Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συστήνονται και ξεκινούν τη δραστηριότητά τους οι επιχειρήσεις δρομολογούνται από την ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών και το υπουργείο Ανάπτυξης. Στόχος είναι να κλείσουν τα παράθυρα που επιτρέπουν τη δημιουργία εταιρειών-κελυφών, οι οποίες χρησιμοποιούνται για φοροδιαφυγή, μη απόδοση ΦΠΑ και συσσώρευση οφειλών, χωρίς ωστόσο να επιβαρυνθεί η διαδικασία για όσους θέλουν να ξεκινήσουν μια νόμιμη επιχειρηματική δραστηριότητα.
Το στίγμα των παρεμβάσεων έδωσε ο διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής (σε δηλώσεις τους στο Mega), όπου αναφέρθηκε εκτενώς στο φαινόμενο των «αχυρανθρώπων» και στις μεθόδους που χρησιμοποιούν οργανωμένα κυκλώματα για να κρύβουν τα πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται η ενίσχυση των ελέγχων στα φυσικά πρόσωπα που συμμετέχουν σε εταιρικά σχήματα, αλλά και η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πληροφοριών από τα μητρώα της δημόσιας διοίκησης.
Η κατεύθυνση που εξετάζεται δεν είναι η επιστροφή σε ένα γραφειοκρατικό σύστημα ίδρυσης εταιρειών. Η γρήγορη σύσταση μιας επιχείρησης, που σήμερα πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένα, θεωρείται σημαντικό πλεονέκτημα για την οικονομία. Εκείνο που επιχειρείται να αλλάξει είναι η δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της ευκολίας από πρόσωπα που δημιουργούν διαδοχικά εταιρικά σχήματα, χρησιμοποιώντας τρίτους ως τυπικούς εκπροσώπους και αφήνοντας πίσω τους απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.
Οι διασταυρώσεις και ο ρόλος του ΓΕΜΗ
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκονται οι διασταυρώσεις στοιχείων μεταξύ του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ) και των πληροφοριακών συστημάτων της ΑΑΔΕ. Η καλύτερη διασύνδεση των δύο πλευρών αναμένεται να διευκολύνει τον εντοπισμό προσώπων που εμφανίζονται επανειλημμένα σε εταιρείες με ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά και επιχειρήσεων που παρουσιάζουν διαδοχικές αλλαγές στη διοίκηση ή στους εταίρους τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα θα έχει η ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων. Δηλαδή, όχι μόνο ποιος εμφανίζεται στα εταιρικά έγγραφα ως μέτοχος, εταίρος ή διαχειριστής, αλλά και ποιος ασκεί στην πράξη τον έλεγχο, λαμβάνει τις αποφάσεις και αποκομίζει τα οφέλη από τη λειτουργία της επιχείρησης.
Οι λεγόμενοι «αχυράνθρωποι» αποτελούν μία από τις βασικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται σε τέτοιες περιπτώσεις. Πρόκειται για πρόσωπα που εμφανίζονται τυπικά να αναλαμβάνουν την ευθύνη μιας εταιρείας, ενώ πίσω από αυτήν βρίσκονται άλλοι επιχειρηματίες, οι οποίοι παραμένουν εκτός του επίσημου εταιρικού σχήματος.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται στη μεγάλη υπόθεση που περιέγραψε ο διοικητής της ΑΑΔΕ στο MEGA. Όπως ανέφερε, οι αρχές εντόπισαν περισσότερες από 2.000 εταιρείες στις οποίες εναλλάσσονταν αχυράνθρωποι, σε συντονισμό με τα πρόσωπα που φέρονται να ασκούσαν τον πραγματικό έλεγχο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μη καταβολή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών στην υπόθεση αυτή ανέρχεται σε 203 εκατ. ευρώ, σε βάθος τουλάχιστον τριετίας. Για τη χαρτογράφηση του δικτύου χρειάστηκε πολύμηνη έρευνα, με την ΑΑΔΕ να αξιοποιεί ειδικά αναλυτικά εργαλεία προκειμένου να εντοπίσει τις σχέσεις μεταξύ των εταιρειών και τα πρόσωπα που εμφανίζονταν πίσω από αυτές.
Η υπόθεση αναδεικνύει ακριβώς το πρόβλημα που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν οι νέες παρεμβάσεις δηλαδή, τη δυνατότητα μεταφοράς της επιχειρηματικής δραστηριότητας από τη μία εταιρεία στην άλλη, με διαφορετικούς τυπικούς εκπροσώπους, όταν αρχίζουν να συσσωρεύονται χρέη ή να ενεργοποιούνται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί.
Από το «Χωριάτικο» στις διαδοχικές εταιρικές μεταβολές
Η χρήση σύνθετων εταιρικών σχημάτων και παρένθετων προσώπων έχει βρεθεί στο επίκεντρο και άλλων ερευνών, μεταξύ αυτών και της υπόθεσης που αφορά το «Χωριάτικο». Οι έρευνες ανέδειξαν τη σημασία της παρακολούθησης των εταιρικών συνδέσεων και της αναζήτησης των πραγματικών προσώπων που βρίσκονται πίσω από τις επιχειρήσεις.
Παράλληλα, τον Φεβρουάριο του 2026 η ΑΑΔΕ είχε ανακοινώσει την εξάρθρωση κυκλώματος με την κωδική ονομασία «Αχυράνθρωποι». Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν δοθεί τότε στη δημοσιότητα, εντοπίστηκαν 205 φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονταν ως υπεύθυνοι επιχειρήσεων και 380 συνδεόμενες εταιρείες, με συνολικές οφειλές 43 εκατ. ευρώ. Οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνταν, μεταξύ άλλων, στην εστίαση, τη διασκέδαση και την εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Αντίστοιχες πρακτικές έχουν εντοπιστεί και σε υποθέσεις απάτης με τον ΦΠΑ, όπου εταιρείες χρησιμοποιούνται για συναλλαγές και ενδοκοινοτικές αγορές χωρίς την καταβολή του αναλογούντος φόρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαδοχική δημιουργία εταιρειών και η ανάθεση της τυπικής διαχείρισης σε τρίτα πρόσωπα δυσχεραίνουν τον εντοπισμό των πραγματικών υπευθύνων.
Για την ΑΑΔΕ και τα συναρμόδια υπουργεία, το ζητούμενο είναι να εντοπίζονται οι ύποπτες εταιρικές διασυνδέσεις όσο το δυνατόν νωρίτερα, χωρίς να δημιουργούνται πρόσθετα εμπόδια για την ίδρυση μιας κανονικής επιχείρησης. Η ενίσχυση των ελέγχων στα φυσικά πρόσωπα, η διασταύρωση των εταιρικών μεταβολών και η ουσιαστική ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων αποτελούν τα βασικά εργαλεία που εξετάζονται. Η επιδίωξη είναι να μην αρκεί πλέον η αλλαγή ενός διαχειριστή ή η σύσταση μιας νέας εταιρείας για να συνεχίζεται η ίδια δραστηριότητα, ενώ οι παλαιότερες επιχειρήσεις αφήνουν πίσω τους ανεξόφλητες υποχρεώσεις.
