Γιατί τα ζευγάρια τσακώνονται για τον θερμοστάτη; Υπάρχει τρόπος να επιτευχθεί ανακωχή; Τις απαντήσεις δίνει ο Guardian.
Σύμφωνα με όσα γράφει η συντάκτρια Ανίτα Τσαουντούρι στον Guardian, πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο στο Threads που με έκανε να γελάσω δυνατά. «Νέα ιδέα για εφαρμογή γνωριμιών: δημοσιεύστε τις ρυθμίσεις του θερμοστάτη σας για να βρείτε το ταίρι σας». Αυτός που το έγραψε αποκάλυψε στη συνέχεια τις δικές του προτιμήσεις: μια ήπια θερμοκρασία 24°C την ημέρα και μια δροσερή θερμοκρασία 19°C πριν τον ύπνο.
Η πρόταση προκάλεσε πλήθος απαντήσεων. «Ως κάποιος που παντρεύτηκε εκτός θερμοστάτη, το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι αυτή είναι η πιο λαμπρή ιδέα που υπήρξε ποτέ», είπε με ενθουσιασμό ένας χρήστης. «Φύγε από εδώ με αυτό το terrarium ημέρας», απάντησε ένας άλλος. «Αποθηκεύετε παλέτες με προϊόντα στο σπίτι σας που πρέπει να τα διατηρείτε κρύα;» παρενέβη ένας τρίτος χρήστης.
Καθώς αντιμετωπίζουμε την απειλή πολικών δινών και μεγάλων παγετών αυτόν τον χειμώνα, καθώς και την εκτόξευση των λογαριασμών κοινής ωφέλειας, οι πόλεμοι για τους θερμοστάτες είναι σαφώς ένα καυτό θέμα. Τον Σεπτέμβριο, μια αμερικανική έρευνα αποκάλυψε ότι το 44% των ζευγαριών παραδέχτηκε ότι άλλαζε ύπουλα τη θερμοκρασία αφού ο αγαπημένος τους είχε αποκοιμηθεί. Αποδείχθηκε επίσης ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των συντρόφων διαφωνούσαν για το κλίμα της κρεβατοκάμαρας, με το 6% να διαφωνεί γι’ αυτό κάθε βράδυ.
Οι θερμοστάτες δεν περιορίζονται μόνο στο σπίτι. Τον Ιανουάριο του 2024, οι υπάλληλοι του δημοτικού συμβουλίου της Οξφόρδης ανακάλυψαν ότι οι θερμοστάτες των καλοριφέρ είχαν κλειδωθεί για να εμποδίσουν οποιονδήποτε να αυξήσει τη θέρμανση. Μπορώ να το καταλάβω. Στο δικό μου γραφείο, ο οικονόμος διευθυντής μας μπορεί να ελέγχει τη θέρμανση μέσω μιας εφαρμογής, ακόμα και όταν δεν βρίσκεται στο κτίριο. Έχω επίσης ακούσει για ιδιοκτήτες σπιτιών που εμπλέκονται σε σκληρές μάχες με τους ενοίκους, και γονείς που είναι εξοργισμένοι από τα παιδιά που περιφέρονται στο σπίτι με σορτς με τη θέρμανση στο φουλ. Και πρόσφατα, μένοντας σε ένα Airbnb με ρεύματα κοντά στο Loch Lomond, μας υποδέχτηκαν οι ψυχρές οδηγίες να μην ανάβουμε τα καλοριφέρ εκτός αν είναι απολύτως απαραίτητο, επειδή η οικολογική ξυλόσομπα ήταν απολύτως επαρκής.
