Στη σκιά του ξέφρενου ράλι του φυσικού αερίου που ξεπέρασε χθες το ψυχολογικό φράγμα των 100 ευρώ/Μεγαβατώρα -για πρώτη φορά από το Δεκέμβριο του 2022-, πιέζει τις τιμές ρεύματος -που κινούνται σε όλη την Ευρώπη από 230 έως 360 ευρώ/MWh- και ρίχνει κι άλλο λάδι στη φωτιά της ενεργειακής πολυκρίσης που μέχρι πρότινος είχε ως βασική εστία τις τιμές των καυσίμων συνεδριάζουν σήμερα οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, με την Ελλάδα να εκπροσωπείται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι εάν η ένταση της κρίσης που έχει οξυνθεί το τελευταίο διάστημα στην Ευρώπη θα δημιουργήσει μια αίσθηση του επείγοντος στα διευθυντήρια των Βρυξελλών και του Βερολίνου, η οποία μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υφίσταται, παρά το τοξικό κοκτέιλ που συνθέτουν το φυσικό αέριο στα 100 ευρώ (με την τιμή του να έχει τριπλασιαστεί το τελευταίο δωδεκάμηνο), το πετρέλαιο μπρεντ στα 115 δολ./βαρέλι η στενότητα πετρελαιοειδών (ιδίως ντίζελ και αεροπορικών καυσίμων) και οι αποθήκες αερίου με χαμηλά ποσοστά πληρότητας ενώ πλησιάζει ο χειμώνας.
«Για άλλη μια φορά, εξαιτίας της γεωπολιτικής αναταραχής, η Ευρώπη αντιμετωπίζει άλλη μια ενεργειακή κρίση που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά μας», δήλωσε χθες ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν με αφορμή την έναρξη του στρατηγικού διαλόγου της Κομισιόν με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «Ο φετινός χειμώνας θα είναι δύσκολος», κι ότι «αναμένουμε ότι η παγκόσμια αγορά ντίζελ θα παραμείνει σε συνθήκες στενής προσφοράς έως και το 2027, γεγονός που θα διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα».
Ο κ. Γιόργκενσεν να πρόσθεσε ότι υπάρχουν «μέτρα στο τραπέζι της Κομισιόν», εντούτοις ο πήχης των προσδοκιών για την σημερινή σύνοδο βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. Και τούτο διότι αφενός τα μέτρα περιορίζονται είτε σε ευχολόγια για μείωση της ζήτησης, είτε σε μακρόπνοες δράσεις (εξηλεκτρισμός, ανάπτυξη περισσότερων ΑΠΕ), είτε είναι τεχνικής φύσεως (αναβολή της εφαρμογής του Κανονισμού για το μεθάνιο για ένα χρόνο). Σήμα χαμηλών προσδοκιών, εξάλλου, εκπέμπει και η ατζέντα της ημερήσιας διάταξης όπου πρώτο θέμα δεν είναι -όπως θα περίμενε κανείς- η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, αλλά…η βελτίωση των χρεώσεων χρήσης των δικτύων ηλεκτρισμού. Οι προοπτικές για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης για το φετινό χειμώνα και σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα έρχονται σε δεύτερη μοίρα και ακολουθούν η αξιοποίηση των Εθνικών Σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα ως εθνικών επενδυτικών σχεδίων και το νομοθετικό πλαίσιο μετά το 2030, με επίκεντρο τους στόχους για την ενεργειακή απόδοση, τον εξηλεκτρισμό, τις διασυνδέσεις, την ευελιξία και την αποθήκευση.
Η θέση της Ελλάδας και οι συγκρατημένες προσδοκίες
Σε αυτό το διακεκαυμένο περιβάλλον, η ελληνική πλευρά προσέρχεται με συγκρατημένες προσδοκίες, αλλά αποφασισμένη να θέσει μετ’ επιτάσεως το θέμα των υψηλών τιμών ενέργειας, των παρενεργειών στους πολίτες και την λήψη πιο γενναίων μέτρων σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπισή τους. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Παπασταύρου θα επαναλάβει την ανάγκη για αύξηση της δημοσιονομικής ευελιξίας ώστε να υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών για τη στήριξη των νοικοκυριών έναντι των πολλαπλών επιβαρύνσεων στους λογαριασμούς ρεύματος, στη θέρμανση, στο κόστος του γεμίσματος των ρεζερβουάρ και έναντι των ευρύτερων πληθωριστικών πιέσεων που προκαλούνται από το ράλι των τιμών ενέργειας. Την ίδια στιγμή, αναμένεται να αναδείξει την ανάγκη ο μακροχρόνιος σχεδιασμός να μην παραβλέπει τις άμεσες ανάγκες και να συνδυάζεται με ευελιξία για λήψη άμεσων και στοχευμένων μέτρων.
