Πού κατευθύνουν οι τράπεζες τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης
Επιβεβαίωση της σταθερής βελτίωσης των συνθηκών χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας από τις εγχώριες τράπεζες συνιστούν οι επιδόσεις των τελευταίων στην αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Μέχρι στιγμής οι τράπεζες έχουν καταρτίσει συμβάσεις για 605 αιτήματα χρηματοδότησης ΤΑΑ, με πάνω από το 50% των συμβάσεων να αφορά μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η πρόοδος άλλωστε αντανακλάται και στην υπερδιπλάσια πιστωτική επέκταση που καταγράφουν οι ελληνικές τράπεζες σε σχέση με τις ευρωπαϊκές. Όπως προκύπτει από τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η Ελλάδα είχε την τέταρτη υψηλότερη επίδοση μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης στις χρηματοδοτήσεις επιχειρήσεων, με τον ετήσιο ρυθμό αύξησης των πιστώσεων στο 11,5%, έναντι 2,9% στην ευρωζώνη. Επιστρέφοντας στις χρηματοδοτήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, περισσότερα από οκτώ στα δέκα δάνεια έχουν κατευθυνθεί σε βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και συγκεκριμένα στην Ενέργεια (34,6%), τον Τουρισμό (27,2%) και τη Βιομηχανία (23,5%).
Στον κλάδο της Ενέργειας τα συμβασιοποιημένα αιτήματα ανέρχονται σε 137 με συνολικές επενδύσεις 6,1 δισ. ευρώ (2,8 δισ. ευρώ δάνεια ΤΑΑ). Ο κλάδος της Βιομηχανίας, συγκεντρώνει 141 συμβασιοποιημένα αιτήματα για συνολικές επενδύσεις 5,1 δισ. ευρώ (1,9 δισ. ευρώ δάνεια ΤΑΑ). Στον κλάδο του Τουρισμού, καταγράφονται 241 συμβασιοποιημένα αιτήματα για συνολικές επενδύσεις 4,9 δισ. ευρώ (2,2 δισ. ευρώ δάνεια ΤΑΑ). Υπενθυμίζεται ότι τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης παρέχονται με επιτόκιο μόλις 1% για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις και μόλις 0,35% για τις μικρές επιχειρήσεις. Η μέγιστη χρηματοδότηση από πόρους του ΤΑΑ μπορεί να ανέλθει στο 50%, η απαιτούμενη ελάχιστη ίδια συμμετοχή του φορέα της επένδυσης ανέρχεται σε 20% και το υπόλοιπο 30% καλύπτεται με δάνεια των έξι ελληνικών τραπεζών μελών -Πειραιώς, Εθνική Τράπεζα, Eurobank, Alpha Bank, CrediaBank, Optima- που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Μέχρι στιγμής, με τη συμβολή τους οι τράπεζες έχουν χρηματοδοτήσει επενδύσεις 19,5 δισ. ευρώ (από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ έχει καλυφθεί ποσό 8,1 δισ. ευρώ), ενώ συνυπολογίζοντας και τα δάνεια που έχουν χορηγηθεί μέσω διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙB) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), το δανειακό πρόγραμμα του ΤΑΑ έχει κινητοποιήσει ιδιωτικές επενδύσεις 21,58 δισ. ευρώ. Οι τράπεζες κάνουν αγώνα δρόμου για να συμβασιοποιήσουν όσα περισσότερα δάνεια ΤΑΑ μπορέσουν μέχρι τη λήξη του Ταμείου στις 29 Μαΐου, αν και ο αρχικός στόχος των 3 δισ. που είχαν, με το δεδομένο ότι το Ταμείο λήγει στις 31 Αυγούστου, δεν πρόκειται να πιαστεί.
