Μια ομιχλώδης Πέμπτη στο τέλος του έτους. Ο Ρίτσαρντ Μπράνσον συνδέεται την προγραμματισμένη ώρα: πρωί για εκείνον στο Necker Island, ένα από τα Βρετανικά Παρθένα Νησιά που του ανήκει. Είναι απόγευμα στο Παρίσι, απ΄όπου η Le Figaro του παίρνει συνέντευξη.
Δεν τίθεται θέμα συνειρμών και ονείρων, με σειρές από φοίνικες πάνω από διάφανα νερά: «Δεν μου αρέσει να βλέπω τον εαυτό μου. Δεν θα ανάψω το βίντεο», προειδοποιεί. Μικρή σημασία έχει, όλος ο κόσμος ξέρει πώς μοιάζει αυτός ο δισεκατομμυριούχος που καταπιάνεται με τα πάντα.
Με ημίμακρα μαλλιά, δεν φοράει ποτέ γραβάτα και φέρει γένια και μουστάκι συνοδευόμενα από ένα πλατύ χαμόγελο. Στα 75 του χρόνια, έχει περισσότερο το look και το πνεύμα ενός ροκ σταρ παρά ενός επιχειρηματία.
Με όλη τη φαντασία που αυτό συνεπάγεται: για να κάνει την Τζάνετ Τζάκσον να υπογράψει στη Virgin Records στις αρχές της δεκαετίας του 1990, την είχε πάει μια βόλτα με αερόστατο. Όταν ο Μπόι Τζορτζ προσπαθούσε να ξεφύγει από τα ναρκωτικά, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον τον φιλοξενούσε στο σπίτι του. «Το να διευθύνεις μια δισκογραφική εταιρεία μπορεί να είναι πολύ διασκεδαστικό, και ναι, αυτό περιλάμβανε σεξ, ναρκωτικά και ροκ εν ρολ», θυμόταν πριν από μερικά χρόνια.
Η Virgin Trains ανταγωνιστής της Eurostar
Ο Ρίτσαρντ Μπράνσον επιστρέφει στο προσκήνιο με ένα νέο σχέδιο: να κάνει τη Virgin Trains ανταγωνιστή της Eurostar στη σιδηροδρομική κίνηση μέσω της Μάγχης. Πριν από μερικές εβδομάδες, ήταν ένας υποψήφιος ανάμεσα στην Trenitalia, την ισπανική Evolyn και την αγγλική Getlink.
Όλοι ζητούσαν πρόσβαση στο μοναδικό κέντρο συντήρησης TGV στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Temple Mills, κοντά στο Λονδίνο. Η Virgin πήρε προηγήθηκε, καθώς επιλέχθηκε στις 30 Οκτωβρίου από την αγγλική κυβέρνηση για να καταλάβει ένα μικρό μέρος αυτού του κέντρου συντήρησης, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως από την Eurostar.
Μια επιτυχία που ο Ρίτσαρντ Μπράνσον γιόρτασε με τον τρόπο του: ανευλαβή, προκλητικό, αλλά χωρίς να παίρνει τον εαυτό του στα σοβαρά. Στο Facebook, τον είδαμε να φωτίζει μια διαφημιστική πινακίδα προς δόξα της Virgin Trains στον σταθμό St Pancras.
Ο χώρος στολίστηκε με πανό στα κόκκινα χρώματα της μάρκας. Η επιχείρηση, η οποία δεν δρομολογεί κανένα TGV, είναι έτοιμη να προκαλέσει την Eurostar, που κατέχει το μονοπώλιο για περισσότερα από 30 χρόνια μεταξύ Λονδίνου, Παρισιού, Βρυξελλών και Άμστερνταμ. Από πάθος για το τρένο; Μάλλον από περιέργεια και δίψα για το καινούργιο. «Μου αρέσουν οι προκλήσεις, εξηγεί. Έχουμε επιτεθεί σε πολλούς τομείς, πολλές βιομηχανίες. Αν δω κάτι που δεν γίνεται καλά, πηδάμε πάνω του και προσπαθούμε να το κάνουμε καλύτερα. Και διασκεδάσαμε κάνοντάς το».
Για άλλη μια φορά, αυτός ο μεγάλος πότης τσαγιού (περισσότερα από είκοσι φλιτζάνια την ημέρα) βρίσκεται προ των ευθυνών του. Με την Eurostar, επιτίθεται σε κάτι πολύ μεγάλο. Η θυγατρική της SNCF φέρεται να εξετάζει δικαστική δράση για να αμφισβητήσει την πρόσβαση της Virgin Trains στο Temple Mills.
Η ρουτίνα του Μπράνσον
Αυτό δεν είναι ικανό να αποσταθεροποιήσει τον Ρίτσαρντ Μπράνσον, ο οποίος εμμένει στη ρουτίνα του: κάθε μέρα, ξυπνάει στις 5 η ώρα, απολαμβάνει μια μεγάλη συνεδρία άθλησης (τένις, ποδήλατο, kitesurf…) πριν πάρει το πρωινό του με την οικογένεια.