Η τεχνολογία σίγουρα έχει ανοίξει τον δρόμο για αποστατική συμπεριφορά. «Έχω βαρεθεί τόσο πολύ τον άντρα μου που χαμηλώνει συνέχεια τη θέρμανση, που τον περασμένο χειμώνα πρότεινα να αναβαθμίσουμε το λέβητα», λέει η Sheena. «Του είπα ότι χαιρόμουν να τα αναλάβω όλα. Δείχνει μαθημένη αδυναμία απέναντι σε τέτοιου είδους δουλειές, οπότε αυτό ήταν μουσική στα αυτιά του. Αυτό που ακόμα δεν συνειδητοποιεί είναι ότι ο νέος θερμοστάτης μπορεί να παρακαμφθεί από μια εφαρμογή. Είναι συνήθειά του να χαμηλώνει τη θέρμανση αργά το βράδυ, ανεξάρτητα από το πόσο κρύο κάνει. Για μένα, η κρεβατοκάμαρά μας μοιάζει με θερμοκρασία υπό το μηδέν. Έχει υπάρξει μια μακροχρόνια πηγή πικρών διαφωνιών».
Η αναβάθμιση του λέβητα εγκαινίασε μια νέα, αρμονική εποχή. «Τώρα, όταν χαμηλώνει τη θερμοκρασία του λέβητα στους 15 βαθμούς Κελσίου, αντί να φωνάζω, χαμογελώ καλόκαρδα. Μόλις ξαπλώνουμε στο κρεβάτι και τον παίρνει ο ύπνος, αρπάζω το τηλέφωνό μου και ξαναγυρίζω το κουμπί στο 21 ακριβώς κάτω από τη μύτη του. Νομίζει ότι κάνω doom-scrolling».
Σίγουρα προσέχει την έκρηξη ζέστης; «Όχι, δεν την προσέχει ποτέ. Νομίζω ότι, για αυτόν, το να χαμηλώνει τη θερμότητα δεν έχει καμία σχέση με το πόσο ζεστός νιώθει στην πραγματικότητα. Έχει γίνει ένα προεπιλεγμένο εργαλείο για να καταλαμβάνει ηθικά υψηλά επίπεδα – είναι περιβαλλοντολόγος και επίσης πολύ προσεκτικός με τα χρήματα».
Αρκετές άλλες γυναίκες που γνωρίζω μοιράστηκαν ιστορίες για το πώς έτρεμαν στα χέρια ανδρών που επέμεναν να αφήνουν τα παράθυρα ανοιχτά μέσα στον χειμώνα. «Αυτό που είναι πραγματικά ενοχλητικό είναι το πώς το άτομο που νιώθει σέξι πάντα κερδίζει. Ο άντρας μου μου λέει απλώς να βάλω άλλη μια στρώση ρούχων», λέει η Τάρα. Πήρε την εκδίκησή της, όμως, πλησιάζοντάς τον κάτω από το πάπλωμα, ντυμένη με ένα παρκά με ουρά ψαριού, με φερμουάρ μέχρι τον λαιμό και κουκούλα σηκωμένη, για να επιβιώσει στην αρκτική κρεβατοκάμαρα.
Η διαίρεση των φύλων δεν είναι απλώς ανεκδοτολογική – επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες όντως αισθάνονται το κρύο περισσότερο από τους άνδρες (αφήνοντας στην άκρη εκείνες που παλεύουν με την επιβλητική κόλαση της εμμηνόπαυσης, περισσότερες εκ των οποίων αργότερα). Μια ερευνητική εργασία του 2019 από οικονομολόγους συμπεριφοράς, με τίτλο « Μάχη για τον Θερμοστάτη» , διαπίστωσε ακόμη ότι οι γυναίκες είχαν καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένες γνωστικές εργασίες σε θερμότερα περιβάλλοντα, ενώ οι άνδρες ήταν πιο πιθανό να έχουν καλύτερες επιδόσεις σε ψυχρότερα.
«Οι γυναίκες τείνουν να είναι πιο ευαίσθητες στο κρύο. Γενικά έχουν χαμηλότερη θερμοκρασία δέρματος από τους άνδρες», λέει η Κλερ Έγκλιν , θερμική φυσιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ. «Οι γυναίκες συνήθως έχουν λιγότερη μυϊκή μάζα και περισσότερο σωματικό λίπος από τους άνδρες».
