Στη μεθοδολογική προσέγγιση χαρτογράφησης εταιρικών συσχετίσεων για το κύκλωμα των αχυρανθρώπων που αποκάλυψε η ΑΑΔΕ, η ανάλυση ανέδειξε τρία διακριτά δίκτυα επιχειρήσεων με εκατομμύρια οφειλές, επαναλαμβανόμενες μεταφορές δραστηριοτήτων και συστηματική αδιαφάνεια στη διοίκηση.
Όπως αναφέρει η ΑΑΔΕ, σε κοινή επιχειρησιακή δράση μεικτών κλιμακίων υπηρεσιών ελέγχου και είσπραξης της ΑΑΔΕ υλοποιήθηκαν επιχειρησιακές δράσεις σε επιχειρήσεις εστίασης/διασκέδασης (αλκοολούχα, εργατική συμμόρφωση, υποχρεώσεις Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων), με ειδική έμφαση στη διερεύνηση των πραγματικών δικαιούχων/πραγματικής διοίκησης.
Αφετηρία διευρυμένης έρευνας αποτέλεσαν έλεγχοι σε καταστήματα εστίασης στην Αττική, όπου διαπιστώθηκε ότι η λειτουργία τους υλοποιείται μέσω διαφορετικών νομικών οντοτήτων και όχι ενός ενιαίου νομικού προσώπου, γεγονός που οδήγησε σε περαιτέρω αναλυτική αποτύπωση της δομής και των συσχετίσεων.
Η ξεχωριστή υπόθεση «1.0»
Κατά τους ελέγχους αναδείχθηκε δυσχέρεια εξακρίβωσης της πραγματικής διοίκησης/εκμετάλλευσης. Ενδείξεις ότι σε ορισμένες περιπτώσεις είχαν δηλωθεί ως νόμιμοι εκπρόσωποι πρόσωπα μη ταυτοποιήσιμα, Από καταθέσεις εργαζομένων προέκυψε ότι είτε αγνοούν τον πραγματικό ιδιοκτήτη είτε λαμβάνουν οδηγίες τηλεφωνικά από μη κατονομαζόμενα πρόσωπα. Πρακτικές παράδοσης ημερήσιων εισπράξεων από άγνωστο πρόσωπα. Τα ευρήματα συνέκλιναν σε ουσιώδη αδιαφάνεια ως προς διοίκηση και ταμειακή διαχείριση. Ξεκίνησε κλιμακούμενη διερεύνηση μέσω εγγράφων και δεδομένων από τα πληροφοριακά συστήματα.
Το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι μόνο το «τι βρέθηκε», αλλά πώς η Ομάδα Ελέγχου μετέτρεψε μεγάλο όγκο διοικητικών δεδομένων σε δομημένη εικόνα δικτύου. Εφαρμόστηκε αναπαραγώγιμη μεθοδολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε παρόμοιες υποθέσεις (αλυσίδες/πολλαπλά ΝΠ/πολλοί ρόλοι/συχνές μεταβολές). Η μέθοδος ανέδειξε μη ευκαιριακές συνδέσεις προσώπων/οντοτήτων, αλλά σταθερά πρότυπα επαναλαμβανόμενης συνύπαρξης.
Στο πλαίσιο της ανάλυσης εξετάστηκαν στοιχεία από 380 εταιρείες, ενεργές και μη, μέσα από τα οποία εντοπίστηκαν 205 φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες, μέτοχοι, εταίροι ή διαχειριστές. Οι ελεγκτικές αρχές αξιοποίησαν ειδική μεθοδολογία δυαδικών σχέσεων, καταγράφοντας πότε δύο πρόσωπα συνυπήρχαν στο ίδιο εταιρικό σχήμα. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης ομοιότητας Jaccard για να μετρηθεί η ένταση και η επικάλυψη των εταιρικών σχέσεων, επιτρέποντας τον διαχωρισμό τυχαίων συμπτώσεων από σταθερά μοτίβα συνεργασίας. Μέσω δικτυακής απεικόνισης, οι σχέσεις αυτές ομαδοποιήθηκαν σε συστάδες, αποκαλύπτοντας δομές που έμοιαζαν με οργανωμένα κυκλώματα.
Η ανάλυση κατέδειξε 3 βασικά κυκλώματα:
- Το πρώτο κύκλωμα συνδεόταν με 87 εταιρείες και εμφάνιζε οφειλές άνω των 11,3 εκατ. ευρώ σε φόρους και περίπου 6,1 εκατ. ευρώ σε ασφαλιστικές εισφορές.
- Το δεύτερο αφορούσε 61 εταιρείες με οφειλές περίπου 1,8 εκατ. ευρώ σε φόρους και αντίστοιχο ποσό σε εισφορές.
- Το τρίτο περιλάμβανε 45 εταιρείες με οφειλές άνω των 2,4 εκατ. ευρώ σε φόρους και περίπου 1 εκατ. ευρώ σε εισφορές.
Κοινό χαρακτηριστικό των κυκλωμάτων που εντοπίστηκαν ήταν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: δημιουργία εταιρειών που συσσώρευαν χρέη, παύση ουσιαστικής λειτουργίας χωρίς σαφή διακοπή εργασιών και στη συνέχεια μεταφορά της δραστηριότητας σε νέο νομικό πρόσωπο, συχνά με παρόμοια δραστηριότητα και στην ίδια ή κοντινή διεύθυνση. Η μεθοδολογία που εφαρμόστηκε θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιτρέπει στις αρχές να ιεραρχούν στόχους ελέγχου, να εντοπίζουν κρίσιμους «κόμβους» δικτύων και να κατευθύνουν αποτελεσματικότερα τους ελεγκτικούς πόρους για την τεκμηρίωση ευθυνών και την αντιμετώπιση σύνθετων μορφών οικονομικού εγκλήματος.
Τρία στάδια επεξεργασίας
Η ανάλυση, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ εφαρμόστηκε σε 380 νομικά πρόσωπα, ανεξαρτήτως ενεργής ή μη κατάστασης, από τα οποία εντοπίστηκαν 205 φυσικά πρόσωπα ως ιδιοκτήτες, μέτοχοι, εταίροι ή νόμιμοι εκπρόσωποι. Η επεξεργασία ακολούθησε τρία στάδια:
-
Αποτύπωση δυαδικών σχέσεων: Καταγράφηκε η κοινή εμφάνιση προσώπων με οποιοδήποτε ρόλο σε κάθε εταιρεία.
-
Ποσοτικοποίηση με δείκτη Jaccard: Μετρήθηκε η ένταση και η επικάλυψη των σχέσεων, όχι μόνο με βάση τον απόλυτο αριθμό κοινών εταιρειών, αλλά και τη σχετική επικάλυψη του εταιρικού αποτυπώματος.
-
Δικτυακή απεικόνιση και ομαδοποίηση: Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε οπτικοποίηση συστάδων και κυκλωμάτων.
Η μεθοδολογία αυτή είναι πλέον αναπαραγώγιμη και μπορεί να εφαρμοστεί σε μελλοντικές υποθέσεις με αλυσίδες, πολλαπλά νομικά πρόσωπα, πολλαπλούς ρόλους και συχνές μεταβολές, επιτρέποντας στις αρχές να εντοπίζουν κρίσιμους «κόμβους» και να κατευθύνουν αποτελεσματικά τους ελεγκτικούς πόρους για την αντιμετώπιση σύνθετων μορφών οικονομικού εγκλήματος.
