ΜΕΤΚΑ: Στα 168,7 εκατ. ευρώ η αποτίμηση της Μ Παραχωρήσεις – Το σχέδιο για τα έργα ΣΔΙΤ
Στην ενίσχυση της παρουσίας της στον τομέα των παραχωρήσεων και των έργων ΣΔΙΤ προχωρά η ΜΕΤΚΑ, μέσω της σχεδιαζόμενης μεταφοράς του 100% της εταιρείας Μ Παραχωρήσεις από τη Metlen. Σύμφωνα με έκθεση αποτίμησης, η αξία της Μ Παραχωρήσεις προσδιορίζεται σε 168,7 εκατ. ευρώ, ποσό που θα αποτελέσει τη βάση για την εισφορά των μετοχών της στη ΜΕΤΚΑ, στο πλαίσιο αύξησης μετοχικού κεφαλαίου σε είδος. Η Μ Παραχωρήσεις διαθέτει συμμετοχές σε τέσσερα έργα ΣΔΙΤ: το Flyover Θεσσαλονίκης, το αρδευτικό δίκτυο Υπέρειας–Ορφανών, την κατασκευή 17 βιοκλιματικών σχολείων στην Κεντρική Μακεδονία και την ενεργειακή αναβάθμιση του οδοφωτισμού της Περιφέρειας Ηπείρου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στο χαρτοφυλάκιο της εταιρείας προβλέπεται να ενταχθούν μελλοντικά και δύο ακόμη έργα. Πρόκειται για τις φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, όπου η Metlen έχει ανακηρυχθεί προσωρινός ανάδοχος και η υπογραφή της σύμβασης αναμένεται τον Νοέμβριο του 2026, καθώς και για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), όπου έχει συμφωνηθεί συμμετοχή της Metlen με ποσοστό 30% στο κατασκευαστικό αντικείμενο και 24% στην εταιρεία παραχώρησης και λειτουργίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η αξία των δύο αυτών μελλοντικών συμμετοχών δεν έχει συνυπολογιστεί στην αποτίμηση των 168,7 εκατ. ευρώ, καθώς η ένταξή τους στην Μ Παραχωρήσεις δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η σχεδιαζόμενη συναλλαγή εντάσσεται στην προσπάθεια συγκέντρωσης των δραστηριοτήτων παραχωρήσεων και ΣΔΙΤ κάτω από την ομπρέλα της ΜΕΤΚΑ, ενισχύοντας τον ρόλο της όχι μόνο στην κατασκευή, αλλά και στη μακροχρόνια διαχείριση υποδομών.
Εστίαση: Η χιονοστιβάδα και το δύσκολο στοίχημα της διάσωσης
Μορφή χιονοστιβάδας παίρνουν οι αποκαλύψεις στην εστίαση, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον και στην επόμενη ημέρα των εργαζομένων. Άνθρωποι της αγοράς έλεγαν στη στήλη ότι, ειδικά για το Χωριάτικο και την Pizza Fan, η αναζήτηση εν σχήματος που θα διασφάλιζε τις θέσεις εργασίας είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση. Ο λόγος, όπως εξηγούσαν, βρίσκεται στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των δικτύων για τις δύο αυτές εταιρείες. Περιγράφουν δαιδαλώδεις εταιρικές διασυνδέσεις και πολλά επιμέρους παρακλάδια, που καθιστούν απαιτητικό ακόμη και τον ακριβή προσδιορισμό του τι θα αναλάμβανε ένας ενδιαφερόμενος. “Ποιες εταιρείες, ποιες συμβάσεις, ποιες υποχρεώσεις και με ποια πραγματική οικονομική εικόνα;”, αναρωτιόταν το ίδιο πρόσωπο στη συνομιλία που είχα μαζί του. Σε τέτοιες συνθήκες, κανείς δεν θέλει να βάλει το χέρι του στη φωτιά, αναλαμβάνοντας κινδύνους που δεν μπορεί προηγουμένως να αποτιμήσει. Μια υγιής επιχείρηση χρειάζεται σαφή εικόνα της δραστηριότητας που θα μπορούσε να συνεχίσει και των κεφαλαίων που απαιτούνται. Γι’ αυτό, όπως μου έλεγε το ίδιο πρόσωπο, η επιθυμία προστασίας του προσωπικού απέχει αρκετά από την εξεύρεση ενός εφαρμόσιμου επιχειρηματικού σχεδίου. Και οι εύκολες αναφορές σε έναν «νέο Σκλαβενίτη» απέχουν από αυτή την υπόθεση.