Εξηγεί ότι αυτό το επιπλέον στρώμα διατηρεί τον γυναικείο κορμό ζεστό, αλλά εμποδίζει μέρος της θερμαινόμενης ροής του αίματος στο δέρμα και τα άκρα, όπως τα χέρια και τα πόδια. Το ορμονικό προφίλ των γυναικών παίζει επίσης ρόλο. «Τα οιστρογόνα κάνουν τις γυναίκες ελαφρώς πιο ευαίσθητες στο κρύο», λέει η Έγκλιν. «Τα αιμοφόρα αγγεία τους συστέλλονται πιο γρήγορα στο κρύο από ό,τι των ανδρών, γεγονός που μειώνει τη θερμοκρασία του δέρματος. Ο άλλος παράγοντας είναι ότι οι άνδρες τείνουν να έχουν περισσότερη μυϊκή μάζα, πράγμα που σημαίνει ότι έχουν μεγαλύτερο δυναμικό παραγωγής θερμότητας».
Αλλά αν είστε από αυτούς που επιθυμούν ένα ζεστό υπνοδωμάτιο, αυτό μπορεί να επηρεάσει έναν καλό ύπνο. «Ο βέλτιστος αριθμός για ύπνο είναι περίπου 17°C», λέει ο Eglin. Αυτή η συμβουλή επαναλαμβάνεται και από την British Gas , η οποία λέει ότι η θερμοκρασία στα υπνοδωμάτια θα πρέπει ιδανικά να είναι μεταξύ 16 και 18°C (ενώ τα δωμάτια κατά τη διάρκεια της ημέρας θα πρέπει να είναι μεταξύ 20 και 22°C).
Η θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος αρχίζει να μειώνεται το βράδυ και συνήθως μειώνεται κατά περίπου 1°C . Ακόμα και οι ασθενείς που είναι καθηλωμένοι σε κατάκλιση χωρίς σωματική άσκηση κατά τη διάρκεια της ημέρας εξακολουθούν να περνούν από αυτόν τον κύκλο θερμοκρασίας. Έρευνες έχουν επίσης δείξει ότι μια χαμηλότερη θερμοκρασία πριν από τον ύπνο και κατά τη διάρκεια της νύχτας πυροδότησε υψηλότερα επίπεδα της ορμόνης του ύπνου, μελατονίνης, στους συμμετέχοντες.
«Όταν κοιμάσαι, δεν έχεις επίγνωση του τι συμβαίνει. Δεν θέλεις να ζεσταίνεσαι πολύ. Για να κοιμηθείς, η θερμοκρασία του σώματός σου πρέπει να πέσει», λέει. «Θέλεις να μπεις σε ένα δροσερό υπνοδωμάτιο για να κοιμηθείς».
Αναφέρει ότι τα παιδιά είναι παρόμοια, όσον αφορά τη θερμοκρασία, με τις γυναίκες, όσον αφορά την αίσθηση του κρύου περισσότερο. «Στη συνέχεια, στην εφηβεία, τα αγόρια τείνουν να ιδρώνουν περισσότερο. Οι άνδρες βασίζονται στην εξάτμιση του ιδρώτα για να διατηρούνται δροσεροί, ενώ οι γυναίκες και τα παιδιά βασίζονται στην απώλεια θερμότητας μέσω αλλαγών στη ροή του αίματος στο δέρμα». Η Έγκλιν εξηγεί ότι οι γυναίκες, κατά μέσο όρο, έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια δέρματος σε σχέση με κάθε κιλό σωματικού βάρους. Αυτό σημαίνει ότι χάνουν τη θερμότητα του σώματός τους πιο γρήγορα στο περιβάλλον.
Η μόνη εξαίρεση σε αυτή τη διαφορά μεταξύ των φύλων είναι οι γυναίκες που περνούν την εμμηνόπαυση. «Η μείωση ή η διακύμανση των οιστρογόνων είναι η αιτία των εξάψεων», λέει η Έγκλιν. «Προκαλεί αύξηση της θερμοκρασίας του πυρήνα που σχετίζεται με μεγαλύτερη ροή αίματος στο δέρμα». Αυτό προκαλεί έντονη εφίδρωση και όταν εξατμιστεί όλη αυτή η υγρασία στο δέρμα, έχετε ρίγη.
