Ένα ακόμη κρίσιμο βήμα για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Αιγύπτου (GREGY) βρίσκεται πλέον σε τροχιά ολοκλήρωσης, καθώς προχωρούν οι διαδικασίες για την ανάπτυξη του χαρτοφυλακίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα τροφοδοτεί το υποθαλάσσιο καλώδιο με «πράσινη» ηλεκτρική ενέργεια.
Ορόσημο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η δέσμευση εκτάσεων συνολικής επιφάνειας 3.200 τετραγωνικών χιλιομέτρων στην Αίγυπτο, οι οποίες προορίζονται αποκλειστικά για την εγκατάσταση των έργων ΑΠΕ που θα εξυπηρετούν τη διασύνδεση. Με προεδρικό διάταγμα, οι συγκεκριμένες εκτάσεις έχουν ήδη αποδοθεί στο αιγυπτιακό υπουργείο Ενέργειας, απαλλαγμένες από οποιαδήποτε άλλη χρήση.
Πρόκειται για μία κίνηση που ουσιαστικά διασφαλίζει τη χωροθέτηση του χαρτοφυλακίου που απαιτείται για το έργο, ανοίγοντας τον δρόμο για το επόμενο στάδιο, δηλαδή τη μεταβίβαση των εκτάσεων στην εταιρεία που θα αναλάβει την ανάπτυξη των σταθμών παραγωγής. Η εταιρεία αυτή ανήκει και πάλι στον Όμιλο Κοπελούζου, αλλά είναι διαφορετική από την Elica, η οποία αποτελεί τον φορέα ανάπτυξης της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Χαρτοφυλάκιο 8,5 GW με έμφαση στα αιολικά
Οι μέχρι στιγμής τεχνικές μελέτες συγκλίνουν στην ανάγκη δημιουργίας ενός χαρτοφυλακίου συνολικής ισχύος 8,5 GW, ώστε να αξιοποιούνται στο μέγιστο οι δυνατότητες του καλωδίου και ταυτόχρονα να επιτυγχάνονται το χαμηλότερο δυνατό κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Από τη συνολική ισχύ, 5,4 GW θα είναι αιολικά πάρκα, ενώ τα υπόλοιπα 3,1 GW θα αφορούν φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Στην παρούσα φάση ο σχεδιασμός δεν περιλαμβάνει εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης, καθώς οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η συγκεκριμένη αναλογία μεταξύ αιολικών και φωτοβολταϊκών εξασφαλίζει τη βέλτιστη αξιοποίηση της διασύνδεσης και το χαμηλότερο επίπεδο σταθμισμένου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας (LCOE).
Ωστόσο, το ενεργειακό μίγμα δεν θεωρείται απολύτως «κλειδωμένο». Εφόσον τα επόμενα χρόνια συνεχιστεί η αποκλιμάκωση του κόστους των μπαταριών, δεν αποκλείεται να ενσωματωθεί αποθήκευση στο έργο, οδηγώντας σε διαφορετική κατανομή μεταξύ των δύο τεχνολογιών.
Παράλληλη πορεία με το καλώδιο
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας παραχώρησης των εκτάσεων, η εταιρεία ανάπτυξης των ΑΠΕ θα προχωρήσει στην περιβαλλοντική αδειοδότηση και την περαιτέρω ωρίμανση των έργων, ώστε η κατασκευή τους να εξελιχθεί παράλληλα με την ανάπτυξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Στόχος είναι οι δύο πτυχές του πρότζεκτ –το καλώδιο και οι μονάδες παραγωγής– να ολοκληρωθούν συγχρονισμένα, επιτρέποντας την άμεση τροφοδότηση του GREGY με «πράσινη» ηλεκτρική ενέργεια από την πρώτη ημέρα λειτουργίας του.
Την ίδια στιγμή, η Elica συνεχίζει την ωρίμανση του ίδιου του καλωδίου, με τρεις κομβικές μελέτες να έχουν ήδη δρομολογηθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, βρίσκεται σε εξέλιξη ο διεθνής διαγωνισμός για τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ενώ «τρέχουν» και οι προσκλήσεις ενδιαφέροντος που δημοσιεύθηκαν στα τέλη Ιουλίου, για τη μελέτη θαλάσσιας έρευνας (marine survey) και τη μελέτη χερσαίων έργων πολιτικού μηχανικού.
