Η Ευρώπη βαδίζει προς μια από τις πιο εντυπωσιακές αποκλιμακώσεις στην αγορά φυσικού αερίου των τελευταίων ετών, καθώς οι τιμές κινούνται προς τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση τους από την έναρξη της ενεργειακής κρίσης.
Παρά το γεγονός ότι τα αποθέματα βρίσκονται χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, η αγορά εμφανίζεται ασυνήθιστα ήρεμη, σηματοδοτώντας μια βαθιά αλλαγή στη δομή και τη λειτουργία του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.
Το φυσικό αέριο στην Ευρώπη οδεύει προς κλείσιμο 2025 – αρχές 2026 σε επίπεδα περίπου 40% χαμηλότερα σε σχέση με τις αρχές του 2025.
Οι φόβοι δεν επαληθεύτηκαν
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους φόβους που κυριαρχούσαν πριν από λίγους μήνες, όταν οι αναλυτές προειδοποιούσαν ότι τα χαμηλά αποθέματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέο κύμα αστάθειας κατά τη χειμερινή περίοδο.
Αντί γι’ αυτό, οι αγορές δείχνουν να εμπιστεύονται πλέον την επάρκεια της παγκόσμιας προσφοράς και τη δυνατότητα της Ευρώπης να καλύπτει τις ανάγκες της μέσω εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η βασική διαφορά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια είναι ο ρόλος του LNG. Η Ευρώπη, μετά την απώλεια των ρωσικών αγωγών, επιτάχυνε τη στροφή της προς τις θαλάσσιες εισαγωγές, επενδύοντας σε τερματικούς σταθμούς, πλωτές μονάδες επαναεριοποίησης και νέες υποδομές.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι εισαγωγές LNG στην Ευρώπη αναμένεται να αγγίξουν συνολικά ιστορικό υψηλό για το 2025, επιβεβαιώνοντας ότι το νέο ενεργειακό μοντέλο έχει πλέον εδραιωθεί.
Αν και τα επίπεδα αποθήκευσης βρίσκονται περίπου στο 63%, έναντι μέσου όρου 74% για την εποχή, η αγορά δεν δείχνει ανήσυχη. Ο λόγος είναι ότι οι ροές LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Κατάρ και τη Δυτική Αφρική παραμένουν σταθερές, ενώ η προσφορά από τη Νορβηγία συνεχίζει να στηρίζει την ευρωπαϊκή αγορά, παρά τα κατά διαστήματα τεχνικά προβλήματα.
Bοηθά ο καλός καιρός
Παράλληλα, ο σχετικά ήπιος καιρός στις αρχές του χειμώνα περιόρισε τη ζήτηση για θέρμανση, αποσυμπιέζοντας περαιτέρω την αγορά.
Η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει τη βαθιά μεταμόρφωση που υπέστη το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα μετά το 2022. Τότε, η διακοπή των ρωσικών ροών προκάλεσε σοκ, εκτόξευσε τις τιμές και ανάγκασε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να κινηθούν με πρωτοφανή ταχύτητα. Τρία χρόνια αργότερα, η Ευρώπη δείχνει να έχει αντικαταστήσει την εξάρτηση από τους αγωγούς με ένα πιο ευέλικτο, αν και ακριβότερο, μοντέλο βασισμένο στο LNG.
Ωστόσο, η πτώση των τιμών δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα έχουν λυθεί. Αντιθέτως, πολλοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η ανακούφιση έρχεται αργά για μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η παρατεταμένη περίοδος υψηλού ενεργειακού κόστους έχει οδηγήσει σε αποβιομηχάνιση, με εργοστάσια να κλείνουν ή να μεταφέρουν δραστηριότητες εκτός Ευρώπης. Ακόμη και με φθηνότερο φυσικό αέριο, η επιστροφή στην προ κρίσης παραγωγική δυναμική θεωρείται δύσκολη.
Την ίδια στιγμή, η αυξημένη εξάρτηση από το LNG δημιουργεί νέες ευπάθειες. Σε αντίθεση με τους αγωγούς, η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου επηρεάζεται άμεσα από γεωπολιτικές εντάσεις, καιρικά φαινόμενα και τεχνικές βλάβες σε εγκαταστάσεις εξόρυξης και υγροποίησης. Η Ευρώπη πλέον ανταγωνίζεται την Ασία για φορτία, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει απότομες διακυμάνσεις σε περιόδους αυξημένης ζήτησης.
Περίοδος υπερπροσφοράς LNG
Παρά ταύτα, το μεσοπρόθεσμο outlook παραμένει καθησυχαστικό. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία νέες μονάδες LNG σε ΗΠΑ, Κατάρ και Αφρική, αυξάνοντας αισθητά την παγκόσμια προσφορά. Οι αναλυτές μιλούν ήδη για τον κίνδυνο υπερπροσφοράς, κάτι που θα μπορούσε να κρατήσει τις τιμές χαμηλές για μεγαλύτερο διάστημα και να προσφέρει στην Ευρώπη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ.
Ενδεικτικό της νέας ισορροπίας είναι ότι οι αγορές δεν αντέδρασαν έντονα ούτε στις πρόσφατες διακοπές παραγωγής στη Νορβηγία, ούτε στις προβλέψεις για ψυχρότερο καιρό στα μέσα Ιανουαρίου. Ακόμη και με αυτές τις εξελίξεις, το ολλανδικό συμβόλαιο αναφοράς κινείται κοντά στα 28 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που θεωρείται διαχειρίσιμο και πολύ μακριά από τα ιστορικά υψηλά της ενεργειακής κρίσης.
Aνάσα στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
Η εξέλιξη αυτή προσφέρει μια ανάσα στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες προσπαθούν να στηρίξουν την οικονομική ανάκαμψη χωρίς να επανέλθουν σε γενικευμένες επιδοτήσεις. Ταυτόχρονα, ενισχύει τη στρατηγική μετάβασης προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς το φυσικό αέριο διατηρείται ως καύσιμο-γέφυρα σε ένα πιο σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον.
Σε τελική ανάλυση, η πτώση των τιμών φυσικού αερίου δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή εξέλιξη, αλλά ένδειξη μιας βαθύτερης αλλαγής. Η Ευρώπη φαίνεται να έχει απορροφήσει το σοκ της ενεργειακής κρίσης και να περνά σε μια νέα φάση, όπου η ασφάλεια εφοδιασμού βασίζεται στη διαφοροποίηση, την ευελιξία και την παγκόσμια αγορά.
Το στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο η επάρκεια, αλλά το αν η ήπειρος μπορεί να μετατρέψει αυτή τη σταθερότητα σε μακροπρόθεσμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