Ten Brinke: Διαχωρίζει τον κλάδο επαγγελματικών ακινήτων
Στον διαχωρισμό της δραστηριότητάς της στα επαγγελματικά ακίνητα από τον τομέα της οικιστικής ανάπτυξης προχωρά η Ten Brinke, δημιουργώντας μια νέα εταιρεία στην οποία μεταφέρει το σχεδόν ολοκληρωμένο και ήδη πλήρως μισθωμένο συγκρότημα γραφείων και εμπορικών χώρων στη λεωφόρο Βουλιαγμένης 60, στο Ελληνικό. Όπως προκύπτει από την έκθεση αποτίμησης που καταχωρίστηκε, η TEN BRINKE Οικιστική Ανάπτυξη δρομολογεί την απόσχιση του κλάδου επαγγελματικών ακινήτων και την εισφορά του στη SYNDESIS HUB Μονοπρόσωπη Α.Ε., η οποία θα αποτελεί κατά 100% θυγατρική της. Στο επίκεντρο του εταιρικού μετασχηματισμού βρίσκεται το συγκρότημα στο Ελληνικό, το οποίο αποτιμάται σε 13,395 εκατ. ευρώ. Έχει ανεγερθεί σε οικόπεδο 2.497 τ.μ., στη συμβολή της παρόδου της λεωφόρου Βουλιαγμένης με τις οδούς Ροδοπόλεως και Χαλδείας, και διαθέτει 2.657,51 τ.μ. κύριων χώρων και 3.212,35 τ.μ. βοηθητικών και κοινόχρηστων χώρων. Σύμφωνα με την έκθεση, το σύνολο των γραφείων, του ισόγειου καταστήματος και των προβλεπόμενων βοηθητικών χώρων έχει ήδη εκμισθωθεί, με μακροχρόνιες συμβάσεις που λήγουν το 2038 και το 2042. Η απόσχιση συνοδεύεται από τη μεταφορά περιουσιακών στοιχείων αποτιμώμενων σε περίπου 13,4 εκατ. ευρώ, αλλά και υποχρεώσεων 10,71 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 10 εκατ. ευρώ αφορούν μακροπρόθεσμο δανεισμό. Η καθαρή θέση του κλάδου υπολογίζεται σε 2,68 εκατ. ευρώ, ποσό που θα καλύψει το ιδρυτικό μετοχικό κεφάλαιο της νέας εταιρείας, επίσης ύψους 2,68 εκατ. ευρώ. Η κίνηση αυτή πραγματοποιείται ενώ η εταιρεία διατηρεί σημαντική δραστηριότητα στην αγορά κατοικίας, με χαρτοφυλάκιο έτοιμων και υπό κατασκευή ακινήτων λογιστικής αξίας 36,05 εκατ. ευρώ στο τέλος του 2025, έναντι 33,29 εκατ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα. Μεταξύ των μεγαλύτερων αναπτύξεων περιλαμβάνονται ακίνητα στη Γλυφάδα, στις οδούς Λαζαράκη και Δούσμανη, με αξία αποθεμάτων 6,96 εκατ. ευρώ, στην Κηφισιά, στην οδό Μ. Κυριαζή 18, με 5,44 εκατ. ευρώ, στην Αργυρούπολη, στην οδό Μαρίνου Γερουλάνου, με 3,29 εκατ. ευρώ, καθώς και στο Ελληνικό, στις οδούς Δημητρίου Γούναρη 42 και Κολχίδος 11, με 3 εκατ. και 2,1 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια του 2025 η εταιρεία πούλησε 14 διαμερίσματα σε επτά πολυκατοικίες, κυρίως σε Γλυφάδα, Ελληνικό και Αργυρούπολη, αυξάνοντας τον κύκλο εργασιών της κατά 38%, στα 7,81 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, είχε ήδη υπογράψει συμβόλαια πώλησης ακινήτων στις οδούς Άρτης και Γορτυνίας, συνολικής αξίας 2,015 εκατ. ευρώ, τα οποία δεν είχαν ακόμη αναγνωριστεί στα έσοδα του 2025, καθώς εκκρεμούσε η παράδοσή τους.