Αλλαγές στα μοντέλα αξιολόγησης πιστωτικού κινδύνου των τραπεζών από 1ης Οκτωβρίου
Σε βελτιστοποίηση του τρόπου με τον οποίο αξιολογεί τις αλλαγές στα εσωτερικά μοντέλα των τραπεζών για τον πιστωτικό κίνδυνο προχωρεί η ΕΚΤ, με τη μετάβαση από μια εκ των προτέρων σε μια εκ των υστέρων αξιολόγηση που καθιστά τη διαδικασία έγκρισης ταχύτερη και πιο προβλέψιμη για τις τράπεζες. Αυτή η μεταρρύθμιση επιτρέπει στις τράπεζες να εφαρμόζουν γρήγορα αλλαγές στα μοντέλα τους, χωρίς να χρειάζεται να διατηρούν παράλληλα παλιά και νέα μοντέλα εν αναμονή της εποπτικής αξιολόγησης. Σύμφωνα με τους τραπεζικούς κανόνες της ΕΕ και με την εποπτική άδεια της ΕΚΤ, οι τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιούν εσωτερικά μοντέλα αντί για τυποποιημένους συντελεστές στάθμισης κινδύνου για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών τους απαιτήσεων. Οι τράπεζες πρέπει επίσης να ζητούν την έγκριση της ΕΚΤ για ουσιώδεις αλλαγές σε υπάρχοντα μοντέλα, με τη νέα προσέγγιση της ΕΚΤ να επιταχύνει την εν λόγω διαδικασία. Από την 1η Οκτωβρίου 2026 και μετά, η ΕΚΤ θα επιτρέπει στις τράπεζες να εφαρμόζουν ουσιώδεις αλλαγές στα εσωτερικά τους μοντέλα για τον πιστωτικό κίνδυνο αμέσως μετά την υποβολή ενός πλήρους πακέτου αίτησης. Όταν η αλλαγή μοντέλου οδηγεί σε χαμηλότερους συντελεστές στάθμισης κινδύνου, η τράπεζα θα εξακολουθεί να λαμβάνει ταχεία έγκριση για τη χρήση του νέου μοντέλου, αλλά το όφελος από τα κανονιστικά κεφάλαια θα περιορίζεται από ένα κατώτατο όριο. Ένα τέτοιο κατώτατο όριο θα εφαρμόζεται σε όλες τις εγκεκριμένες αλλαγές μοντέλου και μπορεί να αρθεί μόνο αφού η ΕΚΤ αξιολογήσει διεξοδικά τα χαρακτηριστικά του νέου μοντέλου μέσω στοχευμένης επιτόπιας έρευνας. Για ευαίσθητες περιπτώσεις, η ΕΚΤ διατηρεί την επιλογή να ακολουθήσει την τυπική διαδικασία έγκρισης. Αυτό σημαίνει ότι η τράπεζα πρέπει να περιμένει το αποτέλεσμα μιας ειδικής επιτόπιας έρευνας προτού εφαρμόσει την αλλαγή στο μοντέλο αξιολόγησης του πιστωτικού κινδύνου. Το 2025, η ΕΚΤ διεξήγαγε 74 τέτοιες επιτόπιες έρευνες εσωτερικών μοντέλων και περισσότερες από το 90% αυτών προκλήθηκαν από τράπεζες που ζήτησαν αρχικές εγκρίσεις μοντέλων ή ουσιώδεις αλλαγές μοντέλων, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών για την αντιμετώπιση ευρημάτων από προηγούμενες αξιολογήσεις της ΕΚΤ. Σύμφωνα με τη νέα προσέγγιση, η ΕΚΤ θα διεξάγει αυτές τις επιτόπιες έρευνες εσωτερικών μοντέλων κυρίως όπου οι υψηλότεροι κίνδυνοι απαιτούν στενότερο έλεγχο.
H έξυπνη κίνηση της Παπουτσάνης
Συνήθως οι εισηγμένες εταιρείες στα χρηματιστήρια αγοράζουν μετοχές και στη συνέχεια είτε τις ακυρώνουν είτε τις μοιράζουν εν είδει bonus στα στελέχη τους. Έτσι, το χαρτί «μαζεύεται» και η αξία μιας καλής εταιρείας αυξάνει ή τουλάχιστον δεν μειώνεται όταν η τιμή της μετοχής υποχωρεί. Επίσης, παρέχεται ένα ικανοποιητικό bonus στα στελέχη της επιχείρησης. Η Παπουτσάνης, ωστόσο, φαίνεται να κάνει κάτι πιο έξυπνο. Τις ίδιες μετοχές που απέκτησε τις μοιράζει στους μετόχους της ανάλογα με τη συμμετοχή τους στην εταιρεία. Έτσι, προχωράει σε διανομή μερίσματος σε είδος, που είναι οι ίδιες μετοχές της. Έτσι,μ η εταιρεία για πρώτη φορά και στηρίζει την τιμή της μετοχής και οι μέτοχοι λαμβάνουν κατιτίς παραπάνω από αυτό που θα τους αναλογούσε αν η εταιρεία προχωρούσε σε ακύρωση των ιδίων μετοχών.
Premia: Έρχεται νέο deal για χαρτοφυλάκιο άνω των 50 εκατ.
Ένα νέο κύμα συμφωνιών φαίνεται να διαμορφώνεται στην αγορά ακινήτων, με πρωταγωνιστές μεγάλους ομίλους real estate και τις συστημικές τράπεζες, οι οποίες το τελευταίο διάστημα κινούνται πιο επιθετικά τόσο στην αγορά όσο και στην πώληση μεγάλων χαρτοφυλακίων. Σε αυτό το περιβάλλον, πληροφορίες θέλουν την Premia Properties να βρίσκεται κοντά σε νέα συμφωνία για την απόκτηση χαρτοφυλακίου ακινήτων (REOs) αξίας άνω των 50 εκατ. ευρώ μέσα στους επόμενους μήνες. Η στρατηγική της εταιρείας εστιάζει στη διαχείριση και ανακαίνιση των ακινήτων, με στόχο την επανατοποθέτησή τους στην αγορά με υψηλότερη αξία. Την ίδια ώρα, στο τραπέζι βρίσκονται και άλλες αντίστοιχες συνεργασίες, καθώς οι τράπεζες επιταχύνουν την αξιοποίηση των ακινήτων που έχουν περάσει στους ισολογισμούς τους. Ενδεικτική της κινητικότητας είναι και η πορεία της Skyline Real Estate, στην οποία συμμετέχουν η Alpha Bank, η Dimand και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), με το σχήμα να προχωράει με ταχείς ρυθμούς σε πωλήσεις και ανακατασκευές περίπου 400 ακινήτων.
Νέο μοντέλο για τα δημόσια έργα: Περισσότερος έλεγχος, λιγότερες καθυστερήσεις
Σε ουσιαστική αναμόρφωση του πλαισίου υλοποίησης των έργων στρατηγικής σημασίας προχωράει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει χρόνιες αδυναμίες που σχετίζονται με καθυστερήσεις, προσφυγές και κατακερματισμό αρμοδιοτήτων. Με το νέο μοντέλο δίνεται έμφαση τόσο στην πρόληψη προβλημάτων πριν αυτά εκδηλωθούν όσο και στην αξιοποίηση εξειδικευμένων φορέων για την ωρίμανση και παρακολούθηση των έργων. Κεντρικό στοιχείο των αλλαγών αποτελεί η ενίσχυση του προσυμβατικού ελέγχου, ιδίως για έργα που συγχρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους. Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα ελέγχου ακόμη και του σχεδίου της διακήρυξης πριν από τη δημοσίευσή του, μια πρόβλεψη που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως φίλτρο αποτροπής λαθών και νομικών εμπλοκών ήδη από τα πρώτα στάδια. Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις που συχνά εμφανίζονται μετά την έναρξη των διαγωνιστικών διαδικασιών, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια.
Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος του Υπερταμείου, που αναλαμβάνει ολοκληρωμένα την ωρίμανση, τη διενέργεια των διαγωνισμών και την παρακολούθηση της εκτέλεσης των συμβάσεων για τα έργα στρατηγικής σημασίας. Η συγκέντρωση αυτών των αρμοδιοτήτων σε έναν φορέα αποσκοπεί στη δημιουργία ενιαίας τεχνογνωσίας και στην επιτάχυνση των διαδικασιών, μειώνοντας την εξάρτηση από κατακερματισμένες διοικητικές δομές. Καθοριστική είναι και η θεσμική εμπλοκή του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, το οποίο αποκτά τη δυνατότητα να αναλαμβάνει ρόλο διευθύνουσας ή επιβλέπουσας υπηρεσίας, κατόπιν απόφασης της αναθέτουσας αρχής. Η εξέλιξη αυτή μεταφέρει κρίσιμες αρμοδιότητες επίβλεψης σε έναν θεσμικό τεχνικό φορέα, με στόχο την ενίσχυση της ποιότητας και της τεχνικής επάρκειας στην υλοποίηση των έργων. Για την άσκηση των νέων καθηκόντων, το ΤΕΕ θα συγκροτήσει μητρώο μηχανικών, από το οποίο θα επιλέγονται οι επιβλέποντες. Το ίδιο θα καθορίζει τα προσόντα, τα καθήκοντα και τους κανόνες λειτουργίας τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην αποτροπή συγκρούσεων συμφερόντων και στη διασφάλιση της αμεροληψίας. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα διοικητικής προσφυγής για όσους δεν γίνονται δεκτοί στο μητρώο, ενισχύοντας τις εγγυήσεις διαφάνειας. Το νέο πλαίσιο συνοδεύεται και από πρόβλεψη για την αμοιβή του ΤΕΕ, η οποία μπορεί να φτάσει έως το 2% του προϋπολογισμού κάθε έργου, καλύπτοντας τόσο τα λειτουργικά του έξοδα όσο και τις αμοιβές των μηχανικών που θα συμμετέχουν στην επίβλεψη.
Ανοίγει ο φάκελος των «ανενεργών» ακινήτων του Δημοσίου
Σε διεύρυνση του πλαισίου αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας προχωράει το άρθρο 59, που υπάρχει επίσης στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας. Με τη νέα ρύθμιση, η δυνατότητα αξιοποίησης ακινήτων δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην κυριότητα, αλλά επεκτείνεται και σε περιπτώσεις χρήσης, διαχείρισης, διοίκησης ή εκμετάλλευσης. Έτσι, διευρύνεται σημαντικά η «δεξαμενή» των ακινήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν, ακόμη και αν έχουν ήδη παραχωρηθεί σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης ή σε θυγατρικές της ΕΕΣΥΠ. Προϋπόθεση αποτελεί να μην έχει ανακληθεί η αρχική παραχώρηση, να υπάρχει έγκριση του αρμόδιου φορέα και η αξιοποίηση να εξυπηρετεί τον σκοπό για τον οποίο δόθηκε το ακίνητο. Η παρέμβαση στοχεύει στην άρση διοικητικών εμποδίων και στην ταχύτερη ενεργοποίηση της δημόσιας περιουσίας, με στόχο την προώθηση επενδύσεων και την καλύτερη αξιοποίηση ακινήτων που παραμένουν ανεκμετάλλευτα.
