Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών δεν βρίσκονται πλέον μόνο οι επιχειρήσεις που αποκρύπτουν έσοδα μέσω αδήλωτων POS, αλλά και εταιρικά σχήματα που χρησιμοποιούνται ως οχήματα για την απόκρυψη πραγματικών ιδιοκτητών, τη διακίνηση αδήλωτων χρημάτων και την αποφυγή φορολογικών υποχρεώσεων. Μετά τις υποθέσεις της Pizza Fan και του Χωριάτικου, οι έλεγχοι έχουν ενταθεί, ενώ οι ελεγκτές διευρύνουν τις έρευνές τους, αναζητώντας τις διαδρομές του χρήματος και τα πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από τις επιχειρήσεις.
Η επόμενη περίοδος αναμένεται ιδιαίτερα αποκαλυπτική αναφέρουν κυβερνητικές πηγές . Σύμφωνα με πληροφορίες, τις προσεχείς ημέρες αναμένονται σημαντικές ανακοινώσεις από τη ΔΕΟΣ της ΑΑΔΕ για μεγάλη υπόθεση στη Βόρεια Ελλάδα, με τις έρευνες να στρέφονται και σε εταιρείες που φέρονται να λειτουργούν με τη χρήση αχυρανθρώπων. Πρόκειται για ένα πεδίο ελέγχων που ξεπερνά την απλή παράλειψη δήλωσης μιας συναλλαγής και αγγίζει τη δομή, την ιδιοκτησία και τον τρόπο λειτουργίας ολόκληρων επιχειρηματικών δικτύων.
Την ίδια στιγμή, στο επίκεντρο παραμένει η χρήση τερματικών πληρωμών που δεν έχουν δηλωθεί στην ΑΑΔΕ. Πρόκειται για ένα από τα πιο δύσκολα μέτωπα της φορολογικής διοίκησης, καθώς καταναλωτές πραγματοποιούν κανονικά τις αγορές τους, λαμβάνουν απόδειξη, αλλά τα στοιχεία της συναλλαγής δεν φτάνουν ποτέ στα πληροφοριακά συστήματα της ελληνικής φορολογικής αρχής. Έτσι, η επιχείρηση εμφανίζει μια νόμιμη εικόνα προς τον πελάτη, ενώ στην πραγματικότητα αποκρύπτει τον τζίρο και τις αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις.
Η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα βήματα για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Το μέτρο έχει συμβάλει στην ενίσχυση των δημόσιων εσόδων, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για πρόσθετα έσοδα που υπερβαίνουν τα 2,5 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η εφαρμογή του δεν έβαλε τέλος στις πρακτικές απόκρυψης εισοδημάτων. Αντίθετα, οι ελεγκτές διαπιστώνουν ότι μέρος της αγοράς αναζητά εναλλακτικές διαδρομές, αξιοποιώντας τερματικά του εξωτερικού, λογαριασμούς σε ξένες τράπεζες και μη δηλωμένα συστήματα πληρωμών.
POS από το εξωτερικό και συναλλαγές εκτός ελληνικού τραπεζικού συστήματος
Οι έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη έχουν αναδείξει σημαντικό αριθμό περιπτώσεων στις οποίες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν POS συνδεδεμένα με τράπεζες ή παρόχους του εξωτερικού, χωρίς να έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις δήλωσής τους στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου το 80%-90% των αδήλωτων τερματικών που έχουν εντοπιστεί συνδέονται με τη Βουλγαρία. Στη λίστα των χωρών από τις οποίες προέρχονται αντίστοιχα συστήματα περιλαμβάνονται επίσης η Μεγάλη Βρετανία, η Λιθουανία, το Βέλγιο και η Ιρλανδία.
Το βασικό χαρακτηριστικό αυτών των συναλλαγών είναι ότι οι εισπράξεις δεν πιστώνονται στους δηλωμένους επαγγελματικούς λογαριασμούς των επιχειρήσεων στην Ελλάδα. Αντίθετα, καταλήγουν σε λογαριασμούς του εξωτερικού, οι οποίοι μπορεί να συνδέονται με τους πραγματικούς διαχειριστές ή τους ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων.
Οι φορολογικές αρχές εξετάζουν και το επόμενο στάδιο της διαδρομής των χρημάτων. Σύμφωνα με τα ευρήματα που διερευνώνται, μέρος των ποσών που συγκεντρώνονται στο εξωτερικό ενδέχεται να επιστρέφει στην Ελλάδα εκτός του τραπεζικού συστήματος, μέσω μεταφοράς μετρητών.
Η Βουλγαρία αποτελεί μία από τις βασικές χώρες που ελέγχονται, λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας με την Ελλάδα και της ευκολίας μετακινήσεων. Οι αρχές εξετάζουν, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις κατά τις οποίες χρήματα μεταφέρονται μέσω περισσότερων προσώπων, συγγενών, εργαζομένων ή συνεργατών. Το όριο των 10.000 ευρώ για τη μεταφορά μετρητών χωρίς υποχρέωση δήλωσης κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ δεν αναιρεί τις λοιπές υποχρεώσεις που απορρέουν από τη νομοθεσία για τη νομιμοποίηση εσόδων και τη φορολογική δήλωση των χρημάτων.
Πότε είναι νόμιμο ένα POS από το εξωτερικό
Η χρήση τερματικού πληρωμών από άλλη χώρα δεν συνιστά από μόνη της παράβαση. Το κρίσιμο στοιχείο είναι αν η επιχείρηση έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Ειδικότερα, κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα οφείλει να δηλώνει τα ενεργά μέσα πληρωμών που χρησιμοποιεί στο Μητρώο POS της ΑΑΔΕ, ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης του παρόχου. Επομένως, μπορεί να διαθέτει ακόμη και τερματικό συνδεδεμένο με βουλγαρική τράπεζα, εφόσον αυτό έχει δηλωθεί και πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις διασύνδεσης και διαβίβασης των στοιχείων των συναλλαγών στα πληροφοριακά συστήματα της φορολογικής διοίκησης.
Αντίθετα, η χρήση αδήλωτου POS, η παράκαμψη της διασύνδεσης με την ταμειακή μηχανή ή η μη διαβίβαση των συναλλαγών αποτελούν παραβάσεις που επισύρουν σημαντικές κυρώσεις.
Στο μικροσκόπιο και οι επιχειρήσεις με αχυρανθρώπους
Η νέα διάσταση των ελέγχων αφορά τις εταιρικές δομές που χρησιμοποιούνται για την απόκρυψη των πραγματικών δικαιούχων μιας επιχείρησης. Οι ελεγκτές εξετάζουν εταιρείες στις οποίες η τυπική ιδιοκτησία ή διοίκηση εμφανίζεται να ανήκει σε τρίτα πρόσωπα, ενώ οι πραγματικές αποφάσεις και η διαχείριση των οικονομικών ενδέχεται να ασκούνται από άλλους.
Οι λεγόμενοι αχυράνθρωποι αποτελούν μία από τις πρακτικές που απασχολούν τις ελεγκτικές υπηρεσίες, καθώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός πλέγματος εταιρειών, την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων και την απομάκρυνση των πραγματικών υπευθύνων από τη φορολογική και οικονομική δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο αυτό, οι έρευνες δεν περιορίζονται στην εξέταση των φορολογικών δηλώσεων ή των συναλλαγών μιας επιχείρησης. Επεκτείνονται στις σχέσεις μεταξύ εταιρειών, στους πραγματικούς δικαιούχους, στις κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών και στις διασυνδέσεις προσώπων που εμφανίζονται να δραστηριοποιούνται σε διαφορετικά επιχειρηματικά σχήματα.