Θριάσιο ΙΙ: Τρία χρόνια αναμονής και 13 παρατάσεις για να κλείσει η παραχώρηση
Έπειτα από περισσότερα από τρία χρόνια αναμονής και 13 διαδοχικές παρατάσεις, φαίνεται πως ξεμπλοκάρει επιτέλους η παραχώρηση του Θριασίου ΙΙ στην κοινοπραξία Hellenic Train – DAMCO, συμφερόντων του ομίλου Κοπελούζου. Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών οριστικοποίησε την κατακύρωση του διαγωνισμού, ανοίγοντας τον δρόμο για την υπογραφή της 30ετούς σύμβασης, με οικονομικό αντικείμενο περίπου 696 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Το ενδιαφέρον είναι ότι η κοινοπραξία είχε αναδειχθεί ανάδοχος ήδη από τον Μάιο του 2023, ωστόσο χρειάστηκε να φτάσουμε στο φθινόπωρο του 2026 για να ολοκληρωθεί το συγκεκριμένο διοικητικό στάδιο. Και όλα αυτά για μια υποδομή που σχεδιάζεται από τη δεκαετία του 1970 και έχει ήδη απορροφήσει σημαντικούς δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους, χωρίς να έχει αποκτήσει την πλήρη εμπορική λειτουργία της. Το επόμενο στοίχημα είναι πλέον η υπογραφή της σύμβασης, η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων και κυρίως η προσέλκυση εμπορευματικών φορτίων. Γιατί το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να κλείσει ακόμη ένας διαγωνισμός, αλλά να αρχίσει επιτέλους να αποδίδει μια από τις σημαντικότερες σιδηροδρομικές υποδομές logistics της χώρας.
Αεροδρόμιο Καλαμάτας: Η παραχώρηση των 40 ετών, οι επενδύσεις των 125 εκατ. και η διαπραγμάτευση για τα έσοδα
Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της παραχώρησης του αεροδρομίου Καλαμάτας έρχεται στο φως μέσα από νέα απόφαση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία αποκαλύπτει ότι χρειάστηκε διαπραγμάτευση άνω των 3,5 ωρών προκειμένου να συμφωνηθεί ο τρόπος κατανομής των εσόδων από το Τέλος Εκσυγχρονισμού και Ανάπτυξης Αερολιμένων. Το ζήτημα αφορά το 35% των εισπράξεων από το συγκεκριμένο τέλος, το οποίο, βάσει της σύμβασης παραχώρησης, αποδίδεται στο Ελληνικό Δημόσιο για τη χρηματοδότηση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) και των άγονων αεροπορικών γραμμών. Η τελική κατανομή διαμορφώθηκε σε δύο τρίτα υπέρ της ΥΠΑ και ένα τρίτο υπέρ της ΑΠΑ, παρά το γεγονός ότι είχε τεθεί στο τραπέζι διαφορετική αναλογία, με 90% υπέρ της ΥΠΑ και 10% υπέρ της ΑΠΑ. Όπως προκύπτει από τα πρακτικά της συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της ΥΠΑ στις 23 Οκτωβρίου, ο υποδιοικητής Αερολιμένων, Αλέξανδρος Καρύδης, αποδέχθηκε την τελική συμφωνία, επικαλούμενος την αύξηση των τιμών των αεροπορικών καυσίμων και τις μεγαλύτερες ανάγκες επιδότησης των άγονων αεροπορικών συνδέσεων. Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται λίγους μήνες μετά την κύρωση της σύμβασης παραχώρησης του αεροδρομίου «Καπετάν Βασ. Κωνσταντακόπουλος», η οποία ανοίγει τον δρόμο για την υλοποίηση ενός εκτεταμένου προγράμματος αναβάθμισης των εγκαταστάσεών του. Υπενθυμίζεται ότι η παραχώρηση διάρκειας 40 ετών ανατέθηκε στο επενδυτικό σχήμα της γερμανικής Fraport, της Delta Airport Investments του ομίλου Κοπελούζου και της Πηλέας του ομίλου Κωνσταντακόπουλου, με αρχικό τίμημα περίπου 45 εκατ. ευρώ και συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα που εκτιμάται σε 125 εκατ. ευρώ. Στο αρχικό μετοχικό σχήμα η Fraport συμμετείχε με 51% και οι δύο ελληνικοί όμιλοι με 24,5% έκαστος, ενώ προβλέπεται η απόκτηση ποσοστού 10% από την ΕΕΣΥΠ χωρίς καταβολή ανταλλάγματος. Στην πρώτη τριετία προβλέπονται επενδύσεις τουλάχιστον 28,3 εκατ. ευρώ, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν την επέκταση και τον εκσυγχρονισμό του αεροσταθμού, την αναβάθμιση των υποδομών εξυπηρέτησης επιβατών και αεροσκαφών, καθώς και τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων. Η ανάπτυξη του αεροδρομίου θεωρείται κρίσιμη για την περαιτέρω ενίσχυση της τουριστικής δραστηριότητας στη Μεσσηνία και την ευρύτερη Πελοπόννησο, όπου ο όμιλος Κωνσταντακόπουλου διατηρεί ήδη ισχυρή παρουσία μέσω της Costa Navarino. Σε ό,τι αφορά τη νέα απόφαση, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΥΠΑ ενέκρινε ομόφωνα το σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης που καθορίζει τη διαδικασία χρέωσης, είσπραξης, διαχείρισης και ελέγχου των συγκεκριμένων τελών. Η σχετική ΚΥΑ πρέπει, σύμφωνα με τον νόμο κύρωσης της παραχώρησης, να εκδοθεί έως τις 7 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για μία ακόμη διοικητική εκκρεμότητα που πρέπει να διευθετηθεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της σύμβασης, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον τόσο στην ποσοτικοποίηση των οικονομικών διαδικασιών όσο και στο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των επενδύσεων που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα του αεροδρομίου Καλαμάτας.
Τον δρόμο για επενδύσεις ιδιωτών σε μη εισηγμένες εταιρείες ανοίγει η Revolut
Ένα από τα τελευταία εμπόδια στη διαχείριση περιουσίας, τον αποκλεισμό των ιδιωτών επενδυτών από τις επενδύσεις σε μη εισηγμένες εταιρείες, επιδιώκει να άρει η Revolut, με τη σύσταση της δικής της πλατφόρμας, Revolut Ventures την οποία ανακοίνωσε χθες, σε συνεργασία με τον Όμιλο Carne, τη μεγαλύτερη ανεξάρτητη εταιρεία διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων τρίτων στην Ευρώπη. Το σκεπτικό για τη δημιουργία της πλατφόρμας έγκειται στο ότι σημαντικό μέρος της αξίας μιας εταιρείας δημιουργείται πολύ πριν από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο και οι επενδυτικές ευκαιρίες που προκύπτουν στο στάδιο αυτό απευθύνονται μέχρι σήμερα κυρίως σε μεγάλους θεσμικούς επενδυτές και στους πλέον εύπορους ιδιώτες. Η πλατφόρμα Revolut Ventures θα ενσωματωθεί στην εφαρμογή της Revolut, δίπλα στις υφιστάμενες επενδυτικές επιλογές, και θα αξιοποιεί συνεργασίες με ορισμένες από τις πλέον φιλόδοξες ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας παγκοσμίως. Οι μη εισηγμένες εταιρείες τεχνολογίας παραμένουν ιδιωτικές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα προτού εισαχθούν στο χρηματιστήριο, με τη διάμεση ηλικία τους κατά την εισαγωγή να αυξάνεται από 6,9 έτη το 2014 σε 11 έτη το 2025. Ως αποτέλεσμα, όλο και μεγαλύτερο μέρος της αξίας που δημιουργούν οι εταιρείες αυτές διαμορφώνεται πριν από την εισαγωγή τους στο χρηματιστήριο. Σημειώνεται ότι στις ΗΠΑ, ο αριθμός των εισηγμένων εταιρειών έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί, από περίπου 7.000 το 2000 σε 3.900 το 2025. Όλο και περισσότερες ώριμες επιχειρήσεις με ισχυρές ταμειακές ροές επιλέγουν είτε να αποχωρήσουν από το χρηματιστήριο είτε να μην εισαχθούν ποτέ σε αυτό, περιορίζοντας περαιτέρω τις διαθέσιμες επενδυτικές ευκαιρίες για τους ιδιώτες επενδυτές.