Ψυχολογικό όριο για τους αγοραστές ακινήτων η τιμή των 200.000 ευρώ
Το έλλειμμα προσφοράς ακινήτων στην αγορά είναι δεδομένο, αλλά όχι ενιαίο. Η μεγάλη έλλειψη ακινήτων εντοπίζεται σε ακίνητα με μικρές επιφάνειες και τιμές κάτω των 100.000 ευρώ, ενώ όταν η τιμή των ακινήτων ξεπερνά τις 200.000 ευρώ, η κατάσταση αντιστρέφεται και περνάμε από έλλειμμα σε πλεόνασμα προσφοράς σε σχέση με τον αριθμό των ενδιαφερόμενων αγοραστών. Αυτό δείχνει η πρώτη επίσημη καταγραφή της νέας πραγματικότητας στην ελληνική αγορά ακινήτων που αποτύπωσε το Uniko, ο ψηφιακός μεσίτης ακινήτων με την υποστήριξη της Εθνικής Τράπεζας. Όπως δείχνει η «χαρτογράφηση» της ζήτησης ακινήτων, όσο αυξάνεται η ζητούμενη τιμή τόσο μειώνεται το έλλειμμα, που όμως σε κάθε περίπτωση συνεχίζει να υφίσταται μέχρι το ψυχολογικό όριο των 200.000 ευρώ, σημείο στο οποίο σταματούν οι περισσότεροι αγοραστές (το 70% όσων δηλώνουν αγοραστές αναζητούν ακίνητο με αξία έως 200.000 ευρώ). Πλέον στην Αττική ο αριθμός των ακινήτων που έχουν τιμή άνω των 200.000 ευρώ είναι υπερδιπλάσιος αυτών που έχουν τιμή κάτω από το ποσό αυτό, ενώ στους αγοραστές η εικόνα είναι αντίθετη. Περαιτέρω, οι ενδιαφερόμενοι αγοραστές επικεντρώνονται κυρίως σε 3 περιοχές: στα νότια προάστια, όπου αναζήτησε ακίνητο το 30%, στο κέντρο της Αθήνας, όπου αναζήτησε ακίνητο το 29% και στα Βόρεια Προάστια, όπου έψαξαν για ακίνητο 24 στους 100 πολίτες. Από όσους αναζήτησαν ακίνητο στα νότια προάστια στο site του Uniko, το 21% έψαξε κάτι με κόστος έως 200.000 ευρώ, ενώ για αξίες άνω των 200.000 ευρώ έψαξε το 9% του συνόλου. Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο κέντρο. Το 11% του συνόλου έψαξε ακίνητο με αξία έως 100.000 ευρώ, το 21% αναζήτησε τιμές έως 200.000 ευρώ και το 9% έψαξε πάνω από αυτό το όριο. Στα βόρεια προάστια τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά, με άλλη διαστρωμάτωση της ζήτησης: Το 14% έψαξε ακίνητα με τιμές έως 200.000 ευρώ, ενώ το 10% αναζήτησε ακριβότερες επιλογές. Μάλιστα, στα ακίνητα με κόστος άνω των 400.000 ευρώ προηγούνται τα βόρεια προάστια και το κέντρο και ακολουθούν τα νότια. Όσο για την έκταση των ακινήτων, οι περισσότεροι (52%) αναζητούν ακίνητα επιφάνειας 80-120 τετραγωνικών, ενώ 1 στους 4 (25%) ψάχνει ακόμη μεγαλύτερη επιφάνεια. Προτιμήσεις υπάρχουν και για τον όροφο. Η πλεινότητα των πολιτών αναζητεί ακίνητα που να βρίσκονται από τον 1ο έως και τον 3ο όροφο σε μία πολυκατοικία, αποφεύγοντας τα ρετιρέ, ενώ μόλις το 14% επέλεξαν να ψάξουν κάτι που να βρίσκεται κάτω από τον 1ο όροφο (ισόγειο, ημιυπόγειο).