Η ημέρα του; «Αφιερώνω το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μου σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, όπως οι Planetary Guardians», διηγείται. Από τα Παρθένα Νησιά, παρακολουθεί την εξέλιξη των επιχειρήσεών του, με έναν προνομιακό ανταποκριτή για καθεμία από αυτές. Ο Philipp Whittingham διευθύνει έτσι τη Virgin Trains από το Ηνωμένο Βασίλειο. «Το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς είναι στους ώμους του και σε εκείνους των ομάδων του, υπογραμμίζει ο Ρίτσαρντ Μπράνσον.
Όταν ο Philipp με κάλεσε χθες για να συζητήσουμε πιθανές νέες διαδρομές, για παράδειγμα να πάμε μέχρι τη Λυών και τη Γενεύη, κοίταξα πώς θα μπορούσα να βοηθήσω». Η Virgin Trains επισημοποίησε την αγορά δώδεκα συρμών TGV από την Alstom έναντι περίπου 800 εκατομμυρίων ευρώ. Η υπηρεσία μεταξύ Λονδίνου, Παρισιού, Βρυξελλών και Άμστερνταμ θα ξεκινήσει το 2030.
Με τι τοποθέτηση; Αν και ο Ρίτσαρντ Μπράνσον δεν έχει όρεξη να δώσει τις συμβουλές του στον ανταγωνισμό, υπενθυμίζει τη μέθοδό του για να επιβάλλεται σε πολύ ανόμοιες δραστηριότητες όπου κανείς δεν τον περιμένει. Η αεροπορική εταιρεία Virgin Atlantic, η αλυσίδα γυμναστηρίων Virgin Active, ο παίκτης του διαστημικού τουρισμού Virgin Galactic, οι ραδιοφωνικοί σταθμοί Virgin… Το VirginGroup είναι παρόν σε περίπου σαράντα δραστηριότητες σε περισσότερες από τριάντα χώρες.
Δύσκολο να γνωρίζει κανείς τα αποτελέσματα αυτού του ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων. Οι ειδικοί εκτιμούσαν τον κύκλο εργασιών του στα 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Το περιοδικό Forbes αξιολογεί την περιουσία του Ρίτσαρντ Μπράνσον στα 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ.
H επιμονή για πρωτότυπα νέα προϊόντα
Ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα σε αυτές τις επιχειρήσεις; Η θέληση να προτείνει ένα πρωτόγνωρο και πρωτότυπο προϊόν. Στο λανσάρισμα της Virgin Voyages το 2018, η εταιρεία ειδικεύτηκε στις κρουαζιέρες για ενήλικες. Μια κερδοφόρα τοποθέτηση: ο κύκλος εργασιών της αυξήθηκε κατά 60% το 2024.
Αν πάμε πιο πίσω στο χρόνο, υπήρξε στη Γαλλία το έπος των Virgin Megastore. «Όταν λανσάραμε εκείνο των Ηλυσίων Πεδίων στα τέλη της δεκαετίας του 1980, πετύχαμε να είμαστε ανοιχτά την Κυριακή, ενώ απαγορευόταν μέχρι τότε για τα πολιτιστικά εμπορικά καταστήματα, διηγείται ο Ρίτσαρντ Μπράνσον. Για πολλά χρόνια, ήταν το μέρος εκείνων που αγαπούσαν τη μουσική στο Παρίσι.
Πόσο μάλλον που με τη δισκογραφική μας εταιρεία Virgin Records, είχαμε υπογράψει Γάλλους καλλιτέχνες πρώτης γραμμής, όπως ο Julien Clerc ή οι Téléphone». Και στις αεροπορικές μεταφορές, η Virgin Atlantic ξεχώρισε. Από τη δεκαετία του 1990 έως το 2007, η εταιρεία έθετε αισθητικούς στη διάθεση των επιβατών της business class.
Ο Ρίτσαρντ Μπράνσον έστηνε πάντα τον εαυτό του στη σκηνή για να διαφημίσει τα προϊόντα του. Στο Παρίσι, όπου λάνσαρε το 2013 μια προσφορά της Virgin Mobile, εμφανίστηκε μεταμφιεσμένος σε Τσε Γκεβάρα, με στρατιωτική στολή και τη σημαία της Κούβας στο χέρι.
Κατ΄εικόνα και καθ΄ομοίωσιν
«Ο Μπράνσον έφτιαξε τη Virgin κατ’ εικόνα του. Η μάρκα είναι αντισυμβατική, εικονοκλαστική, διασκεδαστική και προσιτή. Γι’ αυτό ενσαρκώνει τόσο καλά τις αξίες αυτού του ομίλου», εκτιμά ο Étienne Sebaux, ειδικός στα καταναλωτικά προϊόντα και τη διανομή στην εταιρεία συμβούλων AlixPartners.
