθορών στους καπναγωγούς». Γι’ αυτό, όπως σημειώνει, τα ανοίγματα αερισμού πρέπει να παραμένουν ελεύθερα και τυχόν φθορές ή αποφράξεις στην απαγωγή των καυσαερίων να αποκαθίστανται εγκαίρως.
3. Η απάντηση κρύβεται στην ίδια τη βλάβη
Παράλληλα, η AGD Gas Solutions τονίζει ότι οι βλάβες που μπορεί να εμφανιστούν δεν είναι ίδιες σε όλα τα σημεία της εγκατάστασης. Στο εσωτερικό δίκτυο συναντώνται, μεταξύ άλλων, διαρροές σε συνδέσεις, φθορές σε σωληνώσεις και εξαρτήματα, προβλήματα στις βάνες και στις λοιπές αποφρακτικές διατάξεις, μη εγκεκριμένες επεμβάσεις, μηχανικές καταπονήσεις των σωληνώσεων, αλλά και ζητήματα στις συνδέσεις των συσκευών, στον αερισμό και στην απαγωγή των καυσαερίων.
Στις ίδιες τις συσκευές, τα προβλήματα αφορούν συχνότερα την καύση, τη λειτουργία του καυστήρα, τα συστήματα ασφαλείας, την απαγωγή καυσαερίων, τον επαρκή αερισμό και τη φθορά επιμέρους εξαρτημάτων. Αυτή ακριβώς η διαφοροποίηση εξηγεί γιατί ο ετήσιος έλεγχος και η συντήρηση της συσκευής δεν πρέπει να συγχέονται με τον τετραετή έλεγχο στεγανότητας της εσωτερικής εγκατάστασης.
4. Άλλο το ετήσιο service και άλλο ο τετραετής έλεγχος στεγανότητας
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο σημαντική πληροφορία για έναν καταναλωτή που θεωρεί ότι η ετήσια επίσκεψη του τεχνικού «κλείνει» όλες τις υποχρεώσεις του. Δεν τις κλείνει.
Παράλληλα με τη συντήρηση της συσκευής, προβλέπεται έλεγχος στεγανότητας των σωληνώσεων και των εξαρτημάτων της εσωτερικής εγκατάστασης κάθε τέσσερα χρόνια. Πρόκειται για χωριστό έλεγχο, με διαφορετικό αντικείμενο και αντίστοιχο πιστοποιητικό επανελέγχου στεγανότητας.
Στον συγκεκριμένο έλεγχο εξετάζονται οι σωληνώσεις και οι συνδέσεις για διάβρωση ή φθορά, η στεγανότητα του δικτύου με κατάλληλο εξοπλισμό και τυχόν ενδείξεις διαρροής. Εφόσον διαπιστωθεί πρόβλημα και γίνει επισκευή, ακολουθεί επανέλεγχος.
Η AGD Gas Solutions υπογραμμίζει ακριβώς αυτήν τη διάκριση: προβλήματα καύσης, δυσλειτουργίες του καυστήρα, ζητήματα ασφαλείας και απαγωγής καυσαερίων αφορούν τη συσκευή, ενώ διαρροές σε συνδέσεις, φθορές σωληνώσεων και προβλήματα στεγανότητας ανήκουν σε διαφορετικό επίπεδο ελέγχου. Με απλά λόγια, το γεγονός ότι ένας λέβητας συντηρήθηκε πριν από λίγους μήνες δεν σημαίνει ότι έχει ελεγχθεί ταυτόχρονα ολόκληρο το δίκτυο σωληνώσεων που βρίσκεται μετά τον μετρητή.
5. Το «χαρτί» της συντήρησης δεν είναι τυπική λεπτομέρεια
Το τέταρτο βήμα αφορά κάτι που συχνά αντιμετωπίζεται ως γραφειοκρατική λεπτομέρεια: τα έγγραφα. Η συντήρηση δεν τελειώνει με μια προφορική διαβεβαίωση ότι «όλα είναι εντάξει». Μετά τον έλεγχο πρέπει να υπάρχει το προβλεπόμενο φύλλο συντήρησης, στο οποίο καταγράφονται οι εργασίες και οι μετρήσεις, καθώς και τυχόν προβλήματα ή ελλείψεις. Αντίστοιχα, ο έλεγχος των σωληνώσεων πρέπει να αφήνει πίσω του το σχετικό πιστοποιητικό.
Η διαχείριση μιας πολυκατοικίας, σύμφωνα με τον Γιώργο Πολυχρονίδη, χρειάζεται «ένα πρόγραμμα ελέγχων και συντηρήσεων καθώς και αρχείο με τα φύλλα συντήρησης και τα πιστοποιητικά». Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερη κλίμακα, και για μια αυτόνομη εγκατάσταση διαμερίσματος: ο υπεύθυνος πρέπει να γνωρίζει πότε έγινε η τελευταία συντήρηση, πότε ο τελευταίος έλεγχος στεγανότητας και ποιος τεχνικός υπέγραψε τα σχετικά έγγραφα.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