Το νέο πλάνο προβολής της Υγείας και η Newtons
Κινητικότητα υπάρχει στο επικοινωνιακό σκέλος των νέων δράσεων υπηρεσιών υγείας του προγράμματος «Σπύρος Δοξιάδης». Η Κοινωνία της Πληροφορίας ενέκρινε στις 26 Οκτωβρίου την πρώτη επικαιροποίηση του σχεδίου προβολής, μόλις λίγο περισσότερο από έναν μήνα μετά την αρχική έγκρισή του, στις 18 Σεπτεμβρίου. Στην υπόθεση εμφανίζεται η The Newtons Laboratory, με την οποία η ΚτΠ έχει υπογράψει τη σχετική σύμβαση από τις 11 Σεπτεμβρίου. Η επικαιροποίηση πέρασε από το διοικητικό συμβούλιο στις 23 Οκτωβρίου και η απόφαση φέρει την υπογραφή του διευθύνοντος συμβούλου, Σταύρου Ασθενίδη. Στους αποδέκτες της περιλαμβάνεται και η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στις αλλαγές του διαφημιστικού σχεδιασμού. Η δημοσιευμένη απόφαση εγκρίνει την επικαιροποίηση, χωρίς όμως να παραθέτει το αναλυτικό πλάνο, τα μέσα που θα συμμετάσχουν ή την κατανομή των ποσών.
Η αποτίμηση του ρόλου του ΤΧΣ στην κρίση από ΙΟΒΕ και LSE
Δαπανηρή, αλλά καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και την αποτροπή πολύ μεγαλύτερων οικονομικών απωλειών ήταν η διάσωση των ελληνικών τραπεζών στην περίοδο της κρίσης 2011-2015 με χρήση δημόσιων πόρων. Μελέτη του ΙΟΒΕ και του Financial Markets Group του LSE που αποτιμά τον ρόλο που διαδραμάτισε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας στην μεγάλη ελληνική κρίση, η οποία ξεκίνησε από δημοσιονομική και επεκτάθηκε σε χρηματοπιστωτική, καταλήγει στο ότι λόγω της διάσωσης των τραπεζών με παρέμβαση του ΤΧΣ απετράπη η μαζική απώλεια τραπεζικών καταθέσεων που θα οδηγούσε σε άτακτες τραπεζικές καταρρεύσεις. Με τη σειρά της, αυτή η εξέλιξη απέτρεψε ευρύτερες μακροοικονομικές απώλειες μεγάλης κλίμακας, οι οποίες εκτιμώνται μέσω αντιπαραθετικών σεναρίων (counter-factual scenarios) και συγκεκριμένων υποθέσεων σχετικά με το τι θα συνέβαινε εάν δεν είχε υπάρξει παρέμβαση από το ΤΧΣ. Οι προσομοιώσεις του μοντέλου της έρευνας, βάσει ενός μετριοπαθούς αντιπαραθετικού σεναρίου, υποδεικνύουν ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα μπορούσε να είναι κατά 7% χαμηλότερο, σε πραγματικούς όρους και κατά μέσο όρο, κατά την πρώτη δεκαετία μετά το PSI, εάν το ΤΧΣ δεν είχε παρέμβει για τη διάσωση του τραπεζικού συστήματος. Οι εκτιμήσεις της έρευνας για την απώλεια ΑΕΠ που αποφεύχθηκε —μόνο για το πρώτο έτος— κυμαίνονται μεταξύ 12,4 δισ. ευρώ και 17,1 δισ. ευρώ (σε τιμές 2011). Η σωρευτική απώλεια παραγωγής σε βάθος δεκαετίας θα ανερχόταν σε 133,7 δισ. ευρώ (65,7% του ΑΕΠ το 2011). Ελλείψει παρέμβασης από το ΤΧΣ και με δεδομένο το PSI (σ.σ. το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του ελληνικού δημόσιου χρέους το 2012, στο πλαίσιο του δεύτερου μνημονίου, το οποίο προκάλεσε ονομαστική μείωση άνω του 53,5% και πραγματική απώλεια έως και 75% στα ελληνικά ομόλογα που κατείχαν ιδιώτες επενδυτές, τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία) θα είχαν προκληθεί τρεις τύποι κλυδωνισμών στο τραπεζικό σύστημα. Πρώτον, η προσφορά πιστώσεων θα είχε πληγεί σοβαρά λόγω της επιδείνωσης της κεφαλαιακής θέσης και της ρευστότητας των τραπεζών, εν μέρει εξαιτίας των περιορισμένων δυνατοτήτων αναχρηματοδότησης από την κεντρική τράπεζα. Δεύτερον, τα επιτόκια θα είχαν αυξηθεί απότομα, ως συνέπεια των υψηλότερων ασφαλίστρων κινδύνου και της αυξημένης πιθανότητας αθέτησης υποχρεώσεων εκ μέρους των τραπεζών. Τρίτον, η ποιότητα της ζήτησης για πιστώσεις θα είχε επιδεινωθεί ραγδαία, λόγω εξασθένισης της πιστοληπτικής ικανότητας των δανειοληπτών. Αυτό, με τη σειρά του, θα οδηγούσε σε χρηματοοικονομικές τριβές και αυστηρότερους περιορισμούς δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Στο υποθετικό αυτό σενάριο, οι κλυδωνισμοί θα μεταδίδονταν στην ευρύτερη οικονομία, αποτυπώνοντας ουσιαστικά ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα με τράπεζες «ζόμπι». Οι τράπεζες αυτές θα είχαν αποτύχει, σε μεγάλο βαθμό, να λειτουργήσουν ως διαμεσολαβητές για τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων και την οικονομική ανάκαμψη, ενώ παράλληλα θα ελλόχευε ο κίνδυνος συμμετοχής των καταθετών στο κόστος εξυγίανσης (bail-in).
