Με αλλεπάλληλους κύκλους επιδοτήσεων, ύψους μερικών δεκάδων εκατομμυρίων ο καθένας, και με βασικό κριτήριο ένταξης τη χρονική προτεραιότητα των αιτήσεων, σχεδιάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να διαθέσει τα 200 εκατ. ευρώ για την αγορά αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Στόχος είναι να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, ώστε να ξεκινήσουν όσο το δυνατόν συντομότερα οι εκταμιεύσεις των ενισχύσεων, αποφεύγοντας τις καθυστερήσεις που έχουν καταγραφεί σε προηγούμενα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Την ίδια στιγμή, πάντως, παραμένει ανοιχτό το χρονοδιάγραμμα ενεργοποίησης της νέας δράσης, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσει ο τρόπος με τον οποίο θα επιλεγεί ο σύμβουλος υλοποίησης. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο εναλλακτικές, από τις οποίες θα εξαρτηθεί αν οι πρώτες αιτήσεις θα υποβληθούν άμεσα ή αν η πρεμιέρα θα μετατεθεί για το 2027, όπως είναι και το πιθανότερο σενάριο.
Υπενθυμίζεται ότι το νέο πρόγραμμα αποτελεί μία από τις βασικές παρεμβάσεις που έχει εξαγγείλει το ΥΠΕΝ για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών, αξιοποιώντας δημοσιονομικούς πόρους από τη ρήτρα διαφυγής. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει ανακοινώσει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, κατά την παρουσίαση του οδικού χάρτη μείωσης κατά 30% της τιμής ρεύματος, ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, ενώ οι ωφελούμενοι εκτιμάται ότι θα φτάσουν τις 100.000.
Μικροί κύκλοι για ταχύτερες απορροφήσεις
Όπως αναφέρουν πληροφορίες, η βασική διαφοροποίηση σε σχέση με προηγούμενες ανάλογες δράσεις θα αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα διατεθούν τα κονδύλια. Αντί να προκηρυχθεί εξαρχής το σύνολο του προϋπολογισμού, ο σχεδιασμός προβλέπει αλλεπάλληλους κύκλους χρηματοδότησης, με επιμέρους ποσά που θα μπορούσαν να κυμαίνονται ενδεικτικά από 10 έως 30 εκατ. Ευρώ.
Επομένως, τα 200 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν σταδιακά στους ενδιαφερόμενους, μέσω διαδοχικών προσκλήσεων. Με αυτόν τον τρόπο εκτιμάται ότι θα είναι ευκολότερη η διαχείριση και ολοκλήρωση των αιτήσεων κάθε κύκλου, χωρίς να απαιτείται να έχει προηγηθεί η αξιολόγηση ενός πολύ μεγάλου αριθμού φακέλων, ώστε να ξεκινήσει η υλοποίηση των επενδύσεων.
Εξίσου σημαντική παράμετρος είναι ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ένταξη θα βασίζεται στη χρονική προτεραιότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι ενδιαφερόμενοι που θα υποβάλλουν πρώτοι πλήρεις και επιλέξιμες αιτήσεις θα αποκτούν προβάδισμα στη δέσμευση των διαθέσιμων πόρων κάθε κύκλου, μέχρι την εξάντληση του αντίστοιχου προϋπολογισμού.
Η συγκεκριμένη επιλογή αποσκοπεί επίσης στην επιτάχυνση των απορροφήσεων, καθώς θα περιορίζει τον χρόνο που απαιτείται για την κατάταξη των υποψήφιων δικαιούχων. Παράλληλα, όμως, καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την έγκαιρη προετοιμασία των ενδιαφερόμενων νοικοκυριών, ώστε να μπορούν να υποβάλουν αίτηση μόλις ενεργοποιηθεί η σχετική πλατφόρμα. Σε κάθε περίπτωση, οι λεπτομέρειες του μοντέλου αναμένεται να αποσαφηνιστούν με τον επίσημο οδηγό του προγράμματος.
Τα δύο σενάρια για την έναρξη
Για να μπει πάντως στη γραμμή εκκίνησης το πρόγραμμα, θα πρέπει να διευθετηθεί μία βασική οργανωτική εκκρεμότητα, η οποία αφορά τον σύμβουλο που θα αναλάβει την υποστήριξή του. Σύμφωνα με πληροφορίες, το επικρατέστερο ενδεχόμενο είναι το ΥΠΕΝ να προχωρήσει νέα διαγωνιστική διαδικασία για την επιλογή συμβούλου. Σε αυτή την περίπτωση, η προκήρυξη και ολοκλήρωση του διαγωνισμού θα απαιτήσουν πρόσθετο χρόνο, με συνέπεια η έναρξη του προγράμματος να τοποθετείται εντός του 2027.
Υπάρχει, ωστόσο, και μία δεύτερη δυνατότητα, η οποία θα μπορούσε να επισπεύσει σημαντικά τις διαδικασίες. Αυτή αφορά την παράταση της σύμβασης με τον σύμβουλο που είχε αναλάβει το προηγούμενο αντίστοιχο πρόγραμμα «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Εφόσον επιλεγόταν αυτή η λύση, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για την άμεση προκήρυξη του νέου προγράμματος, χωρίς να χρειαστεί να προηγηθεί νέος διαγωνισμός για τον σύμβουλο. Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι το ενδεχόμενο αυτό συγκεντρώνει τις λιγότερες πιθανότητες.
Επιδότηση 50% έως 55% για 100.000 νοικοκυριά
Σε ό,τι αφορά το οικονομικό σκέλος, ο σχεδιασμός που έχει παρουσιάσει το ΥΠΕΝ προβλέπει επιδότηση 50% για την αγορά αντλίας θερμότητας ή ηλιακού θερμοσίφωνα. Το ποσοστό θα αυξάνεται στο 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία θα έχουν επομένως μεγαλύτερη κάλυψη της σχετικής δαπάνης.
Με βάση τις εκτιμήσεις του υπουργείου, περίπου 32.000 δικαιούχοι θα χρηματοδοτηθούν για την προμήθεια αντλίας θερμότητας, ενώ 68.000 θα ενισχυθούν για την αγορά ηλιακού θερμοσίφωνα.
Η επιδότηση στοχεύει αφενός στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για την παραγωγή ζεστού νερού χρήσης, μέσω της αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας, και αφετέρου στη διάδοση αποδοτικότερων συστημάτων θέρμανσης. Ειδικά οι αντλίες θερμότητας μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την ενέργεια που απαιτείται για τη θέρμανση μίας κατοικίας, σε σύγκριση με συμβατικές ηλεκτρικές αντιστάσεις ή παλαιά συστήματα θέρμανσης, ανάλογα με τις συνθήκες λειτουργίας και τα χαρακτηριστικά του κτιρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και έχουν ανακοινωθεί τα βασικά ποσοστά επιδότησης, παραμένουν προς εξειδίκευση οι αναλυτικοί όροι συμμετοχής. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να προσδιοριστούν όλες οι επιλέξιμες δαπάνες, τα ανώτατα ποσά ενίσχυσης, καθώς και τα δικαιολογητικά που θα απαιτούνται για την υποβολή των αιτήσεων. Επομένως, κρίσιμο βήμα θα αποτελέσει η σύνταξη του οδηγού εφαρμογής του προγράμματος, η οποία θα γίνει σε συνεργασία με τον σύμβουλο.
