Τον κομβικό ρόλο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ως ενεργειακού κόμβου, αλλά και ως πεδίου κρίσιμων στρατηγικών επιλογών με μακροπρόθεσμες συνέπειες, ανέδειξε η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, μιλώντας σε πάνελ του Economist στη Ρουμανία. Όπως τόνισε, η ενεργειακή πολιτική έχει πάψει να είναι απλώς ένα τεχνικό ζήτημα και πλέον συνδέεται άμεσα με την εθνική κυριαρχία, την οικονομική ανθεκτικότητα και τη γεωπολιτική ισορροπία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Κάθετο Διάδρομο (Vertical Corridor), τον οποίο χαρακτήρισε όχι μόνο ως έργο μεταφοράς φυσικού αερίου, αλλά ως έναν «διάδρομο ελευθερίας» που μπορεί να προστατεύσει την περιοχή από εξαρτήσεις και πιέσεις. Όπως εξήγησε, η διασύνδεση των ελληνικών τερματικών LNG με αγορές της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης, έως και την Ουκρανία, διαμορφώνει μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα μονομερούς επιρροής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ίδια δεν περιορίστηκε σε γενικές διαπιστώσεις, αλλά παρέθεσε συγκεκριμένα βήματα που έχουν ήδη γίνει. Αναφέρθηκε στην υπογραφή της πρώτης μακροχρόνιας σύμβασης προμήθειας LNG από τις ΗΠΑ μεταξύ των εταιρειών Venture Global και Atlantic See Trade, καθώς και στη συμφωνία παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη διοχέτευση αμερικανικού φυσικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω της Ελλάδας και του Κάθετου Διαδρόμου.
H Atlantic SEE LNG Trade εξασφάλισε τέσσερις μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης αμερικανικού LNG με χώρες της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης, στο πλαίσιο υπουργικής συνόδου στην Ουάσιγκτον, που διοργανώθηκε από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC), με αντικείμενο τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία. Συγκεκριμένα, ο CEO της εταιρείας και του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, προχώρησε σε συμφωνίες με την κρατική εταιρεία ενέργειας της Ουκρανίας Naftogaz, τη δημόσια εταιρεία φυσικού αερίου της Βουλγαρίας Bulgargaz, τις Aluminij Industries και M.T. Abraham Group από τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη, καθώς και με το υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας. Τα παραδείγματα αυτά, όπως σημείωσε, αποδεικνύουν ότι το έργο έχει ήδη περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Κίμπερλι: «Ρωσικό αέριο από την πίσω πόρτα», το κάλεσμα στην αγορά
Ωστόσο, η παρέμβασή της είχε σαφώς πιο αιχμηρό τόνο όταν αναφέρθηκε στη συνεχιζόμενη παρουσία ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά. Υπογράμμισε ότι, παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις, σημαντικές ποσότητες εξακολουθούν να εισέρχονται «από την πίσω πόρτα» μέσω τρίτων χωρών, υπονομεύοντας την κοινή στρατηγική. «Κάθε κυβικό μέτρο ρωσικού αερίου υπονομεύει τη συλλογική μας ασφάλεια», ανέφερε, καλώντας σε άμεση και πλήρη διακοπή των εισαγωγών, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται δύσκολες πολιτικές αποφάσεις.
Ένα ακόμη σημείο που ξεχώρισε είναι η σαφής σύνδεση της ενεργειακής πολιτικής με τη στρατηγική των ΗΠΑ. Η πρέσβειρα ανέδειξε ότι η «ενεργειακή αφθονία» των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, με στόχο τη δημιουργία σταθερών και μακροχρόνιων συνεργασιών. Σε αυτό το πλαίσιο, κάλεσε τις χώρες της περιοχής να προχωρήσουν άμεσα στη σύναψη νέων μακροχρόνιων συμβολαίων LNG, τα οποία όπως τόνισε λειτουργούν ως «άγκυρα» ενεργειακής ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά της στις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις: η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να τερματίσει πλήρως τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου έως το 2027, σε συνδυασμό με τον στόχο για αγορές αμερικανικής ενέργειας ύψους 750 δισ. δολαρίων έως το 2028, αποτυπώνει κατά την ίδια μια σαφή στρατηγική σύγκλιση ΕΕ–ΗΠΑ στον ενεργειακό τομέα.
Παράλληλα, η πρέσβειρα άσκησε έμμεση κριτική σε φαινόμενα «γραφειοκρατικής αδράνειας» και αντικρουόμενων συμφερόντων, τα οποία όπως είπε επιβραδύνουν την υλοποίηση κρίσιμων έργων. Υπογράμμισε την ανάγκη στενότερης συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή στήριξη στον Κάθετο Διάδρομο, επισημαίνοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται από καθυστερήσεις ή αμφισημίες πολιτικής.
Κλείνοντας, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο στοιχείο της «επιλογής»: το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης, όπως είπε, δεν θα κριθεί από τις δηλώσεις, αλλά από τις αποφάσεις που θα ληφθούν άμεσα. Το διακύβευμα είναι σαφές, είτε η περιοχή θα καταφέρει να οικοδομήσει ένα σύστημα βασισμένο στην ασφάλεια και την ανεξαρτησία, είτε θα παραμείνει εκτεθειμένη σε εξωτερικές πιέσεις.
Darryl Nirenberg: Ο Κάθετος Διάδρομος προσφέρει αξιόπιστες πηγές ενέργειας
Από πλευράς του, ο Darryl Nirenberg, Πρέσβης των ΗΠΑ στη Ρουμανία υπογράμμισε τη σημασία των ενεργειακών διαδρόμων για να διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ευχαρίστησε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για την εμπιστοσύνη που του παρείχε η κυβέρνησή του, ενώ τόνισε ότι οι σχέσεις ΗΠΑ–Ρουμανίας είναι σήμερα ισχυρότερες από ποτέ και αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Παράλληλα, έκανε ειδική μνεία στην Κίμπερλι Γκίλφοϊλ για τη συμβολή της, επισημαίνοντας τον κρίσιμο ρόλο της στη συνεργασία αυτή.
Αναφερόμενος στον Κάθετο Διάδρομο, σημείωσε ότι αποτελεί κομβικό ενεργειακό άξονα, καθώς ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και την αυτονομία των χωρών της περιοχής. Τον περιέγραψε ως μια νέα αγορά LNG για την Ευρώπη, που προσφέρει αξιόπιστες πηγές ενέργειας για την τροφοδοσία των οικονομιών, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται περισσότερο για μια στρατηγική ενεργειακή υποδομή παρά απλώς για ένα τεχνικό έργο, το οποίο ενισχύει συνολικά την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της οικονομικής και γεωπολιτικής ανεξαρτησίας των κρατών.
Κλείνοντας, τόνισε ότι η Ρουμανία έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως «game changer» στην εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
