Τους προμηθευτές ρεύματος (και φυσικού αερίου) σχεδιάζει να αξιοποιήσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως «όχημα» για να επεκταθούν ακόμη περισσότερο οι παρεμβάσεις ενεργειακής εξοικονόμησης στα ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το εργαλείο που πρόκειται να αξιοποιηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση λέγεται «on-bill financing» και προβλέπει τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων από τους παρόχους, με τη σταδιακή στη συνέχεια εξόφληση των σχετικών δαπανών τμηματικά μέσω των λογαριασμών.
Μέσω του εν λόγω εργαλείου θα μπορούν να υλοποιηθούν παρεμβάσεις που θα έχουν να κάνουν είτε με την αναβάθμιση του εξοπλισμού του καταναλωτή (π.χ. ηλεκτρικές συσκευές, αντλίες θερμότητας) είτε με τη «θωράκιση» του κτιρίου (π.χ. κουφώματα, θερμοπροσόψεις). Ένα σημαντικό πλεονέκτημά του πώς νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα μπορούν να προχωρήσουν σε παρεμβάσεις, διαθέτοντας μικρό ή και μηδενικό αρχικό κεφάλαιο. Έτσι, εκτιμάται ότι θα αυξηθούν οι δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης.
Για την «ενεργοποίηση» του «on-bill financing» προβλέπεται να υπάρξει σχετική νομοθετική ρύθμιση, η οποία θα ανοίξει τον δρόμο για την έκδοση απόφασης του υπουργού ΠΕΝ που θα διευρύνει το αντικείμενο των παρόχων, επεκτείνοντάς το και στην παροχή υπηρεσιών ενεργειακής εξοικονόμησης. Το εργαλείο θα συνδυαστεί με τα «λευκά πιστοποιητικά», τα οποία θα ενταχθούν στα Καθεστώτα Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης, που θα θεσπιστούν επίσης με νομοθετική ρύθμιση.
Κατάλληλο για την Ελλάδα
Ο αρχικός στόχος ήταν οι νομοθετήσεις να γίνουν μέχρι τα τέλη Μαρτίου (καθώς περιλαμβάνονται στις μεταρρυθμίσεις – προαπαιτούμενα του 8ου αιτήματος εκταμίευσης). Ωστόσο, φαίνεται πλέον δύσκολο αυτό να επιτευχθεί.
Σε κάθε περίπτωση, η εξόφληση των υπηρεσιών ενεργειακής εξοικονόμησης θα ενσωματωθεί στους λογαριασμούς, καθώς είναι συναφείς με την προμήθεια ηλεκτρισμού (ή φυσικού αερίου). Αντίθετα, στους λογαριασμούς δεν μπορούν να ενσωματωθούν άλλες υπηρεσίες, που δεν έχουν ενεργειακό χαρακτήρα. Μάλιστα, καθώς οι παρεμβάσεις θα οδηγούν σε μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, θα μπορεί το κόστος των λογαριασμών να παραμείνει στα ίδια επίπεδα, καλύπτοντας πλέον όμως και την εξόφληση της χρηματοδότησης από τον πάροχο.
To «on-bill financing» έχει περιληφθεί από το ΥΠΕΝ στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», όπου επισημαίνεται πως είναι κατάλληλο για εφαρμογή στην Ελλάδα, καθώς μεταξύ άλλων μπορεί να προσφέρει μια προσιτή εναλλακτική λύση χρηματοδότησης, με όρους που ταιριάζουν με το προφίλ του εκάστοτε καταναλωτή ηλεκτρικής ενέργειας.
Επίσης, όπως αναφέρεται, οι μεγαλύτερες εταιρείες κοινής ωφέλειας στην Ελλάδα διαθέτουν την απαιτούμενη ρευστότητα για χρηματοδοτήσεις, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν λύση σε κοινότητες που δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τέτοιες αναβαθμίσεις.
Τα «λευκά πιστοποιητικά»
Όπως προαναφέρθηκε, το σχέδιο του ΥΠΕΝ προβλέπει το «on-bill financing» να συνδυαστεί με τα Καθεστώτα Επιβολής Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης. Με βάση τα Καθεστώτα Επιβολής, που εφαρμόζονται σε αρκετές ακόμη ευρωπαϊκές χώρες, οι ενεργειακοί πάροχοι πρέπει να συμβάλουν στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων ενεργειακής εξοικονόμησης από τους καταναλωτές, υλοποιώντας για αυτό τον σκοπό διάφορες παρεμβάσεις.