Το να ζεις με έναν σύντροφο που βιώνει αυτά τα συμπτώματα είναι μια συνταγή για χάος λόγω θερμότητας. Ο Τζακ εργάζεται από το σπίτι, όπως και η σύζυγός του, η Τζέμα. «Αυτές τις μέρες, το σπίτι μας είναι ουσιαστικά ένα ιγκλού», θρηνεί. «Έκανε τόσο κρύο που έπρεπε να φοράω γάντια για να πληκτρολογώ. Τελικά βρήκα μια λύση – ένα υπερσύγχρονο αερόθερμο αξίας 400 λιρών με ρύθμιση ζεστού και κρύου. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, το έχω στη μέγιστη θερμοκρασία δίπλα στο γραφείο μου. Τα βράδια, βάζουμε τη θέρμανση. Εγώ είμαι δίπλα στο καλοριφέρ και εκείνη κάθεται δίπλα στον ανεμιστήρα κρύου αέρα».
Μερικές φορές, οι άνθρωποι οδηγούνται σε ακραία μέτρα. Τον Οκτώβριο, το Homepros, μια αμερικανική ιστοσελίδα ειδήσεων για τη θέρμανση και την υδραυλική, δημοσίευσε ένα άρθρο για έναν μηχανικό στον οποίο κάποτε ζητήθηκε να εγκαταστήσει έναν «ψευδή» θερμοστάτη στο σπίτι ενός ζευγαριού, ώστε η σύζυγος του άνδρα να μπορεί να ρυθμίζει τη θερμοκρασία σε μια συσκευή που δεν είχε κανέναν έλεγχο σε τίποτα. Εν τω μεταξύ, ο πραγματικός έλεγχος ήταν κρυμμένος στο γραφείο του.
Πότε όλα αυτά τα τεχνάσματα σταματούν να είναι ακίνδυνη διασκέδαση και γίνονται κάτι πιο ανησυχητικό; Και πώς θα μπορούσαμε να βρούμε οικογενειακή αρμονία; «Αν ένα ζευγάρι ερχόταν στη θεραπεία διαφωνώντας για την ένταση, θα ήθελα να καταλάβω αν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ζήτημα ή αν προκύπτουν παρόμοιες συγκρούσεις σε άλλους τομείς της σχέσης τους», λέει η Λίνα Μίλνερ, θεραπεύτρια σχέσεων και επικεφαλής κλινικής πρακτικής στο Relate. «Δεν έχει να κάνει τόσο με τη διαφωνία αυτή καθαυτή, όσο με το πώς οι άνθρωποι διαχειρίζονται τις διαφορές τους. Το πρώτο πράγμα που θα ρωτούσα ένα ζευγάρι είναι πώς επικοινωνούν γενικά; Νιώθουν και οι δύο ότι τους ακούνε και τους σέβονται; Μπορούν να εκφράσουν διαφορετικές ανάγκες χωρίς να νιώθουν ότι τους επικρίνουν, ότι τους απορρίπτουν ή ότι τους αγνοούν; Υπάρχει περιθώριο για διαπραγμάτευση ή μήπως η διαφωνία γίνεται αγώνας για έλεγχο;».
Ο Μαρκ Ράιαν, ψυχοθεραπευτής σχέσεων με άδεια BACP, συμφωνεί ότι το θέμα των επαναλαμβανόμενων καβγάδων συχνά δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα. «Αυτό που διαπιστώνεις είναι ότι η σύγκρουση σπάνια αφορά το συγκεκριμένο θέμα για το οποίο μαλώνουν οι άνθρωποι. Κάθε ζευγάρι έχει μια παραλλαγή αυτού του θέματος, είτε πρόκειται για το πλυντήριο πιάτων, τον θερμοστάτη ή τους κάδους απορριμμάτων . Αλλά συχνά συμβαίνει κάτι βαθύτερο. Για παράδειγμα, ίσως ένα άτομο να έχει ιστορικό στο οποίο δεν τον άκουγαν σε προηγούμενες σχέσεις ή ίσως να ήταν με έναν σύντροφο που τον έθετε σε έλεγχο στο παρελθόν. Με τη σύγκρουση, υπάρχει πάντα ένα πλαίσιο».
