Σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα αποφύγει τελικά την αύξηση του κόστους σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο, μετά την απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να διευρύνει τη μεταβατική περίοδο για την κατάργηση του επιμερισμού των σχετικών δαπανών μεταξύ παραγωγών και του ΑΔΜΗΕ ή του ΔΕΔΔΗΕ. Με την αλλαγή αυτή, διασφαλίζεται ότι περισσότερα ώριμα έργα δεν θα χρειαστεί να αναθεωρήσουν τα business plan τους, λόγω πρόσθετων επιβαρύνσεων που δεν είχαν συνυπολογιστεί στον αρχικό οικονομικό σχεδιασμό τους.
Η παρέμβαση του ΥΠΕΝ έγινε στο πλαίσιο των νομοτεχνικών βελτιώσεων στο νομοσχέδιο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο ψηφίστηκε χθες από τη Βουλή. Το υπουργείο έκανε δεκτό το σχετικό αίτημα των φορέων του κλάδου, ώστε το κρίσιμο ορόσημο για τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος να μεταφερθεί από τη Σύμβαση Σύνδεσης στην αποδοχή των Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης (ΟΠΣ).
Η αλλαγή δεν αναιρεί πάντως τη βασική επιλογή του υπουργείου να βάλει τέλος στην κοινωνικοποίηση του 50% του κόστους σύνδεσης νέων έργων ΑΠΕ. Επομένως, οι επενδύσεις που δεν καλύπτονται από τις μεταβατικές προβλέψεις θα επιβαρύνονται πλέον με το σύνολο των σχετικών δαπανών, χωρίς να ανακτάται το υπόλοιπο 50% μέσω των Διαχειριστών. Ανάκτηση που, σε τελική ανάλυση, μετακυλίεται στους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω των χρεώσεων χρήσης του ηλεκτρικού συστήματος και του δικτύου.
Γιατί καταργείται το «50-50»
Η σημασία της αλλαγής έγκειται στο γεγονός ότι η εξασφάλιση ΟΠΣ αποτελεί καθοριστικό βήμα για την υλοποίηση μιας επένδυσης ΑΠΕ. Σε αυτό το στάδιο έχουν προσδιοριστεί οι βασικοί όροι σύνδεσης, έχουν αναληφθεί οικονομικές δεσμεύσεις μέσω εγγυητικών επιστολών και το έργο βρίσκεται πιο κοντά στη λήψη της οριστικής επενδυτικής απόφασης.
Το καθεστώς που καταργείται είχε θεσπιστεί το 2022, με στόχο να επιταχύνει τη διείσδυση των ΑΠΕ, με τη διευκόλυνση ανάπτυξης νέων μονάδων, χάρις στη μείωση του κόστους για τις υποδομές σύνδεσής τους. Προέβλεπε ότι το 50% του αναγνωριζόμενου κόστους συγκεκριμένων έργων σύνδεσης και επέκτασης μπορούσε να ανακτάται από τους επενδυτές μέσω του αρμόδιου Διαχειριστή, δηλαδή του ΑΔΜΗΕ για έργα στο σύστημα μεταφοράς και του ΔΕΔΔΗΕ στο δίκτυο διανομής.
Όπως επισημαίνεται και στην αιτιολογική έκθεση, με τη νέα ρύθμιση τερματίζεται η μετακύλιση των συγκεκριμένων δαπανών στους καταναλωτές, καθώς πλέον έχει συντελεστεί μεγάλη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ. Παράλληλα, η ανάληψη του πλήρους κόστους από τους παραγωγούς αναμένεται να ενισχύσει το οικονομικό κίνητρο για επιλογή θέσεων εγκατάστασης που απαιτούν λιγότερο δαπανηρές υποδομές σύνδεσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι υπέρ της κατάργησης είχε ταχθεί και η ΡΑΑΕΥ. Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή, ο αντιπρόεδρος της Αρχής, Δημήτρης Φούρλαρης, είχε επισημάνει ότι η διατήρηση του μηχανισμού θα μπορούσε πλέον να ευνοεί μη κοστοστρεφείς επιλογές χωροθέτησης νέων «πράσινων» σταθμών.
Η αλλαγή που προστατεύει τα business plan
Στο πλαίσιο κατάργησης του καθεστώτος, η αρχική διάταξη του νομοσχεδίου προέβλεπε ότι το υφιστάμενο καθεστώς επιμερισμού του κόστους θα εξακολουθούσε να εφαρμόζεται, σχεδόν αποκλειστικά, σε επενδύσεις που είχαν ήδη προχωρήσει στη σύναψη Σύμβασης Σύνδεσης με τον ΑΔΜΗΕ ή τον ΔΕΔΔΗΕ.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη πρόβλεψη είχε προκαλέσει αντιδράσεις στην αγορά, καθώς άφηνε εκτός του ευνοϊκού μοντέλου επενδύσεις που είχαν ήδη εξασφαλίσει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, χωρίς να έχουν ακόμη υπογράψει τη σχετική σύμβαση. Αυτό που επισημαινόταν ήταν πως για τα συγκεκριμένα έργα, η κατάργηση του μέτρου θα μπορούσε να ανατρέψει σημαντικά τις οικονομικές παραδοχές με βάση τις οποίες είχε αποφασιστεί η προώθησή τους.