Η παρέμβαση του Υπουργού ΠΕΝ αναμένεται να κινηθεί στη «γραμμή» που χάραξε ο Πρωθυπουργός στην τελευταία Σύνοδο Κορυφής στα μέσα Οκτωβρίου. Οι πληροφορίες αναφέρουν πάντως ότι η επόμενη μάχη για αυξημένη δημοσιονομική ευελιξία θα δοθεί στο Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου σε δύσκολες συνθήκες. Και τούτο διότι προς το παρόν τουλάχιστον, δεν υπάρχει ομοφωνία για το συγκεκριμένο θέμα, εν μέσω και των πιέσεων στην ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων. Και έχει προφανώς τη σημασία του ότι στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής απέναντι στο αίτημα Αθήνας και Ρώμης, που ηγούνται ενός μετώπου κυβερνήσεων της Ανατολικής . Ευρώπης για κεντρική παρέμβαση στην συγκράτηση των τιμών, αντιπαρατάχθηκε μια πλειάδα χωρών της Δυτικής Ευρώπης και του Βορρά, που εκπροσωπούν το λεγόμενο «γκρουπ των φειδωλών».
Οι άμεσες απειλές
Σύμφωνα με απόρρητο έγγραφο του Συμβουλίου που περιήλθε στην κατοχή του Euronews, το κεντρικό ερώτημα που θέτει η ιρλανδική προεδρία στους υπουργούς είναι: «Ποια μέτρα μείωσης της ζήτησης θα πρέπει να εξεταστούν σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση ενός σεναρίου όπου τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μερικώς ή πλήρως κλειστά τους επόμενους μήνες;»
Αναμφισβήτητα η Ευρώπη έχει ξεμείνει από εύκολες επιλογές, με την ενεργειακή της ασφάλεια της ΕΕ να κρέμεται από μια κλωστή. Τα αποθέματα φυσικού αερίου στις 20 Οκτωβρίου βρίσκονταν στο 74% –το χαμηλότερο επίπεδο για αυτή την εποχή από το 2011– ενώ οι διαχειριστές μεταφοράς φυσικού αερίου προειδοποιούν για πιθανό έλλειμμα 12% έως 15% σε περίπτωση βαρυχειμωνιάς. Την ίδια στιγμή, οι αναλυτές προειδοποιούν για περαιτέρω άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου μετά την υπέρβαση του κρίσιμου ψυχολογικού ορίου των 100 ευρώ/MWh, ενώ μεγάλη ανησυχία προκαλεί και η πορεία των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς η πτώση της υδροηλεκτρικής παραγωγής και η περιορισμένη διαθεσιμότητα στην παρούσα φάση πυρηνικών μονάδων κρίσιμων για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Κοζλοντούι στη Βουλγαρία, Πακς στην Ουγγαρία, Τσερναβόντα στη Ρουμανία) συνδυάζεται με δραστικό περιορισμό και της αιολικής παραγωγής στην παρούσα φάση.
Στο τραπέζι των συζητήσεων επανέρχονται ριζικά μέτρα που παραπέμπουν στην πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970. Το σχέδιο 10 σημείων του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), το οποίο περιλαμβάνει ακόμη και «Κυριακές χωρίς αυτοκίνητο», εξετάζεται σοβαρά. Τα μέτρα αυτά κλιμακώνονται από εθελοντικές περικοπές σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις έως στοχευμένους περιορισμούς στην κατανάλωση συγκεκριμένων βιομηχανικών κλάδων.
Ωστόσο, το μεγάλο αγκάθι παραμένει ο συντονισμός. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει (από τη σύνοδο κορυφής της 15ης-16ης Οκτωβρίου) τη συγκέντρωση και κοινή διαχείριση της ενεργειακής ζήτησης από τις Βρυξέλλες, ώστε να αποφευχθεί ο εσωτερικός ανταγωνισμός μεταξύ των κρατών-μελών για τα σπάνια φορτία. Όμως, οι εθνικές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν διαφορετικά επίπεδα έκθεσης στις ελλείψεις και διαφορετικές βιομηχανικές ανάγκες, γεγονός που καθιστά τη συμφωνία για τον καταμερισμό του βάρους εξαιρετικά ακανθώδη, ιδιαίτερα καθώς τίθεται σε κίνδυνο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
