Σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με πρόταση για την απλοποίηση ορισμένων κανόνων που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη, κατέληξε σήμερα η Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η πρόταση αποτελεί μέρος της λεγόμενης νομοθετικής δέσμης «Omnibus VII» στο πλαίσιο της ατζέντας απλούστευσης της ΕΕ. Η δέσμη περιλαμβάνει προτάσεις για δύο κανονισμούς που αποσκοπούν στην απλούστευση του ψηφιακού νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ και στην εφαρμογή εναρμονισμένων κανόνων για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η Μαριλένα Ραουνά, υφυπουργός Ευρωπαϊκών υποθέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας σημείωσε: «Η σημερινή συμφωνία σχετικά με τον νόμο για την τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει σημαντικά τις εταιρείες μας μειώνοντας τα επαναλαμβανόμενα διοικητικά έξοδα. Εξασφαλίζει ασφάλεια δικαίου και μια ομαλότερη και πιο εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την Ένωση, ενισχύοντας την ψηφιακή κυριαρχία και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Ταυτόχρονα, ενισχύουμε την προστασία των παιδιών, στοχεύοντας σε κινδύνους που συνδέονται με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή η συμφωνία αποτελεί σαφή απόδειξη της ικανότητας των θεσμικών μας οργάνων να ενεργούν γρήγορα και να υλοποιούν τις δεσμεύσεις μας. Σηματοδοτεί το πρώτο αποτέλεσμα στο πλαίσιο του οδικού χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά» που συμφωνήθηκε από τα τρία θεσμικά όργανα την περασμένη εβδομάδα, εντός της καθορισμένης προθεσμίας».
Η Επιτροπή είχε προτείνει την προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος για την εφαρμογή των κανόνων σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου έως και 16 μήνες, ώστε οι κανόνες να αρχίσουν να εφαρμόζονται μόλις η Επιτροπή επιβεβαιώσει ότι τα απαραίτητα πρότυπα και εργαλεία είναι διαθέσιμα.
Η Επιτροπή είχε επίσης προτείνει περαιτέρω στοχευμένες τροποποιήσεις στον νόμο για την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες θα επεκτείνουν ορισμένες κανονιστικές εξαιρέσεις που χορηγούνται σε ΜΜΕ και στις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης (SMC), θα μειώσουν τις απαιτήσεις σε πολύ περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, θα επεκτείνουν τη δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων για την ανίχνευση και τον μετριασμό των προκαταλήψεων, θα ενισχύσουν τις εξουσίες της Υπηρεσίας Τεχνητής Νοημοσύνης και θα μειώσουν τον κατακερματισμό της διακυβέρνησης.
Δεδομένου ότι οι διατάξεις για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου πρόκειται να τεθούν σε ισχύ στις 2 Αυγούστου 2026 , οι συννομοθέτες αντιμετώπισαν την πρόταση με ύψιστη προτεραιότητα και, υπό αυτή την προοπτική, διατήρησαν σε γενικές γραμμές το κύριο περιεχόμενο της πρότασης της Επιτροπής.
Κύριες τροποποιήσεις
Οι συννομοθέτες πρόσθεσαν μια νέα διάταξη στον νόμο περί τεχνητής νοημοσύνης, η οποία απαγορεύει τις πρακτικές τεχνητής νοημοσύνης σχετικά με τη δημιουργία μη συναινετικού σεξουαλικού και προσωπικού περιεχομένου ή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM).
Η προσωρινή συμφωνία εισάγει επίσης ένα σταθερό χρονοδιάγραμμα για την καθυστερημένη εφαρμογή των κανόνων υψηλού κινδύνου: οι νέες ημερομηνίες εφαρμογής θα είναι η 2α Δεκεμβρίου 2027 για τα αυτόνομα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου και η 2α Αυγούστου 2028 για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου που είναι ενσωματωμένα σε προϊόντα.
Επιπλέον, η προσωρινή συμφωνία επαναφέρει την υποχρέωση των παρόχων να καταχωρίζουν συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης στη βάση δεδομένων της ΕΕ για συστήματα υψηλού κινδύνου, σε περίπτωση που θεωρούν ότι τα συστήματά τους εξαιρούνται από την ταξινόμηση ως υψηλού κινδύνου. Επαναφέρει επίσης το πρότυπο της αυστηρής αναγκαιότητας για την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό τη διασφάλιση της ανίχνευσης και της διόρθωσης μεροληψίας.
Η προσωρινή συμφωνία αναβάλλει την προθεσμία για τη δημιουργία ρυθμιστικών sandboxes για την Τεχνητή Νοημοσύνη από τις αρμόδιες αρχές σε εθνικό επίπεδο έως τις 2 Αυγούστου 2027 και μειώνει την περίοδο χάριτος για τους παρόχους να εφαρμόσουν λύσεις διαφάνειας για τεχνητά παραγόμενο περιεχόμενο από 6 μήνες σε 3 μήνες, με τη νέα προθεσμία να ορίζεται στις 2 Δεκεμβρίου 2026.
Όσον αφορά τους κανόνες του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης για τη βιομηχανική τεχνητή νοημοσύνη και την αλληλεπίδρασή τους με την τομεακή νομοθεσία σε τομείς όπως τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, τα παιχνίδια, οι ανελκυστήρες, τα μηχανήματα και τα σκάφη, επιτεύχθηκε συμβιβασμός μεταξύ των συννομοθετών σχετικά με έναν μηχανισμό που επιτρέπει την επίλυση καταστάσεων στις οποίες η τομεακή νομοθεσία έχει παρόμοιες απαιτήσεις που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη με τον νόμο περί τεχνητής νοημοσύνης, περιορίζοντας την εφαρμογή του τελευταίου σε αυτές τις συγκεκριμένες περιπτώσεις μέσω εκτελεστικών πράξεων. Επιπλέον, επιτεύχθηκε συμβιβασμός για την εξαίρεση του κανονισμού για τα μηχανήματα από την άμεση εφαρμογή του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης. Η Επιτροπή εξουσιοδοτήθηκε επίσης να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις βάσει του κανονισμού για τα μηχανήματα, οι οποίες θα προσθέτουν απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας σε σχέση με τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που ταξινομούνται ως υψηλού κινδύνου σύμφωνα με τον νόμο περί τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή η λύση αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τυχόν πιθανές επικαλύψεις μεταξύ των απαιτήσεων υψηλού κινδύνου του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης και εκείνων της τομεακής νομοθεσίας. Η προσωρινή συμφωνία προσθέτει επίσης μια νέα υποχρέωση για την Επιτροπή να παρέχει καθοδήγηση για να βοηθήσει τους οικονομικούς φορείς συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου που καλύπτονται από τη νομοθεσία τομεακής εναρμόνισης να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις υψηλού κινδύνου του νόμου περί τεχνητής νοημοσύνης κατά τρόπο που ελαχιστοποιεί το βάρος συμμόρφωσης.
Επόμενα βήματα
Η σημερινή προσωρινή συμφωνία πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτού υποβληθεί σε νομική/γλωσσική αναθεώρηση ενόψει της επίσημης έγκρισης της νομοθετικής πράξης από τους συννομοθέτες τις επόμενες εβδομάδες.