Στα 91 δισ. σε βάθος δεκαετίας το όφελος από την αποφυγή κατάρρευσης των τραπεζών
Το ΤΧΣ διέθεσε συνολικά 46,9 δισ. ευρώ για τις τράπεζες και αναμένεται να ανακτήσει 10,6 δισ. ευρώ (και από τις τρεις μορφές παρεμβάσεων που άσκησε: ανακεφαλαιοποιήσεις, διαδικασίες εξυγίανσης και συμμετοχή σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου). Ως εκ τούτου, η συνολική καθαρή ζημία εκτιμάται σε περίπου 36,3 δισ. ευρώ. Το καθαρό δημοσιονομικό κόστος στήριξης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος περιλαμβάνει, πέραν της καθαρής ζημίας του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, και έμμεσες επιβαρύνσεις. Στο σκέλος των επιβαρύνσεων για τον φορολογούμενο, συνυπολογίζονται: τα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα του παρελθόντος, που αντιστοιχούν σε αποσβεσθείσες Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις (DTCs), ύψους περίπου 4,0 δισ. ευρώ, τα αναμενόμενα διαφυγόντα φορολογικά έσοδα του μέλλοντος, ύψους έως 10,0 δισ. ευρώ, λόγω των υφιστάμενων DTCs στους ισολογισμούς των τραπεζών, καθώς και οι ενδεχόμενες δημοσιονομικές υποχρεώσεις που απορρέουν από κρατικές εγγυήσεις στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής». Στο σκέλος των οφελών για τον φορολογούμενο, περιλαμβάνονται: το έκτακτο μέρισμα από την Τράπεζα της Ελλάδος, ύψους 5,5 δισ. ευρώ, το οποίο προέρχεται από προμήθειες που σχετίζονται με τον Μηχανισμό Παροχής Έκτακτης Ρευστότητας (ELA), ένα καθαρό όφελος 2,3 δισ. ευρώ από τη συνεχιζόμενη καταβολή προμηθειών βάσει του Ν. 3723/2008 (ν. Αλογοσκούφη), καθώς και τα αναμενόμενα έσοδα από προμήθειες εγγυήσεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής» (HAPS). Όπως αναφέρει η μελέτη, συνολικά, το δημοσιονομικό κόστος στήριξης των τραπεζών —το οποίο εκτιμάται περίπου στα 42,5 δισ. ευρώ— ήταν ελαφρώς υψηλότερο από την καθαρή ζημία του ΤΧΣ, αλλά σημαντικά μικρότερο από την απώλεια στο ΑΕΠ που θα προέκυπτε σε ένα υποθετικό σενάριο μη στήριξης των τραπεζών (η οποία εκτιμάται στα 133,7 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας), ενώ παράλληλα διασφαλίστηκαν πλήρως οι καταθέτες. Συνεπώς, το καθαρό όφελος από τη στήριξη του ελληνικού τραπεζικού συστήματος και την αποφυγή της κατάρρευσής του εκτιμάται κοντά στα 91 δισ. ευρώ σε βάθος δεκαετίας.