«Τυφλά» οικόπεδα, «παγωμένες» επενδύσεις
Σε μια χρονική συγκυρία όπου οι επενδύσεις στον τουρισμό «σκοντάφτουν» όλο και συχνότερα σε πολεοδομικά και χωροταξικά εμπόδια, η νέα κοινοβουλευτική παρέμβαση του Μάνου Κόνσολα επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που «καίει» ιδιαίτερα τους ξενοδόχους και τους μικρομεσαίους επενδυτές: τα λεγόμενα «τυφλά» οικόπεδα εκτός σχεδίου. Ο βουλευτής Δωδεκανήσων ζητάει την επιτάχυνση των διαδικασιών για την πολεοδομική αναγνώριση αγροτικών και δημοτικών δρόμων, οι οποίοι στην πράξη υπάρχουν, με άσφαλτο και δίκτυα κοινής ωφέλειας, αλλά δεν έχουν τυπικά αναγνωριστεί. Το αποτέλεσμα; Χιλιάδες οικόπεδα, κυρίως κάτω των 4 στρεμμάτων και κυρίως σε νησιωτικές περιοχές, παραμένουν αναξιοποίητα, παρά το γεγονός ότι φορολογούνται κανονικά. Η παρέμβαση δεν έρχεται σε κενό χρόνο. Στην αγορά φιλοξενίας, ειδικά στο κομμάτι των μικρών ξενοδοχειακών μονάδων και των τουριστικών καταλυμάτων, το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό «φρένο» για νέες αναπτύξεις. Επενδυτές που έχουν αποκτήσει γη σε προνομιακές τοποθεσίες βλέπουν τα σχέδιά τους να παγώνουν λόγω της αδυναμίας οικοδομησιμότητας. Ο κ. Κόνσολας θέτει τρία κρίσιμα ερωτήματα προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας: το πότε θα ολοκληρωθούν οι σχετικές μελέτες, ποιο θα είναι το κανονιστικό πλαίσιο και -κυρίως- ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για τη νομοθετική ρύθμιση και το Προεδρικό Διάταγμα. Να σημειωθεί ότι η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος επρόκειτο να είχε ολοκληρωθεί στα τέλη του 2025, κατόπιν αναβλήθηκε για την άνοιξη του 2026, ενώ πριν από περίπου έναν μήνα το υπουργείο Περιβάλλοντος έκανε λόγο για οριστική λύση του ζητήματος το 2027.
Τι δοκιμάζει η Ελλάδα στο Διάστημα
Στο Διάστημα βάζει πλάτη η Ελλάδα και αυτό δεν είναι σχήμα λόγου. Με την εκτόξευση, χθες, πέντε ακόμη ελληνικών μικροδορυφόρων με Falcon 9 της SpaceX, η διαστημική πολιτική φαίνεται να περνά από το στάδιο του υψηλού συμβολισμού σε καθαρά επιχειρησιακό επίπεδο. Οι νέοι μικροδορυφόροι αποτελούν μια καθαρή ένδειξη ότι το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων περνά από τη θεωρία στην πράξη, καθώς με τους νέους δορυφόρους η χώρα έχει ήδη βάλει σε τροχιά σχεδόν το μισό από το σύνολο των 11 πειραματικών κυβοδορυφόρων που προβλέπει το πρόγραμμα.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο τι ακριβώς δοκιμάζει η Ελλάδα στο Διάστημα. Οι δορυφόροι ERMIS-1, ERMIS-2 και ERMIS-3 κουβαλούν ελληνική δουλειά σε 5G, IoT, δια-δορυφορικές συνδέσεις, υπερφασματική τηλεπισκόπηση και επεξεργασία δεδομένων σε τροχιά. Ο OPTISAT της Planetek Hellas πάει ένα βήμα παραπέρα, δοκιμάζοντας ασφαλείς οπτικές επικοινωνίες με laser και ταχύτητες μετάδοσης έως 1 Gbps, πεδίο που θεωρείται κρίσιμο για τις επόμενες γενιές διαστημικών επικοινωνιών. Το πιο ουσιαστικό, όμως, όπως έλεγε χθες στέλεχος της αγοράς στη στήλη, είναι ότι χτίζεται οικοσύστημα: πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ευρωπαϊκοί εταίροι, ενώ η Ελλάδα επιχειρεί να αποδείξει ότι δεν θέλει να μείνει απλός πελάτης της τεχνολογίας, αλλά να γίνει παραγωγός της…
Κρουαζιέρα σε αναμονή: Οι ακυρώσεις της Celestyal και το ρίσκο της κρίσης στον Κόλπο
Η κρίση στον Κόλπο αρχίζει να αφήνει απτό αποτύπωμα και στην ελληνική κρουαζιέρα, με την Celestyal να προχωράει σε ακύρωση όλων των αναχωρήσεων και για τον Απρίλιο, μετά τον ήδη χαμένο Μάρτιο. Η εταιρεία, με τα πλοία της εγκλωβισμένα ουσιαστικά στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, επιχειρεί να διαχειριστεί μια κρίση που προς το παρόν μοιάζει ελεγχόμενη επιχειρησιακά, αλλά δυνητικά επικίνδυνη οικονομικά. Το Celestyal Discovery βρίσκεται στο Ντουμπάι και το Celestyal Journey στην Ντόχα, με τους επιβάτες να έχουν αποβιβαστεί και τον στόλο να αναμένει οδηγίες για την ασφαλή απομάκρυνσή του. Σε πρώτο επίπεδο, η ζημιά δείχνει περιορισμένη. Η περίοδος Μαρτίου – Απριλίου δεν συγκαταλέγεται στις υψηλές περιόδους πληρότητας για την εταιρεία, γεγονός που λειτουργεί σαν «μαξιλάρι». Ωστόσο, η ουσία βρίσκεται αλλού: αν η γεωπολιτική ένταση παραταθεί, το πλήγμα μεταφέρεται απευθείας στην καρδιά της σεζόν. Η Celestyal έχει ήδη ανακοινώσει επανεκκίνηση των δρομολογίων της τον Μάιο, με ελληνικά και μεσογειακά itineraries. Όμως, στην αγορά επικρατεί συγκρατημένη ανησυχία. Η καθυστέρηση στην επανατοποθέτηση των πλοίων, το κόστος των ακυρώσεων, αλλά και η διαχείριση της εμπιστοσύνης των επιβατών, δημιουργούν ένα σύνθετο οικονομικό παζλ. Στο παρασκήνιο, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι τέτοιου τύπου κρίσεις δεν «γράφουν» μόνο στις άμεσες απώλειες, αλλά κυρίως στη δυναμική των κρατήσεων των επόμενων μηνών. Για μια εταιρεία που στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ευελιξία και στο last-minute demand, η αβεβαιότητα είναι ίσως πιο επικίνδυνη από τις ίδιες τις ακυρώσεις. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν πρόκειται για μια συγκυριακή αναταραχή ή για την αρχή μιας πιο βαθιάς δοκιμασίας για την ελληνική κρουαζιέρα.
