Μια νέα επιστημονική συζήτηση γύρω από την κλιματική αλλαγή έχει μετατραπεί σε πολιτική σύγκρουση στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την απόφαση επιστημόνων να αποσύρουν σταδιακά το περίφημο σενάριο RCP8.5 — το πιο ακραίο μοντέλο υπερθέρμανσης του πλανήτη, που χρησιμοποιούνταν επί χρόνια σε διεθνείς μελέτες και εκθέσεις του ΟΗΕ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να παρουσιάσει την εξέλιξη ως «παραδοχή λάθους» από την επιστημονική κοινότητα, υποστηρίζοντας ότι οι προβλέψεις για την κλιματική κρίση ήταν υπερβολικές και ανακριβείς. Σε ανάρτησή του στα social media, υποστήριξε ότι «ο ΟΗΕ παραδέχθηκε πως οι προβλέψεις του ήταν λανθασμένες».
Λιγότερο πιθανό σενάριο
Ωστόσο, οι ίδιοι οι επιστήμονες απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή την ερμηνεία. Όπως εξηγούν, το RCP8.5 δεν εγκαταλείπεται επειδή αποδείχθηκε λάθος, αλλά επειδή θεωρείται πλέον λιγότερο πιθανό ως σενάριο εξέλιξης των παγκόσμιων εκπομπών.
Το συγκεκριμένο μοντέλο είχε δημιουργηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2010 ως ένα σενάριο ακραίας αύξησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, βασισμένο κυρίως σε τεράστια εξάρτηση της ανθρωπότητας από τον άνθρακα. Προέβλεπε πολύ υψηλά επίπεδα θέρμανσης έως το τέλος του αιώνα και χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα σε επιστημονικές έρευνες, οικονομικές προβλέψεις και αναλύσεις κινδύνου.
Σήμερα όμως, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η πραγματική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά. Η μεγάλη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η υποχώρηση της χρήσης άνθρακα σε αρκετές χώρες, οι πολιτικές περιορισμού εκπομπών και η τεχνολογική πρόοδος στην καθαρή ενέργεια καθιστούν το ακραίο σενάριο λιγότερο ρεαλιστικό.
Ο κίνδυνος δεν έχει περάσει
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περάσει. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο πλανήτης εξακολουθεί να κινείται προς πολύ επικίνδυνα επίπεδα θέρμανσης. Η Γη έχει ήδη θερμανθεί περίπου κατά 1,3 βαθμούς Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή, ενώ οι σημερινές προβολές κάνουν λόγο για άνοδο έως και 2,7 βαθμών μέχρι το 2100 — πολύ πάνω από τον στόχο του 1,5 βαθμού που είχε συμφωνηθεί στη Συμφωνία του Παρισιού.
Η ειρωνεία είναι ότι η “απόσυρση” του RCP8.5 χρησιμοποιείται ταυτόχρονα από δύο αντίθετες πλευρές για εντελώς διαφορετικά επιχειρήματα. Οι σκεπτικιστές της κλιματικής αλλαγής υποστηρίζουν ότι επί χρόνια κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί βασίζονταν σε υπερβολικά σενάρια για να δικαιολογούν πολιτικές και κανονισμούς.
Από την άλλη, περιβαλλοντικοί επιστήμονες και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν ότι η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο: ότι οι πολιτικές για το κλίμα λειτούργησαν και συνέβαλαν στο να απομακρυνθεί το χειρότερο ενδεχόμενο.
Πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης
Η συζήτηση αποκαλύπτει και κάτι βαθύτερο: ότι η κλιματική επιστήμη έχει μετατραπεί πλέον σε πεδίο γεωπολιτικής και ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Τα επιστημονικά μοντέλα δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως εργαλεία πρόβλεψης, αλλά ως πολιτικά σύμβολα που επηρεάζουν οικονομίες, ενεργειακές στρατηγικές και τεράστιες επενδύσεις τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Παρά τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, οι επιστήμονες επιμένουν ότι το βασικό συμπέρασμα παραμένει αμετάβλητο: η κλιματική αλλαγή συνεχίζεται, ο πλανήτης θερμαίνεται και η απομάκρυνση από το πιο ακραίο σενάριο δεν σημαίνει ότι ο κόσμος βρίσκεται σε ασφαλή πορεία.