Αυτό το κοκτέιλ δεν είναι πάντα νικηφόρο. Η Virgin Cola, που ήθελε να ανταγωνιστεί την Coca-Cola, η Virgin Cars, που πουλούσε αυτοκίνητα στο διαδίκτυο, η Virgin Brides, που ισχυριζόταν ότι επανεφευρίσκει την οργάνωση του γάμου…: όλες αυτές οι επιχειρήσεις εξαφανίστηκαν σε λιγότερο από πέντε χρόνια. Η εκκαθάριση της εταιρείας εκτόξευσης δορυφόρων Virgin Orbit, την άνοιξη του 2023, είναι η πιο ηχηρή πρόσφατη αποτυχία του Ρίτσαρντ Μπράνσον.
Κατά την είσοδό της στο Χρηματιστήριο της Wall Street στα τέλη του 2021, η εταιρεία άξιζε περισσότερα από 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Η αδυναμία της, στις αρχές του 2023, να θέσει σε τροχιά επτά μικρούς δορυφόρους επιτάχυνε την πτώση της. «Να θεωρείτε κάθε αποτυχία ως μια ευκαιρία για μάθηση. Ακόμα κι αν πέσετε με το κεφάλι, τουλάχιστον πέφτετε προς τα εμπρός», συνοψίζει ο επιχειρηματίας.
Αυτές οι χρεοκοπίες σπάνια θέτουν σε κίνδυνο την κόκκινη και λευκή αυτοκρατορία. «Όταν στήνουμε μια επιχείρηση, είμαστε οι ιδιοκτήτες της, διηγείται ο Μπράνσον. Αλλά με το πέρασμα των ετών, πουλάμε κάποιες από τις μετοχές μας για να επανεπενδύσουμε αυτά τα χρήματα σε νέες επιχειρήσεις». Κάτι που προκαλεί ίλιγγο.
400 επιχειρήσεις σε 40 χρόνια
Σε σαράντα χρόνια, 400 επιχειρήσεις πέρασαν από τον έλεγχό του. Το 1992, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον πούλησε τη Virgin Records, την πρώτη του μεγάλη επιτυχία με αστέρες όπως οι Rolling Stones και οι Sex Pistols στην ετικέτα του. Το ένα δισεκατομμύριο δολάρια που εισέπραξε του επέτρεψε να διασώσει την αεροπορική του εταιρεία, Virgin Atlantic, που τότε βρισκόταν σε δυσκολία.
Ο Ρίτσαρντ Μπράνσον είχε ήδη μια σιδηροδρομική εταιρεία στη Βρετανία. «Με την άδεια που είχαμε στη Δυτική Ακτή, αυξήσαμε τον αριθμό των χρηστών των τρένων από 7-8 εκατομμύρια σε περίπου 40-43 εκατομμύρια, διηγείται. Το καταφέραμε θέτοντας σε λειτουργία ταχύτερα τρένα, φροντίζοντας ώστε η εμπειρία να είναι ευχάριστη για τους επιβάτες, προσφέροντας εξαιρετική αξιοπιστία.
Ελπίζουμε να μπορέσουμε να κάνουμε το ίδιο ανάμεσα στην Αγγλία και την Ευρώπη». Σε αυτές τις σιδηροδρομικές γραμμές που λειτούργησαν από το 1997 έως το 2019, η Virgin Trains έκανε το τέλειο: το 90% των επιβατών δήλωναν ικανοποιημένοι από τη διαδρομή τους.
Αλλά, με τα τρένα της ανατολικής ακτής (East Coast), που εξυπηρετούσαν το Νιούκαστλ και το Λιντς, η Virgin δεν είχε την ίδια επιτυχία και παρουσίαζε ζημίες. Ως εκ τούτου, η βρετανική κυβέρνηση, η οποία είχε παραχωρήσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης σε αυτές τις γραμμές από το 2015 έως το 2023, απέσυρε από τον Ιούνιο του 2018 τη λειτουργία τους από τη Virgin.
Γενέθλια μέσα στο τρένο
Κάτι που θα βοηθήσει τον όμιλο να αποφύγει την επανάληψη ορισμένων λαθών που δεν συγχωρούνται στους σιδηροδρόμους; Σε κάθε περίπτωση, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον θα συνεχίσει να πετάει από τη μία δραστηριότητα στην άλλη και να πηδάει από το ένα θέμα στο άλλο, όπως έκανε πάντα.
Η αντίστροφη μέτρηση, πάντως, έχει ξεκινήσει: το 2030, κατά την αναχώρηση των πρώτων TGV της Virgin Trains, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον θα είναι 80 ετών. Θα ήθελε πολύ να γιορτάσει τα γενέθλιά του μέσα στο ταχύτατο τρένο.
