Στο στόχαστρο των ελληνικών φορολογικών αρχών βρίσκονται πλέον δεκάδες χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις που τα τελευταία χρόνια μετέφεραν, τυπικά, την έδρα τους σε γειτονικές χώρες με χαμηλότερη φορολογία.
Οι έλεγχοι εντείνονται, οι διασταυρώσεις πολλαπλασιάζονται και το μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι σαφές. Η «εικονική» μεταφορά έδρας δεν θα γίνεται πλέον ανεκτή. Εάν διαπιστωθεί ότι όλα είναι σύννομα, δεν υπάρχει κανένας λόγος να ανησυχεί καμία επιχείρηση.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περισσότερες από 18.000 ελληνικές επιχειρήσεις έχουν εγκαταστήσει την έδρα τους στη Βουλγαρία, αξιοποιώντας το ιδιαίτερα ευνοϊκό φορολογικό της καθεστώς.
8.500 ελληνικές εταιρείες στη Ρουμανία, 1.500 στην Κύπρο
Την ίδια στιγμή, 8.500 εταιρείες ελληνικών συμφερόντων δραστηριοποιούνται στη Ρουμανία, ενώ περίπου 1.500 έχουν επιλέξει την Κύπρο. Οι τρεις αυτές χώρες αποτελούν τους βασικούς «φορολογικούς προορισμούς» για Έλληνες επιχειρηματίες και επαγγελματίες που αναζητούν χαμηλότερους συντελεστές.
Οι λόγοι, βέβαια, της φορολογικής μετακόμισης είναι περισσότερο από ορατοί. Στη Βουλγαρία ο εταιρικός φόρος ανέρχεται στο 10%, 12,5% στην Κύπρο (με ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης στο 15%), 16% στη Ρουμανία, την ώρα που στην Ελλάδα ο αντίστοιχος συντελεστής ανέρχεται στο 22%.
Για ορισμένους πρόκειται για μια απολύτως θεμιτή επιχειρηματική επιλογή. Για πολλούς άλλους, όμως, αποδεικνύεται εκ των υστέρων ότι πρόκειται για μια καθαρά τεχνητή διευθέτηση με μοναδικό στόχο τη φοροαποφυγή.
Οι ελληνικές φορολογικές αρχές έχουν πλέον διαπιστώσει ότι στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, οι εταιρείες που δηλώνουν έδρα στο εξωτερικό δεν διαθέτουν ούτε προσωπικό ούτε πραγματικές εγκαταστάσεις. Δεν έχουν εμπορική δραστηριότητα στη χώρα εγκατάστασης και συχνά δεν έχουν καμία συναλλαγή με την τοπική αγορά.
Οντότητες χωρίς οικονομική υπόσταση
Πρόκειται, ουσιαστικά, για οντότητες χωρίς οικονομική υπόσταση, που δημιουργούνται αποκλειστικά για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης στην Ελλάδα. Χαρακτηριστικό είναι ότι η ίδρυση εταιρείας στη Βουλγαρία μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες, με ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο μόλις 1 ευρώ, ενώ η εγγραφή και η απόκτηση ΑΦΜ πραγματοποιούνται σε λιγότερο από δέκα ημέρες.
Η εικόνα αυτή έχει οδηγήσει σε πρωτοφανή κινητοποίηση της φορολογικής διοίκησης. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΑΑΔΕ έχει αναπτύξει μόνιμη και θεσμική συνεργασία με τις φορολογικές αρχές της Βουλγαρίας, ενώ αντίστοιχα κανάλια επικοινωνίας λειτουργούν και με Ρουμανία και Κύπρο.
Στη Βουλγαρία, μάλιστα, λειτουργεί μητρώο αντίστοιχο του ελληνικού ΓΕΜΗ. Οι βουλγαρικές αρχές ενημερώνουν άμεσα την ΑΑΔΕ για κάθε νέα εταιρεία που συστήνεται από Έλληνες υπηκόους. Ο στόχος δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή, αλλά επεκτείνεται στη συστηματική χαρτογράφηση φυσικών και νομικών προσώπων που επιχειρούν να αλλάξουν φορολογική κατοικία ή έδρα. Ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη εκτεταμένες διασταυρώσεις για εταιρείες και φυσικά πρόσωπα που δηλώνουν εισοδήματα από το εξωτερικό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις διαπιστώνεται ότι:
- οι συνεργασίες τους είναι σχεδόν αποκλειστικά με ελληνικές επιχειρήσεις,
- δεν υφίσταται πραγματική έδρα ή επαγγελματική εγκατάσταση,
- δεν απασχολείται προσωπικό,
- το μόνο στοιχείο παρουσίας είναι ένας τραπεζικός λογαριασμός και, συχνά, μια θυρίδα.
Η φορολογική διοίκηση εξετάζει πλέον με απόλυτη αυστηρότητα αν μια αλλοδαπή εταιρεία διαθέτει πραγματική επαγγελματική παρουσία στη χώρα εγκατάστασής της. Ελέγχεται αν υπάρχουν γραφεία, προσωπικό, πραγματική εμπορική δραστηριότητα, αλλά και το πού λαμβάνονται οι κρίσιμες αποφάσεις διοίκησης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ΑΑΔΕ μπορεί να αγνοήσει πλήρως τη νομική μορφή της αλλοδαπής εταιρείας και να φορολογήσει τα κέρδη της στην Ελλάδα, εφαρμόζοντας τον γενικό αντικαταχρηστικό κανόνα του άρθρου 38 του ν. 4174/2013. Ο νόμος επιτρέπει την παράκαμψη κάθε ρύθμισης που, ενώ εμφανίζεται νόμιμη, στερείται πραγματικού οικονομικού σκοπού.
Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ έχουν ήδη καταγράψει σειρά υποθέσεων που αποκαλύπτουν το εύρος του φαινομένου. Σε αρκετές από αυτές όλα τα κέρδη φορολογούνται εκ νέου στην Ελλάδα, ενώ ακυρώνονται δαπάνες που κρίνονται εικονικές ή χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