Η θαλάσσια έρευνα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ειδικό ερευνητικό πλοίο θα πραγματοποιήσει πλήρη χαρτογράφηση του πυθμένα κατά μήκος της διαδρομής του καλωδίου. Τα δεδομένα αυτά θα καθορίσουν με ακρίβεια την τελική όδευση της διασύνδεσης και θα υποδείξουν τα σημεία όπου θα απαιτηθούν έργα προστασίας του καλωδίου.
Ευρωπαϊκή στήριξη και επόμενα ορόσημα
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι παραπάνω μελέτες χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική βαρύτητα που αποδίδει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο GREGY. Το έργο περιλαμβάνεται τόσο στον δεύτερο κατάλογο Έργων Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI/PMI), όσο και στις οκτώ ενεργειακές λεωφόρους που θεωρούνται κρίσιμες για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια.
Τα αποτελέσματα των μελετών θα τροφοδοτήσουν τη Μελέτη Βασικού Σχεδιασμού (Front End Engineering Design – FEED), η οποία προγραμματίζεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027. Για να επιταχυνθεί το χρονοδιάγραμμα, η FEED θα εξελίσσεται παράλληλα με τις υπόλοιπες μελέτες, ενσωματώνοντας σταδιακά τα νέα τεχνικά δεδομένα.
Με την ολοκλήρωσή της, προς τις αρχές του 2028, αναμένεται να ληφθεί η Τελική Επενδυτική Απόφαση (FID), ώστε να ακολουθήσουν οι διαγωνισμοί για την προμήθεια του εξοπλισμού και την κατασκευή της διασύνδεσης. Ο στόχος που παραμένει στο τραπέζι είναι το έργο και οι ΑΠΕ να τεθούν σε λειτουργία το 2031.
Ισχυρό εμπορικό ενδιαφέρον
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου -συμπεριλαμβανομένων της ηλεκτρικής διασύνδεσης και των μονάδων ΑΠΕ στην Αίγυπτο- εκτιμάται στα 13 δισ. Ευρώ. Παράλληλα εξελίσσονται και οι διαδικασίες χρηματοδότησης.
Η Elica βρίσκεται ήδη σε επαφές με τραπεζικά ιδρύματα, ενώ, σύμφωνα με όσα έχει αναφέρει ο Δημήτρης Κοπελούζος, οι επιστολές ενδιαφέροντος για μακροχρόνιο δανεισμό της διασύνδεσης από ελληνικές τράπεζες και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προσέγγιζαν τα 4,5 δισ. Ευρώ ήδη από τις αρχές του έτους. Αντίστοιχα, για το χαρτοφυλάκιο των ΑΠΕ στην Αίγυπτο, το ενδιαφέρον χρηματοδότησης ανέρχεται περίπου στα 5,2 δισ. ευρώ.
Η επενδυτική ανταπόκριση οφείλεται στα οικονομικά οφέλη του έργου. Σύμφωνα με μελέτη κόστους-οφέλους της AFRY, η λειτουργία του GREGY μπορεί να μειώσει τη χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα κατά περίπου 21 ευρώ ανά Μεγαβατώρα, δηλαδή περίπου κατά 25%, ενώ για επιχειρήσεις που θα προμηθεύονται ενέργεια μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων (PPAs) το όφελος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 45%.
Οι προοπτικές αυτές έχουν ήδη μεταφραστεί σε εμπορικό ενδιαφέρον, καθώς έχουν υπογραφεί 48 Μνημόνια Συνεργασίας (MoUs) με μεγάλες ελληνικές και βαλκανικές επιχειρήσεις και οργανισμούς που εξετάζουν την προμήθεια πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της διασύνδεσης. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δείχνει ότι το GREGY αποκτά ήδη δυνητική πελατειακή βάση, πριν ακόμη ξεκινήσει η κατασκευή του.
