Η Lockheed Martin κατέγραψε το 2025 αριθμό-ρεκόρ στις παραδόσεις μαχητικών αεροσκαφών F-35, παραδίδοντας συνολικά 191 αεροσκάφη, τον μεγαλύτερο ετήσιο αριθμό από την έναρξη του προγράμματος του διάσημου δυτικού μαχητικού Stealth 5ης γενιάς.
Ωστόσο, πίσω από το εντυπωσιακό αυτό νούμερο κρύβεται μια σημαντική επιφύλαξη: σχεδόν τα μισά από τα αεροσκάφη που παρέλαβε το Πεντάγωνο θα έπρεπε να έχουν παραδοθεί έως και δύο χρόνια νωρίτερα.
Συσσώρευση τεχνικών προβλημάτων
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Διαχείρισης Αμυντικών Συμβάσεων των ΗΠΑ, από τα 191 αεροσκάφη, τα 98 ήταν συμβατικά προγραμματισμένες παραδόσεις για το 2025, ενώ τα υπόλοιπα 93 αφορούσαν παραγγελίες προηγούμενων ετών που είχαν συσσωρευτεί λόγω τεχνικών προβλημάτων.
Η Lockheed Martin ανακοίνωσε ότι ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ της, που ήταν 142 παραδόσεις το 2021, χωρίς όμως να διευκρινίσει τη χρονική προέλευση των συγκεκριμένων συμβάσεων.
Το πρόγραμμα F-35, με συνολικό κόστος απόκτησης (μόνο για την αμερικανική αεροπορία και ναυτικό/πεζοναύτες) στα 485 δισεκατομμύρια δολάρια και κόστος κύκλου ζωής που υπερβαίνει το 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, αποτελεί το μεγαλύτερο εξοπλιστικό πρόγραμμα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Περισσότερες από 20 χώρες έχουν παραγγείλει ή έχουν ήδη εντάξει το αεροσκάφος στους αεροπορικούς στόλους τους. Οι συνολικές διεθνείς παραγγελίες ξεπερνούν τα 3.500 αεροσκάφη, με χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Πολωνία, η Φινλανδία και η Γερμανία να αυξάνουν τα τελευταία χρόνια τις δεσμεύσεις τους. Oι συνολικές παραδόσεις μέχρι σήμερα πλησιάζουν τα 1300 αεροσκάφη παγκοσμίως.
Μεταξύ των χωρών που θα αποκτήσουν σύντομα F-35 περιλαμβάνεται και η ελληνική Πολεμική Αεροπορία με 20 αεροσκάφη (αρχικά), παραδοτέα το 2028-29.
Η Γερμανία, για παράδειγμα, έχει παραγγείλει 35 F-35A, η Φινλανδία 64, ενώ η Πολωνία 32, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Kαθυστερήσεις λόγω αναβάθμισης
Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις συνδέονται άμεσα με την αναβάθμιση TR-3, ένα κρίσιμο πακέτο νέου υλικού και λογισμικού που κρίθηκε απαραίτητο για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του αεροσκάφους.
Το Πεντάγωνο είχε παγώσει τις παραδόσεις για περίπου έναν χρόνο, από το 2023 έως τις αρχές του 2024, μέχρι να διαπιστωθεί πρόοδος στην αναβάθμιση.
Η αναβάθμιση TR-3 αναμένεται να αυξήσει την υπολογιστική ισχύ του F-35 κατά 37 φορές και τη μνήμη κατά 20 φορές, επιτρέποντας τη χρήση πιο εξελιγμένων όπλων, την καλύτερη σύντηξη αισθητήρων και την αποτελεσματικότερη συλλογή δεδομένων για εχθρικά αεροσκάφη και αντιαεροπορικά συστήματα.
Παρότι η Lockheed Martin ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε την πιο προηγμένη έκδοση λογισμικού μέχρι σήμερα, το Πεντάγωνο επισημαίνει ότι, έως τις αρχές Ιανουαρίου 2026, δεν είχαν καλυφθεί πλήρως όλες οι απαιτήσεις σε επίπεδο συστήματος.
Αυτό σημαίνει ότι μέρος των αεροσκαφών που παραδόθηκαν δεν διαθέτει ακόμη πλήρως επιχειρησιακή διαμόρφωση.
128 νέα F-35 για το 2026
Για το 2026, οι συμβατικές υποχρεώσεις προβλέπουν την παράδοση 128 νέων F-35 στους πελάτες ανά τον κόσμο, αν και οι τελικοί στόχοι βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση.
Η Lockheed Martin έχει σημειώσει πρόοδο στη γραμμή παραγωγής μετά την απόφαση του Πενταγώνου, τον Μάρτιο του 2024, να εγκρίνει την πλήρη μαζική παραγωγή.
Παρ’ όλα αυτά, οι ελλείψεις εξαρτημάτων και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα εξακολουθούν να επηρεάζουν τον ρυθμό κατασκευής.
Σε πολιτικό επίπεδο, οι μεγάλες αμυντικές εταιρείες βρίσκονται υπό αυξημένο έλεγχο, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση πιέζει για μεγαλύτερη αποδοτικότητα και ταχύτερη αύξηση της παραγωγής οπλικών συστημάτων.
Παρά τις επικρίσεις, η επιβίωση και επέκταση του προγράμματος F-35 παραμένει κρίσιμη τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για τους συμμάχους τους, με το μαχητικό να αποτελεί τον πυρήνα της αεροπορικής ισχύος του ΝΑΤΟ για τις επόμενες δεκαετίες, καθώς δεν υπάρχει δυτικό αντίστοιχό του -με ίδιες stealth και δικτυοκεντρικές ικανότητες- που να προσφέρεται προς πώληση.