Εκτοξεύονται τα κόστη των καυσίμων στη ναυτιλία
Οι πρόσφατες εντάσεις έχουν σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ναυτιλία, με πρόσθετα κόστη που ξεπερνούν τα 300 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Μεταφορών και Περιβάλλοντος T&E, μεταξύ 1 και 20 Μαρτίου 2026, ο κλάδος κατέβαλε συνολικά 4,6 δισεκατομμύρια ευρώ για τα καύσιμα, με την αύξηση να προέρχεται κυρίως από την αναγκαστική παράκαμψη οδών και την αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων. Η ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι τα κανονικά κόστη καυσίμων παρέμειναν σχετικά σταθερά, γύρω στα 300 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως, αλλά τα πρόσθετα κόστη, που αφορούν κυρίως τις αλλαγές πορείας και την ασφάλεια, εκτοξεύτηκαν σε πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ ημερησίως στα μέσα Μαρτίου. Η κορύφωση εμφανίζεται στις 9 Μαρτίου, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της κρίσης. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ευαλωτότητα ης ναυτιλιακής αλυσίδας σε γεωπολιτικές εντάσεις και την εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα. Μακροπρόθεσμα, η ανάγκη για πράσινα καύσιμα και για απανθρακοποίηση της ναυτιλίας γίνεται επιτακτική, τόσο για την οικονομική σταθερότητα των εταιρειών όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια. Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αποτελεί ένα ακόμη καμπανάκι για την επιτάχυνση της μετάβασης σε πιο βιώσιμες λύσεις και για την προσαρμογή της ναυτιλίας σε ένα περιβάλλον υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου.
ΟΑΣΘ: Πρόστιμα άνω των 300.000 ευρώ επιστρέφει η ΑΑΔΕ
Κάλλιο αργά παρά ποτέ, λένε στον ΟΑΣΘ, αφού με τον πρόσφατο νόμο για τις Μεταφορές, του ΥΠΟΜΕ, επιστρέφονται στον Οργανισμό πρόστιμα που είχαν εισπραχθεί και τα οποία, επαυξημένα, έμεναν στα ταμεία του Δημοσίου. Σύμφωνα με το άρθρο 40 του νόμου, πρόστιμα που είχαν εισπραχθεί από το 2017 μέχρι και το 2025, αλλά δεν είχαν αποδοθεί στον ΟΑΣΘ, πρέπει να αποδοθούν έως και σήμερα. Αυτό που συνέβαινε είναι το εξής: Οι ελεγκτές του Οργανισμού επέβαλαν πρόστιμα σε επιβάτες που εισιτηριοδιέφευγαν. Εάν αυτοί δεν κατέβαλαν το πρόστιμο επιτόπου ή εντός του προβλεπόμενου χρόνου, τότε το πρόστιμο διαβιβαζόταν στην Εφορία και υποχρεούνταν να το πληρώσουν πολλαπλάσιο. Σε αυτήν την περίοδο των περίπου εννέα ετών, τα ποσά που είχαν συγκεντρωθεί από την καταβολή προστίμων έμεναν στα κρατικά ταμεία. Αυτό που πλέον αλλάζει με το άρθρο 40 είναι ότι η ΑΑΔΕ θα καταβάλει στον ΟΑΣΘ τα αρχικά βεβαιωμένα ποσά των προστίμων (δίχως τις προσαυξήσεις), που υπολογίζονται μεταξύ 300.000-350.000 ευρώ. Μπορεί το ποσό να μην κάνει τον ΟΑΣΘ πλούσιο, αλλά οπωσδήποτε δεν είναι και αμελητέο. Η αναφορά αυτή επαναφέρει στη συζήτηση ένα ακόμη παλιό και πονεμένο θέμα, που είναι η εκτεταμένη εισιτηριοδιαφυγή. Υποτίθεται ότι οι έλεγχοι στα λεωφορεία, από ελεγκτές του ΟΑΣΘ, έχουν πυκνώσει, κάτι που ωστόσο δεν έχουμε διαπιστώσει. Με κόμιστρο χαμηλό και γενικότερα με μία τιμολογιακή πολιτική πολύ φιλική για τους χρήστες των μέσων μαζικής μεταφοράς, η εισιτηριοδιαφυγή είναι ανεπίτρεπτη, όταν μάλιστα για ποσοστό ίσως άνω του 40% του επιβατικού κοινού να ισχύουν μειωμένα κόμιστρα, στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής που ασκεί η κυβέρνηση, μέσω του δημόσιου ΟΑΣΘ.
