Η Ουγγαρία βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να διακόψει πλήρως τη λειτουργία του μοναδικού πυρηνικού σταθμού της, του Πάκς, καθώς η ιστορικά χαμηλή στάθμη του Δούναβη δεν επαρκεί για την ψύξη των αντιδραστήρων.
Το Πακς (Paks) είναι πόλη της κεντρικής Ουγγαρίας, στις όχθες του Δούναβη, περίπου 120 χιλιόμετρα νότια της Βουδαπέστης.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που απειλεί την ενεργειακή επάρκεια της χώρας και δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για την οικονομία και τη νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέτερ Μάγιαρ.
Ο Μάγιαρ δήλωσε ότι ο σταθμός μπορεί να τεθεί εκτός λειτουργίας ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο, αρκετές ημέρες νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν, εξαιτίας της έλλειψης νερού.
Ο πυρηνικός σταθμός στην πόλη Πακς της Ουγγαρίας, στις όχθες του Δούναβη © Wikimedia
Παύθηκε η λειτουργία και του δεύτερου από τους 4 αντιδραστήρες
Οι δηλώσεις του έγιναν λίγες ώρες μετά την παύση λειτουργίας και του δεύτερου από τους τέσσερις αντιδραστήρες, με αποτέλεσμα η παραγωγή να έχει περιοριστεί σε λιγότερο από το ένα τέταρτο της συνολικής εγκατεστημένης ισχύος των 2.000 μεγαβάτ.
Εάν σταματήσει πλήρως η λειτουργία του Πάκς, θα είναι η πρώτη φορά στα 44 χρόνια λειτουργίας του σταθμού, ο οποίος βρίσκεται περίπου 120 χιλιόμετρα νότια της Βουδαπέστης και καλύπτει περίπου το 40% της ηλεκτροπαραγωγής της Ουγγαρίας.
Η κρίση αποδίδεται στην παρατεταμένη ξηρασία που πλήττει μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας για να καλύψει μέρος του ελλείμματος, ενώ έχει ζητήσει από μεγάλες βιομηχανίες, μεταξύ των οποίων αυτοκινητοβιομηχανίες και μονάδες παραγωγής μπαταριών, να μειώσουν εθελοντικά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα προειδοποιεί ότι, εάν χρειαστεί, θα επιβληθούν υποχρεωτικές περικοπές στην κατανάλωση.
Περιορισμοί στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος
Το σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης προβλέπει ότι οι περιορισμοί στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος θα εφαρμοστούν κατά προτεραιότητα στις επιχειρήσεις, ενώ οι περιορισμοί στα νοικοκυριά θα αποτελέσουν την έσχατη λύση.
Στο πλαίσιο των μέτρων, από τη Δευτέρα διακόπτονται οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές στις ώρες αιχμής, απενεργοποιείται ο διακοσμητικός φωτισμός των δημόσιων κτιρίων, ενώ τα τραμ και το μετρό της Βουδαπέστης θα κινούνται με χαμηλότερες ταχύτητες για εξοικονόμηση ενέργειας.
Παράλληλα, η πίεση στους υδάτινους πόρους οδήγησε την κυβέρνηση να απαγορεύσει το πότισμα γκαζόν και αγωνιστικών χώρων στα γήπεδα.
Η ενεργειακή κρίση αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τον Πέτερ Μάγιαρ, λιγότερο από τέσσερις μήνες μετά τη σαρωτική εκλογική νίκη του, η οποία έβαλε τέλος στη 16ετή διακυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν.
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του κληρονόμησε ένα «εύθραυστο, ακριβό και ευάλωτο» ενεργειακό σύστημα, κατηγορώντας την προηγούμενη κυβέρνηση για καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό του συστήματος ψύξης του Πάκς, αλλά και στην αμφιλεγόμενη επέκταση του σταθμού με ρωσική συμμετοχή.
Αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και επιπτώσεις στην οικονομία
Πριν από την εκδήλωση της ενεργειακής κρίσης, η κυβέρνηση είχε ξεκινήσει διαγωνισμούς για μεγάλες επενδύσεις στην αιολική ενέργεια, αξιοποιώντας ευρωπαϊκά κονδύλια που αποδεσμεύτηκαν πρόσφατα, ενώ είχαν αρχίσει και διαβουλεύσεις για τον εκσυγχρονισμό του αρδευτικού συστήματος της χώρας. Ωστόσο, τα έργα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τη σημερινή κρίση.
Οι επιπτώσεις αναμένεται να επεκταθούν και στην οικονομία. Ο περιορισμός της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από τις επιχειρήσεις ενδέχεται να μειώσει σημαντικά την ανάκαμψη της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία είχε αρχίσει να βελτιώνεται έπειτα από σχεδόν τρία χρόνια συρρίκνωσης.
Παράλληλα, η παρατεταμένη ξηρασία απειλεί σοβαρά τον αγροτικό τομέα, περιορίζοντας τις προοπτικές ανάπτυξης και αυξάνοντας τον κίνδυνο νέας ανόδου των τιμών των τροφίμων.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να επηρεάσει και τη νομισματική πολιτική, καθώς η κεντρική τράπεζα εξετάζει νέα μείωση των επιτοκίων τον Αύγουστο, την τρίτη συνεχόμενη.
Πρόσθετη πίεση ασκείται και στα δημόσια οικονομικά, καθώς οι αυξημένες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας δυσχεραίνουν την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Αναθεωρείται ο προϋπολογισμός του 2026
Η κυβέρνηση αναθεωρεί ήδη τον προϋπολογισμό του 2026, τον οποίο ο Μάγιαρ έχει χαρακτηρίσει βασισμένο σε παραποιημένα στοιχεία και επιβαρυμένο από τις προεκλογικές δαπάνες της προηγούμενης κυβέρνησης του Όρμπαν.
Οι ανησυχίες έχουν ήδη επηρεάσει τις αγορές. Το ουγγρικό φιορίνι, που ήταν από τα νομίσματα με τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως μετά την εκλογή του Μάγιαρ, υποχώρησε την Παρασκευή στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών μηνών έναντι του ευρώ, καταγράφοντας παράλληλα τη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση του από τον Οκτώβριο του 2024.
Η Ουγγρική Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας διαβεβαιώνει ότι η ψύξη των αντιδραστήρων μπορεί να συνεχιστεί, ακόμη και όταν η παροχή νερού του Δούναβη μειωθεί έως και κατά 90% σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα, ή όταν η θερμοκρασία του νερού είναι ιδιαίτερα υψηλή, χάρη στα διαθέσιμα τεχνολογικά συστήματα και τα αποθέματα ασφαλείας.