Το κρέας επιμένει στο ράλι, παρά το φρένο στα τρόφιμα
Μπορεί ο πληθωρισμός στη διατροφή να περιορίστηκε στο 0,8% τον Σεπτέμβριο, αλλά όποιος φτάνει στον πάγκο του κρεοπώλη βλέπει μια διαφορετική εικόνα. Το κρέας κατέγραψε αύξηση 7% σε ετήσια βάση, τη μεγαλύτερη μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών τροφίμων. Ο ρυθμός ανατιμήσεων επιβραδύνεται σε σχέση με τους προηγούμενους μήνες, όμως η απόσταση από τη συνολική εικόνα της διατροφής παραμένει μεγάλη. Και εδώ βρίσκεται η λεπτομέρεια που χάνεται πίσω από τον μέσο όρο. Οι μειώσεις στα φρούτα κατά 8% και στα έλαια και λίπη κατά 6,2% συγκρατούν τον συνολικό δείκτη, χωρίς να ελαφρύνουν τον λογαριασμό για όποιον αγοράζει κρέας. Την ίδια ώρα, τα επεξεργασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα εμφανίζουν πτώση 1,1%. Για κρεοπωλεία, σούπερ μάρκετ και επιχειρήσεις εστίασης, το κρέας παραμένει επομένως ξεχωριστό μέτωπο τιμών. Η επιβράδυνση δίνει μικρότερες αυξήσεις, όχι επιστροφή στις προηγούμενες τιμές. Και το 7% εξακολουθεί να βαραίνει μια αγορά όπου ο καταναλωτής μετρά πλέον προσεκτικά τόσο την τιμή όσο και την ποσότητα.
Τα μικρά λιμάνια και το μεγάλο στοίχημα
Καλά τα νέα ξενοδοχεία και οι καμπάνιες προβολής, αλλά στα μικρά νησιά ο τουρισμός περνά πρώτα από το λιμάνι. Στη συνεδρίαση της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος στην Κέρκυρα, παρουσία του υφυπουργού Ναυτιλίας Στέφανου Γκίκα, έγινε αναφορά σε 21 λιμενικά έργα, προϋπολογισμού 180 εκατ. ευρώ, μέσω του «Μεταφορές 2021–2027». Ανάμεσά τους, παρεμβάσεις σε Μαθράκι, Οθωνούς και Άγιο Στέφανο Αυλιωτών. Προορισμοί που μπορεί να μην πρωταγωνιστούν στις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις, αλλά χρειάζονται τις υποδομές για να εξυπηρετήσουν κατοίκους, επισκέπτες και επιχειρήσεις. Το ενδιαφέρον, βεβαίως, βρίσκεται στο πότε οι σχεδιασμοί θα γίνουν λειτουργικά έργα. Ένα καλύτερο λιμάνι δεν φέρνει από μόνο του περισσότερα δρομολόγια, δημιουργεί όμως τις προϋποθέσεις για καλύτερη εξυπηρέτηση. Και για μια μικρή νησιωτική οικονομία, η θαλάσσια σύνδεση αφορά τα πάντα: από την άφιξη του ταξιδιώτη μέχρι τον ανεφοδιασμό του καταλύματος και της ταβέρνας. Στην ίδια συνεδρίαση άνοιξε ήδη η συζήτηση για τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις του 2028–2034. Σωστή η έγκαιρη προετοιμασία, αρκεί να συνοδεύεται και από μια καθαρή εικόνα για την πορεία του σημερινού προγράμματος: ποια έργα μελετώνται, ποια δημοπρατούνται και ποια κατασκευάζονται. Γιατί οι χρηματοδοτικοί ορίζοντες ανανεώνονται ανά επταετία, αλλά οι ανάγκες των νησιών επιστρέφουν κάθε σεζόν.