Με νομοτεχνική βελτίωση, η περίμετρος των επενδύσεων που διατηρούν το δικαίωμα επιμερισμού διευρύνεται, καθώς καλύπτει και έργα που έχουν φτάσει στο στάδιο της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης, με βάση το χρονικό ορόσημο της ρύθμισης. Έτσι, περιορίζεται ο κίνδυνος αιφνίδιας αύξησης του επενδυτικού κόστους σε ένα προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης, όταν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σημαντικές δαπάνες για την ανάπτυξη και αδειοδότηση των σταθμών.
Οι θέσεις των φορέων
Τη μεταφορά του μεταβατικού οροσήμου είχε ζητήσει η ΕΛΕΤΑΕΝ με επιστολή της προς το ΥΠΕΝ, επισημαίνοντας ότι η αρχική διάταξη μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές ανατροπές σε ήδη δρομολογημένες επενδύσεις. Μάλιστα, ο πρόεδρος της Ένωσης, Παναγιώτης Λαδακάκος, είχε θέσει το ζήτημα και κατά την ακρόαση των φορέων στη Βουλή, εκφράζοντας παράλληλα τη διαφωνία του με την κατάργηση του μηχανισμού.
Το βασικό επιχείρημα της ΕΛΕΤΑΕΝ ήταν ότι η Οριστική Προσφορά Σύνδεσης αποτελεί πιο αντιπροσωπευτικό κριτήριο για την ωριμότητα ενός έργου. Επομένως, η επιλογή της Σύμβασης Σύνδεσης ως αποκλειστικού οροσήμου θα οδηγούσε σε διαφορετική οικονομική μεταχείριση επενδύσεων που είχαν ήδη προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική τους διαδικασία.
Παράλληλα, τα έργα σύνδεσης που κατασκευάζουν οι παραγωγοί μεταβιβάζονται στη συνέχεια στους Διαχειριστές, γεγονός που δικαιολογεί τον επιμερισμό της δαπάνης. Επίσης, οι επενδυτές εξακολουθούν να καλύπτουν το μισό κόστος, επομένως έχουν ούτως ή άλλως κίνητρο να αποφεύγουν ακριβές συνδέσεις.
Αντίστοιχους προβληματισμούς είχε διατυπώσει και η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ), ζητώντας μεταβατική περίοδο για την κατάργηση του «50-50». Η Ομοσπονδία είχε επισημάνει ιδιαίτερα την περίπτωση επενδύσεων που βρίσκονται σε διαδικασία αδειοδότησης ή αναμένουν επί μακρόν όρους σύνδεσης, όπως έργα αποθήκευσης που έχουν ενταχθεί στη σχετική πρόσκληση του ΥΠΕΝ, χωρίς οι καθυστερήσεις να οφείλονται στους επενδυτές.
Ο αντίκτυπος
Το οικονομικό διακύβευμα είναι σημαντικό, καθώς οι υποδομές σύνδεσης μπορούν να αποτελούν υπολογίσιμο μέρος του συνολικού επενδυτικού κόστους, ιδιαίτερα σε μεγάλα έργα που απαιτούν νέους υποσταθμούς ή εκτεταμένες γραμμές μεταφοράς.
Ενδεικτικό του μεγέθους των ποσών που συνδέονται με τον μηχανισμό είναι ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, οι υποχρεώσεις του ΑΔΜΗΕ για την ανάκτηση του επιλέξιμου κόστους από έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί υπό το συγκεκριμένο καθεστώς ανέρχονται περίπου σε 450 εκατ. ευρώ. Το τελικό ποσό θα προσδιοριστεί έπειτα από την αξιολόγηση των σχετικών αιτήσεων, διαδικασία που ενεργοποιήθηκε στις αρχές Οκτωβρίου.
Σε κάθε περίπτωση, με τη νέα ρύθμιση διαμορφώνονται δύο διαφορετικές κατηγορίες επενδύσεων: αφενός τα ώριμα έργα που διατηρούν τη δυνατότητα ανάκτησης μέρους των δαπανών σύνδεσης και αφετέρου οι νεότερες επενδύσεις, οι οποίες θα πρέπει να ενσωματώσουν εξ ολοκλήρου το σχετικό κόστος στον οικονομικό τους σχεδιασμό.
