Με ορίζοντα το τέλος Σεπτεμβρίου αναμένονται οι αποφάσεις για τη στήριξη καταναλωτών και επιχειρήσεων στο ανοδικό ράλι του ενεργειακού κόστους, το οποίο απειλεί να «βάλει φωτιά» σε οικογενειακούς προϋπολογισμούς, αλλά και στο σύνολο της οικονομίας. Αν και προς ώρας δεν μπορεί να προδικαστεί το μέγεθος που θα έχει η ενίσχυση, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι θα υπάρξει «δίχτυ ασφαλείας» απέναντι στις ανατιμήσεις, που πλέον επεκτείνονται σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα.
Μία ανασκόπηση της κατάστασης έγινε χθες στην ευρεία σύσκεψη στο Μαξίμου, όπου τέθηκαν επί τάπητος πιθανές παρεμβάσεις, χωρίς να οριστικοποιηθεί κάποιο μέτρο. Η συζήτηση κάλυψε τα καύσιμα κίνησης, το πετρέλαιο θέρμανσης –η διάθεση του οποίου ξεκινά από τις 15 Οκτωβρίου– αλλά και τα τιμολόγια ρεύματος, με την κυβέρνηση να εξετάζει τα διαθέσιμα περιθώρια παρέμβασης.
Κοινή εκτίμηση στην κυβέρνηση είναι πως τα δεδομένα έχουν πλέον επιδεινωθεί, με όλα τα μέτωπα στην ενέργεια ανοικτά. Έτσι, ο «πονοκέφαλος» δεν περιορίζεται πλέον στα καύσιμα κίνησης, παρά το γεγονός ότι με την κρατική ενίσχυση και τις εκπτώσεις των διυλιστηρίων η μέση πανελλήνια τιμή της βενζίνης 95 οκτανίων κινείται πάνω από τα 2 ευρώ ανά λίτρο, όπως και εκείνη του ντίζελ.
Στην εξίσωση μπαίνει πλέον και το πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς με τα σημερινά δεδομένα η τιμή του θα ξεπερνούσε τα 1,9 ευρώ ανά λίτρο (από 1,14 ευρώ πέρυσι), αν ξεκινούσε σήμερα η διάθεσή του. Παράλληλα, και στο ρεύμα η εικόνα παραμένει επιβαρυμένη, με τη μέση χονδρεμπορική τιμή του Σεπτεμβρίου να κινείται 17% υψηλότερα από τον Αύγουστο, ενώ «υψηλές πτήσεις» καταγράφουν και οι τιμές φυσικού αερίου.
Το κατάλληλο timing
Γνώμονας της κυβέρνησης είναι πως έχει μεγάλη σημασία τα μέτρα να κλειδώσουν στο κατάλληλο χρονικό «παράθυρο» – το οποίο τοποθετείται προς το τέλος του μήνα, με δεδομένο ότι τότε εκπνέουν τα υφιστάμενα μέτρα ενίσχυσης στα καύσιμα κίνησης, αλλά και κλειδώνουν τα πράσινα τιμολόγια ρεύματος για τον επόμενο μήνα.
Ένας σημαντικός λόγος είναι πως, ακόμη κι αν έχουμε μπει στο δεύτερο μισό του Σεπτεμβρίου, είναι πρακτικά αδύνατον να εκτιμηθεί με ασφάλεια το πώς θα διαμορφώνεται το τοπίο όταν θα πρέπει να «ξεδιπλωθούν» οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες. Καθώς η γεωπολιτική ένταση στον Περσικό Κόλπο μπορεί να πάρει απρόβλεπτη τροπή ακόμη και μέσα σε λίγα 24ωρα, είναι σημαντικό οι αποφάσεις να βασιστούν σε όσο το δυνατόν πιο επίκαιρα δεδομένα.
Επίσης, στο ρεύμα δεν είναι απίθανο να υπάρξει στο μεταξύ μία ευνοϊκή μεταβολή των καιρικών συνθηκών – με βροχοπτώσεις στη νοτιοανατολική Ευρώπη που θα ενισχύσουν τη διαθεσιμότητα των πυρηνικών μονάδων και ισχυρούς ανέμους στη χώρα μας, οι οποίοι θα αυξήσουν τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο μίγμα, περιορίζοντας το μερίδιο των μονάδων αερίου.