Μέχρι τώρα, οι παρεμβάσεις αυτές επικεντρώνονται κατά κύριο λόγο σε ενημερωτικές εκστρατείες, με συμπεριφορικές συμβουλές για τη μείωση της κατανάλωσης. Σκοπός του ΥΠΕΝ είναι οι παρεμβάσεις πλέον να στραφούν σε τεχνικές δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης, δηλαδή οι πάροχοι να αφιερώνουν τα αντίστοιχα κεφάλαια στη χρηματοδότηση δράσεων ενεργειακής αναβάθμισης για τους πελάτες τους.
Όπως επισημαίνεται στον «Οδικό Χάρτη για την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια», σε πολλά κράτη-μέλη τα Καθεστώτα Επιβολής συνδυάζονται με τα «λευκά πιστοποιητικά» – ένα εργαλείο που πρόκειται να «έρθει» και στη χώρα μας. Στην ουσία, ένα «λευκό πιστοποιητικό» αντιπροσωπεύει μια μονάδα εξοικονόμησης ενέργειας.
Η εφαρμογή ενός σχήματος «λευκών πιστοποιητικών» θα μπορούσε να δημιουργήσει μια προσέγγιση βασισμένη στην αγορά για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης στην Ελλάδα, με τις επιχειρήσεις να ενθαρρύνονται να επιτύχουν καθορισμένους στόχους. Επίσης, αποτελεί ένα εργαλείο ώστε οι ενεργειακές εταιρείες να ενθαρρυνθούν να επενδύσουν ή να προωθήσουν μέτρα ενεργειακής απόδοσης μεταξύ των τελικών χρηστών, καθώς χρειάζονται να καλύψουν τις ποσοστώσεις τους. Επίσης, μέσω των «λευκών πιστοποιητικών» θα δημιουργηθεί μία αγορά ενεργειακής αναβάθμισης για τη συμμετοχή και άλλων «παικτών» – όπως των Εταιρειών Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών (ESCOs).
Τα ανοικτά ερωτήματα
Στην εφαρμογή του «on-bill financing», πάντως, θα πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε μία σειρά από πρακτικά ζητήματα, ώστε το μοντέλο να λειτουργήσει αποτελεσματικά στην πράξη. Ένα τέτοιο θέμα, για παράδειγμα, είναι η διαχείριση της εξόφλησης της ενεργειακής αναβάθμισης, στην περίπτωση που το ακίνητο πωληθεί στην πορεία.
Η λύση που φαίνεται να προκρίνεται είναι η χρηματοδότηση να «κλειδώνει» στο ακίνητο (μέσω του μετρητή), και όχι στον καταναλωτή. Επομένως, σε τέτοιες αλλαγές η συνέχιση της αποπληρωμής θα «περνά» στον νέο ιδιοκτήτη.
Από την άλλη πλευρά, η φόρμουλα εφαρμογής του «on-bill financing» θα διαθέτει ασφαλιστικές δικλείδες ώστε ακόμη κι αν ένας καταναλωτής έχει αξιοποιήσει το εργαλείο, αυτό να μην σημαίνει ότι θα τίθεται με οποιονδήποτε τρόπο φραγμός στη μετακίνησή του σε νέο πάροχο. Παράλληλα, κρίσιμο ερώτημα είναι αν η αθέτηση εξόφλησης της χρηματοδότησης θα σημαίνει ότι ο πάροχος θα μπορεί να προχωρά σε διακοπή της ηλεκτροδότησης – όπως γίνεται αν ο πελάτης δεν εξοφλεί τις χρεώσεις για την κατανάλωση ρεύματος (ή φυσικού αερίου).
Προς ώρας δεν είναι ξεκάθαρο ποια λύση έχει προκρίνει το ΥΠΕΝ για το συγκεκριμένο θέμα. Πάντως, αν οι πάροχοι πρέπει να εμπλακούν με το «on-bill financing», ώστε να ικανοποιήσουν τους στόχους που έχουν αναλάβει μέσω των Καθεστώτων Επιβολής Επιβολής Υποχρέωσης Ενεργειακής Απόδοσης, τότε όλες οι ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι η μη αποπληρωμή των δόσεων για την ενεργειακή αναβάθμιση θα δίνει τη δυνατότητα στους παρόχους να εκδίδουν εντολές αποκοπής.
