Περίπου 3 δισ. ευρώ που θα μπορούσαν να κυκλοφορούν στην αγορά παραμένουν εγκλωβισμένα στα ταμεία του Δημοσίου, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές όχι μόνο δεν υποχωρούν, αλλά αυξάνονται σταθερά. Πρόκειται για κεφάλαια που λείπουν από τις επιχειρήσεις, περιορίζουν τη ρευστότητα της οικονομίας και αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης όσων συνεργάζονται με το Δημόσιο.
Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Τα δημόσια νοσοκομεία χρωστούν περίπου 1,5 δισ. ευρώ στους προμηθευτές τους, με τις καθυστερήσεις να αποδίδονται κυρίως στις χρονοβόρες διαδικασίες εκκαθάρισης των δαπανών από τις διοικητικές υπηρεσίες, ενώ παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι σημαντικό ρόλο παίζουν και οι εκκρεμείς συμψηφισμοί rebate και clawback.
Οι προμηθευτές, από την πλευρά τους, επικαλούνται τις μεγάλες καθυστερήσεις στις πληρωμές για να δικαιολογήσουν τις υψηλότερες τιμές με τις οποίες προμηθεύουν τα νοσοκομεία με ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό και υγειονομικό υλικό. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Οι καθυστερήσεις αυξάνουν το χρηματοοικονομικό κόστος των επιχειρήσεων, το κόστος αυτό μεταφέρεται στις τιμές των προμηθειών και τελικά ο λογαριασμός επιβαρύνει τον φορολογούμενο.
Το παράδοξο είναι ότι η συσσώρευση αυτών των οφειλών δεν συνδέεται πλέον με δημοσιονομική αδυναμία, όπως συνέβαινε στα χρόνια της κρίσης. Ωστόσο, το Δημόσιο εξακολουθεί να στερεί από την οικονομία σημαντική ρευστότητα, διατηρώντας απλήρωτες υποχρεώσεις που αυξάνουν το κόστος λειτουργίας της αγοράς και των ίδιων των δημόσιων υπηρεσιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου προς ιδιώτες και φορολογούμενους διαμορφώθηκαν στο τέλος Μαΐου στα 3,73 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 3,008 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές προς προμηθευτές και τα 719 εκατ. ευρώ εκκρεμείς επιστροφές φόρων.
Μετά τη μικρή αποκλιμάκωση που είχε καταγραφεί τον Απρίλιο, τα κρατικά «φέσια» επανήλθαν σε ανοδική τροχιά τον Μάιο, κυρίως λόγω της αύξησης των οφειλών των νοσοκομείων, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του κρατικού προϋπολογισμού.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι μέσα στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου αυξήθηκαν κατά 428 εκατ. ευρώ ή 13% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ μόνο μέσα στον Μάιο η αύξηση ανήλθε σε 43 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η εξάλειψη των ληξιπρόθεσμων οφειλών αποτελούσε διαχρονικό στόχο της οικονομικής πολιτικής ήδη από τα χρόνια των μνημονίων. Ο λόγος ήταν ότι οι καθυστερήσεις στις πληρωμές απορροφούν ρευστότητα από την αγορά, αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και επηρεάζουν αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα. Παρά τη σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, το πρόβλημα όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά εμφανίζει εκ νέου ανοδική τάση.
Ποιοι φορείς χρωστούν
- Τα δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο βάρος των ληξιπρόθεσμων οφειλών, με χρέη 1,52 δισ. ευρώ προς προμηθευτές, αυξημένα κατά 51 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον Απρίλιο και κατά 122 εκατ. ευρώ από τις αρχές του έτους. Στα ποσά αυτά περιλαμβάνονται μεικτές υποχρεώσεις, καθώς εκκρεμούν συμψηφισμοί rebate και clawback.
- Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης εμφανίζουν ληξιπρόθεσμες οφειλές 346 εκατ. ευρώ, έναντι 364 εκατ. ευρώ τον Απρίλιο, αλλά αυξημένες κατά 166 εκατ. ευρώ ή 92,2% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025.
- Οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης οφείλουν συνολικά 715 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 238 εκατ. ευρώ αφορούν τον ΕΟΠΥΥ.
- Τα λοιπά Νομικά Πρόσωπα εμφανίζουν οφειλές 235 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 13% σε σχέση με το τέλος του 2025.
- Ο κρατικός προϋπολογισμός χρωστά 193 εκατ. ευρώ, ποσό αυξημένο κατά 52% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2025. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά εκκρεμείς υποχρεώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, οι οποίες ανέρχονται σε 159 εκατ. ευρώ.
Εκκρεμείς επιστροφές φόρων
Παρά την επιτάχυνση των διαδικασιών από την ΑΑΔΕ, οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων εξακολουθούν να κινούνται πάνω από τα 700 εκατ. ευρώ. Στο τέλος Μαΐου ανήλθαν σε 719 εκατ. ευρώ, έναντι 737 εκατ. ευρώ τον Απρίλιο και 722 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025.
Από το συνολικό ποσό, τα 166 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσους φόρους, τα 449 εκατ. ευρώ έμμεσους φόρους, τα 4 εκατ. ευρώ λοιπούς φόρους και τα 100 εκατ. ευρώ μη φορολογικά έσοδα.
Σημειώνεται ότι ποσό 176 εκατ. ευρώ δεν μπορεί ακόμη να επιστραφεί, καθώς, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, εκκρεμούν ενέργειες από την πλευρά των δικαιούχων, όπως η υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών ή η ανταπόκριση σε σχετικές ειδοποιήσεις.