Χαμηλή η τάση στις «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις»
Με εξαιρετικά μικρή ανταπόκριση εμπορικών καταναλωτών ρεύματος «έτρεξε» το πρόγραμμα «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις», καθώς οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν διεκδικούν επιδότηση περίπου 10 εκατ. ευρώ, όταν ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανερχόταν στα 153,7 εκατ. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η εξαιρετικά χαμηλή απορρόφηση οφείλεται στον κακό σχεδιασμό του προγράμματος, ο οποίος δεν έδωσε την ευκαιρία σε όσες εταιρείες ενδιαφέρονταν να δρομολογήσουν τη συμμετοχή τους. Οι ίδιοι παράγοντες μιλούν επίσης για περιορισμένο χρόνο υποβολής αιτήσεων, καθώς και για πολύ «σφιχτά» χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των επενδύσεων, τα οποία αποθάρρυναν πολλούς ενδιαφερομένους. Από την άλλη πλευρά, πάντως, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αντιτείνει πως δεν υπήρξε καμία κρούση από τον επιχειρηματικό κόσμο για βελτιώσεις στο πρόγραμμα, οι οποίες θα μπορούσαν να υλοποιηθούν ακόμη και μετά την έναρξη υποβολής αιτήσεων. Υπενθυμίζεται ότι το «Μπαταρίες στις επιχειρήσεις» προέβλεπε την επιδότηση εταιρειών για την εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης, υπό την προϋπόθεση πως αυτές διέθεταν ήδη (ή θα εγκαθιστούσαν παράλληλα) φωτοβολταϊκά συστήματα για αυτοκατανάλωσης. Η επιδότηση κυμαινόταν από 30% έως 50%, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, ενώ το πλαφόν της χρηματοδότησης άγγιζε τα 400.000 ευρώ ανά Μεγαβάτ.
Πόσο κερδίζει το Δημόσιο από την αύξηση του κατώτατου μισθού
Θετικός είναι ο απολογισμός για τα δημόσια ταμεία από την αύξηση του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με την κοινή υπουργική απόφαση η οποία προβλέπει τον νέο κατώτατο από την 1η Απριλίου 2026 (920 ευρώ μικτά), θα προκληθεί «αύξηση εσόδων στον προϋπολογισμό του e-ΕΦΚΑ, ΤΕΚΑ και ΔΥΠΑ εκτιμώμενου ετήσιου ύψους 224 εκατ. ευρώ». Το ποσό αυτό προέρχεται από τις εισφορές 35,1% οι οποίες επιβάλλονται επί του μεικτού κατώτατου μισθού. Παράλληλα, η ίδια ΚΥΑ αναφέρει πως από την αύξηση του κατώτατου «προκαλείται δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού των ανωτέρω φορέων (e-ΕΦΚΑ, ΔΥΠΑ), από την αύξηση των καταβαλλόμενων ποσών του επιδόματος ανεργίας και των προγραμμάτων απασχόλησης που είναι συνδεδεμένα με τον κατώτατο μισθό ή ημερομίσθιο, εκτιμώμενου ετήσιου ύψους 120,5 εκατ. ευρώ». Με άλλα λόγια, προκύπτει πλεόνασμα 100 εκατ. ευρώ για τα δημόσια ταμεία. Σε αυτά, φυσικά, δεν περιλαμβάνονται και τα έμμεσα κρατικά έσοδα από τους… έμμεσους φόρους, δηλαδή τον ΦΠΑ κ.λπ. Ειδικά καθώς οι δικαιούχοι της αύξησης, καθ’ ότι χαμηλόμισθοι, θα τη διοχετεύσουν στην κατανάλωση και έτσι το 24% αυτής θα πάει στο κράτος. Δηλαδή από τα 569 εκατ. ευρώ τα οποία τεκμαίρεται πως θα πάρουν στην τσέπη οι εργαζόμενοι ως καθαρή αύξηση το επόμενο 12μηνο, έως και τα 136 εκατ. ευρώ θα πάνε στο κράτος μέσω ΦΠΑ. Συνολικά, δηλαδή από εισφορές και ΦΠΑ, ένα ποσό της τάξης των 360 εκατ. ευρώ (από τη συνολική μεικτή αύξηση των 793 εκατ. ευρώ) θα «γυρίσει» στο Δημόσιο ή αλλιώς πάνω από τα μισά θα πάνε στην Εφορία και τον ΕΦΚΑ. Παρεμπιπτόντως, η οριζόντια αύξηση στους μισθούς του Δημοσίου με «όχημα» τον κατώτατο θα κοστίσει στον Προϋπολογισμό 357 εκατ. ευρώ. Δεν ξέρουμε αν είναι συμπτωματική αυτή η ταύτιση μεταξύ των αναμενόμενων εσόδων του Δημοσίου από την αύξηση στον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα και των προβλεπόμενων εξόδων του Δημοσίου για τις αυξήσεις των μισθών των υπαλλήλων…