Το timing έχει σημασία και γιατί οι οικονομικές εφεδρείες για τα μέτρα στήριξης κάθε άλλο παρά ανεξάντλητες είναι. Σύμφωνα με δηλώσεις σε τηλεοπτικο σταθμό την Τρίτη του κυβερνητικού εκπρόσωπου, Παύλου Μαρινάκη, αυτή τη στιγμή ο σχετικός «κουμπαράς» διαθέτει περίπου 200 εκατ. ευρώ – αν και τους επόμενους μήνες μπορεί να ενισχυθεί το σχετικό ποσό, ανάλογα με την πορεία της οικονομίας.
Επαφές με τα διυλιστήρια
Η πεπερασμένη οικονομική «δύναμη πυρός» μεταθέτει τη λήψη αποφάσεων στην κατάλληλη συγκυρία και για έναν ακόμη λόγο: κανείς δεν μπορεί να διασφαλίσει πως η κατάσταση δεν θα επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο τους αμέσως επόμενους μήνες. Επομένως, θα πρέπει οι διαθέσιμοι πόροι να διατεθούν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη φειδώ, ώστε να παραμείνουν εφεδρείες και για τους πρώτους μήνες του χειμώνα.
Παράλληλα, προς το τέλος του μήνα τοποθετούνται και οι συζητήσεις με τα διυλιστήρια, στην προοπτική συνέχισης της στήριξης από τους δύο Ομίλους. Στο τραπέζι αναμένεται να βρεθεί τόσο η παράταση των εκπτώσεων στα καύσιμα κίνησης όσο και η προοπτική οι δύο Όμιλοι να «βάλουν πλάτη» και στο πετρέλαιο θέρμανσης. Το υφιστάμενο σχήμα στα καύσιμα συνδυάζει κρατική παρέμβαση και εκπτώσεις των διυλιστηρίων, περιορίζοντας τη μετακύλιση των διεθνών ανατιμήσεων στην αντλία.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να προχωρήσει και σε παρέμβαση στην ΕΕ. Η εκτίμηση είναι ότι, εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα, οι εθνικές παρεμβάσεις από μόνες τους δεν αρκούν και χρειάζονται μέτρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να υπάρξει πιο αποφασιστικό «φρένο» στις τιμές ενέργειας. Επίσης, θα πρέπει να υπάρξει χαλάρωση των δημοσιονομικών περιθωρίων, για πρωτοβουλίες στήριξης στο ενεργειακό κόστος.
Τα επικρατέστερα μέτρα
Μέχρι να αποσαφηνιστούν οι παραπάνω παράμετροι, ψηλά στην ατζέντα της κυβέρνησης φιγουράρει η παράταση της επιδότησης του ντίζελ κίνησης και για τον Οκτώβριο. Πρόκειται για μία παρέμβαση που θα επιτρέψει να συνεχίσουν να συγκρατούνται σε κάποιο βαθμό οι πληθωριστικές πιέσεις σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς η άνοδος του κόστους μεταφορών μετακυλίεται σταδιακά σε ένα μεγάλο εύρος προϊόντων και υπηρεσιών.
Όσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, εξετάζονται παρεμβάσεις που θα αυξήσουν την πραγματική ενίσχυση των νοικοκυριών. Στο τραπέζι βρίσκεται τόσο η ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης όσο και η διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων, ενώ μεταξύ των σεναρίων είναι και η επιδότηση στην αντλία, ώστε οι οικογένειες να μην αναγκαστούν να καλύψουν εξαρχής από τον προϋπολογισμό τους το σύνολο της «τσουχτερής» επιβάρυνσης.
Στην περίπτωση του ρεύματος, παρά την εκτίναξη των χονδρεμπορικών τιμών, ο συναγερμός είναι μικρότερος. Ένας σημαντικός λόγος είναι πως περίπου το ένα τρίτο των οικιακών καταναλωτών βρίσκεται πλέον σε μπλε, σταθερά τιμολόγια και επομένως δεν επηρεάζεται άμεσα από τις ανατιμήσεις στη χονδρική αγορά.
Μάλιστα, αν συνυπολογίσει κανείς ότι στα πράσινα τιμολόγια βρίσκονται και ακίνητα που δεν αποτελούν κύριες κατοικίες –εξοχικά, άδεια σπίτια κ.λπ.– περιορίζεται ακόμη περισσότερο ο αριθμός των νοικοκυριών που είναι πλήρως εκτεθειμένα στη χονδρεμπορική αγορά. Ωστόσο, εάν οι υψηλές τιμές διατηρηθούν μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου και περάσουν στα τιμολόγια του Οκτωβρίου, στο τραπέζι βρίσκεται η επανενεργοποίηση του μηχανισμού επιδότησης των λογαριασμών, με επίκεντρο τα πράσινα τιμολόγια και τις κύριες κατοικίες.