Ωστόσο, ο Ράιαν επισημαίνει ότι οι πόλεμοι για τον θερμοστάτη μπορεί να είναι τόσο έντονοι επειδή υπάρχει ένα φυσικό αντικείμενο για να αποσπάσει κανείς τον έλεγχο και μια φυσική συνέπεια σε αυτό. Και μπορεί να υπάρξει μια άμεση συναισθηματική αντίδραση. «Αν ένα άτομο το απορρίψει και ο σύντροφός του το ξανακάνει, αυτό μπορεί να νιώθει σαν να υπονομεύεται η αυτονομία ή η γνώμη του».
Αν πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα, συμβουλεύει ότι ένα ζευγάρι θα πρέπει να προσπαθήσει να κάνει μια λογική συζήτηση για το πώς να το διαχειριστεί πριν ο καιρός κρυώσει. «Καθίστε μαζί και ακούστε την άποψη ο ένας του άλλου, ώστε να καταλάβετε πώς μπορεί να μοιάζει ένας συμβιβασμός. Μπορεί να είναι τόσο απλό όσο το να παραδεχτείτε ότι ο θερμοστάτης μπορεί να είναι ανοιχτός σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας ή να μην είναι ρυθμισμένος τόσο ζεστός όσο θέλει ο ένας, αλλά όχι τόσο δροσερός όσο θέλει ο άλλος».
Το να νιώθεις ότι μπορείς να διαπραγματευτείς είναι το κλειδί, λέει η Milner. «Αν ένα άτομο νιώθει εκφοβισμό ή φόβο να εκφράσει τις ανάγκες του, αυτό εγείρει πολύ διαφορετικές ανησυχίες. Η απλή ενθάρρυνσή του να υπερασπιστεί τον εαυτό του μπορεί να μην είναι κατάλληλη». Και ο συμβιβασμός δεν σημαίνει απαραίτητα πάντα ότι πρέπει να ικανοποιηθούν οι ανάγκες, λέει. «Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες και ευαλωτότητες. Η ηλικία, οι παθήσεις, η φαρμακευτική αγωγή, οι ορμονικές αλλαγές και οι οικονομικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν το πόσο άνετα αισθάνεται κάποιος σε μια συγκεκριμένη θερμοκρασία. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να κάνουν τους ανθρώπους να νιώθουν ασυνήθιστα κρύο, ενώ άλλα μπορεί να προκαλέσουν εφίδρωση ή εξάψεις».
Έπειτα, υπάρχει το ζήτημα του πώς η κλιματική ασυμβατότητα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αντικλίμαξη μεταξύ των σεντονιών. «Πολλά πράγματα επηρεάζουν τη σεξουαλική ζωή ενός ζευγαριού και η σωματική άνεση είναι σίγουρα ένα από αυτά», λέει ο Milner. «Είναι δύσκολο να νιώθεις σέξι όταν κρυώνεις πολύ ή ζεσταίνεσαι άβολα. Αν κρυώνεις, μπορεί να επικεντρώνεσαι περισσότερο στο να ζεσταθείς παρά στη σεξουαλική οικειότητα. Ομοίως, το να νιώθεις ζεστός, ιδρωμένος ή κολλώδης μπορεί να κάνει κάποιον να νιώθει άβολα ή λιγότερο ελκυστικός. Αυτό που φαίνεται ζεστό και φιλόξενο για έναν σύντροφο μπορεί να φαίνεται αφόρητο για έναν άλλο».
Λοιπόν, ποιος πρέπει να πετύχει το δικό του – το άτομο που κρυώνει ή ο σύντροφος που έχει υπερθερμανθεί; «Ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι ποιος ελέγχει τον θερμοστάτη, αλλά πώς διατηρούμε τη ζεστασιά στις σχέσεις μας όταν οι ανάγκες μας διαφέρουν», λέει ο Milner.