Ο Παύλος Μαρινάκης και ο Ειδικός Φόρος στον καφέ
Στο τραπέζι της κυβερνητικής ενημέρωσης προς τους δημοσιογράφους βρέθηκε χθες μεταξύ άλλων πολλών και ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στον καφέ, ύστερα από σχετική ερώτηση που δέχθηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, για το ενδεχόμενο κατάργησής του. Ο κ. Μαρινάκης δέχτηκε ερώτημα που υποστήριζε ότι πιθανή κατάργηση θα είχε αποτέλεσμα την ελάφρυνση των καταναλωτών. Σημειώνεται ότι από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στον καφέ μπαίνουν στα κρατικά ταμεία περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο. Η απάντηση που έδωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είχε διπλή ανάγνωση. Από τη μία αναφέρθηκε στη «φιλοφοροελαφρυντική» γραμμή της κυβέρνησης. Από την άλλη, όμως, άφησε σαφές το μήνυμα ότι, τουλάχιστον επί του παρόντος δεν υπάρχει άμεση δρομολόγηση για παρέμβαση στο συγκεκριμένο μέτωπο. Ο Π. Μαρινάκης έσπευσε να δηλώσει πως «επί της αρχής» συμφωνεί με κάθε κατάργηση φόρου, σημειώνοντας ότι κανείς δεν θέλει οι πολίτες να επιβαρύνονται περισσότερο φορολογικά, ενώ συνέδεσε τη θέση αυτήν και με την ιδεολογική ταυτότητα της Νέας Δημοκρατίας, μέσα στην οποία, όπως ο ίδιος είπε, μεγάλωσε από παιδί. Ωστόσο, έβαλε αμέσως στο κάδρο τον δημοσιονομικό περιορισμό, επισημαίνοντας πως κάθε τέτοιο μέτρο έχει κόστος και πως «πρέπει να βγαίνει ο λογαριασμός». Με αυτήν τη φράση το Μέγαρο Μαξίμου έδειξε ουσιαστικά ότι αναγνωρίζει μεν τη συζήτηση που ανοίγει γύρω από τον φόρο στον καφέ, χωρίς ωστόσο να δεσμεύεται για την κατάργησή του. Γι’ αυτό και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος παρέπεμψε εμμέσως στις συνολικές προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, λέγοντας πως υπάρχουν και άλλες μειώσεις φόρων που θα πρέπει να τεθούν κατά προτεραιότητα στη ζυγαριά.
Η πτώση της τιμής του κακάο και τ’ αλμυρά γλυκά της χώρας μας
Επί πολλούς μήνες η διεθνής τιμή του κακάο έκανε «υπερπτήσεις» σε επίπεδα πάνω από 10.000 δολάρια ΗΠΑ ο τόνος (10 δολ. το κιλό). Μάλιστα, τον Απρίλιο του 2024 είχε ξεπεράσει και τα 12.000 δολ., κόβοντας την ανάσα πολλών παραγόντων της αγοράς και κυρίως των καταναλωτών και της βιομηχανίας ζαχαροπλαστικής, που είδαν την τιμή της σοκολάτας και εν γένει των γλυκισμάτων να εκτοξεύονται, ειδικά εδώ στην Ελλάδα, όπου πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις επί αναλύσεων για έναν επιπρόσθετο παράγοντα ανατιμήσεων. Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε με σημαντικές αυξομειώσεις της τιμής του κακάο έως και τον Μάιο του 2025. Έκτοτε η τιμή μειώθηκε συστηματικά και έχει φτάσει σε επίπεδα της τάξης των 3.000 δολ. ΗΠΑ, που είναι και τα χαμηλότερα από τον Μάιο του 2023. Η παραγωγή φέτος του κακάο δείχνει να είναι καλή, σε αντίθεση με το 2024 και το 2025. Πρέπει να δούμε, όμως, αν οι μειώσεις αυτές της τιμής του κακάο θα περάσουν στην ελληνική αγορά, όπως συνέβη και με τις αυξήσεις 1-2 χρόνια πριν. Αξίζει να σημειωθεί ότι η τιμή του κακάο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, «τσίμπησε» λίγο, αλλά όχι τίποτε σπουδαίο, αφού από τις 3.000 δολ. βρέθηκε στις 3.150 δολ. ΗΠΑ.