Reuters: Η Ελλάδα «βλέπει την πλάτη» της Βουλγαρίας στην κούρσα των μπαταριών
Ως ένα από τα φυσικά φαβορί στην ευρωπαϊκή κούρσα της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας θα περίμενε κανείς να αναδειχθεί η Ελλάδα, χάρη στην άφθονη ηλιοφάνεια και τη ραγδαία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Reuters σε πρόσφατο δημοσίευμά του, η πραγματικότητα είναι διαφορετική, καθώς η χώρα μας έχει μείνει πίσω από τη γειτονική αγορά, η οποία εξελίσσεται σε μία από τις ανερχόμενες ευρωπαϊκές δυνάμεις στις μπαταρίες. Μάλιστα, σύμφωνα με το διεθνές πρακτορείο, η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα υπερτριπλασιάστηκε μεταξύ 2020 και 2025. Ωστόσο, η ανάπτυξη της αποθήκευσης δεν έχει ακολουθήσει ανάλογους ρυθμούς, με συνέπεια το εγχώριο ηλεκτρικό σύστημα να εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο εισαγόμενο φυσικό αέριο για την κάλυψη της ζήτησης κατά τις βραδινές ώρες. Στον αντίποδα, η Βουλγαρία έχει επιταχύνει εντυπωσιακά την ανάπτυξη μπαταριών, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων. Έτσι, η γειτονική χώρα ενισχύει τη δυνατότητά της να αξιοποιεί την παραγωγή των ΑΠΕ και να διαθέτει ηλεκτρική ενέργεια στις ώρες υψηλής ζήτησης, ενδυναμώνοντας παράλληλα τον εξαγωγικό της ρόλο. Η σύγκριση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι στην Ελλάδα δεν λείπει το επενδυτικό ενδιαφέρον. Αντίθετα, έχουν προηγηθεί τρεις διαγωνισμοί επιδότησης standalone μπαταριών, ενώ η πρόσκληση για νέα έργα συνολικής ισχύος 4,7 GW προσέλκυσε ισχυρή ανταπόκριση. Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι τόσο η κινητοποίηση κεφαλαίων όσο η ταχύτερη μετατροπή των επενδυτικών σχεδίων σε μονάδες που θα μπουν σε λειτουργία. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο άρθρο γίνεται επίσης αναφορά στα πρώτα «σύννεφα» που έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στη βουλγαρική αγορά, ως συνέπεια ακριβώς της ταχύτατης ανάπτυξης των μπαταριών. Όπως επισημαίνει το Reuters, η μαζική εγκατάσταση μονάδων αποθήκευσης περιορίζει ήδη τις διαφορές μεταξύ των χαμηλών και υψηλών ωριαίων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, συμπιέζοντας έτσι τα περιθώρια κέρδους των επενδυτών. Μάλιστα, με δήλωσή του το βουλγαρικό υπουργείο Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι μπαταρίες ενδέχεται να αρχίσουν να «κανιβαλίζουν» μέρος των ίδιων των εσόδων τους. Επομένως, η αξιοποίηση πρόσθετων πηγών εσόδων, όπως η παροχή υπηρεσιών εξισορρόπησης, αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Γιατί δεν βιάζεται η κυβέρνηση για την αναλογιστική μελέτη για το ασφαλιστικό
Με ρυθμούς χελώνας προχωρά η αναλογιστική μελέτη για τις αντοχές του ασφαλιστικού, αν και η σχετική έκθεση, το περίφημο Ageing Report (Έκθεση Γήρανσης) της Κομισιόν θα πρέπει να εκδοθεί το Μάιο του 2027. Δηλαδή εν μέσω μίας καυτής πολιτικά περιόδου για την Ελλάδα, λόγω των εκλογών της επερχόμενης άνοιξης. Προφανώς και δεν «καίγεται» το Υπουργείο Εργασίας και γενικότερα για την έκθεση αυτή, καθώς πριν καν εκδοθεί, έχει ξεκαθαρίσει, δια δηλώσεων της πολιτικής ηγεσίας του πως δεν θα αυξηθούν τα όρια συνταξιοδότησης το 2027. Ωστόσο, οι πρώτες, άτυπες ενδείξεις δείχνουν αύξηση του προσδόκιμου ζωής, κάτι που εφόσον επαληθευθεί από τις τελικές εκτιμήσεις των ελληνικών και ευρωπαϊκών αρχών, θα ανοίξει το δρόμο για πιθανή αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης. Σίγουρα, όχι από το 2027, αλλά κανείς δεν αποκλείει κάτι τέτοιο το αργότερο έως το 2030 και φυσικά σταδιακά. Μέχρι τότε μένει ακόμα πολύς χρόνος, όχι μόνο πολιτικός αλλά προπαντός οικονομικός και δημοσιονομικός, με τα σύννεφα μιας νέας κρίσης στην Ευρώπη να πυκνώνουν μέρα τη μέρα. Και μπορεί η Ελλάδα, να έχει υπερπλεονάσματα στον προϋπολογισμό αλλά έχει και υπερ… ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Με απλά ελληνικά, είναι εξαρτημένη εξαιρετικά από τις εξωτερικές εξελίξεις, και αυτές δεν είναι πάνε καλά…
