Με αυξημένο κατά 33% το οικονομικό όφελος για τις τοπικές κοινωνίες, αλλά και με σειρά προσαρμογών στους όρους δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου και εξασφάλισης «πράσινης» ενέργειας, διαμορφώθηκε το τελικό θεσμικό πλαίσιο για την ανάπτυξη κέντρων δεδομένων στη χώρα μας. Οι αλλαγές επήλθαν με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις που κατέθεσε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας λίγο πριν από την ψήφιση του ενεργειακού νομοσχεδίου, την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου.
Με τις παρεμβάσεις του, το υπουργείο ανταποκρίθηκε σε αιτήματα τόσο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και της αγοράς των data centers και των Διαχειριστών του ηλεκτρικού συστήματος. Την ίδια στιγμή, διατήρησε τη βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου, δηλαδή τη θέσπιση αυστηρών κριτηρίων ώστε η δέσμευση ηλεκτρικού χώρου να αντιστοιχεί σε επενδυτικά σχέδια με πραγματικές προοπτικές υλοποίησης.
Πιο συγκεκριμένα, εισακούοντας το αίτημα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), το υπουργείο αύξησε το ετήσιο ανταποδοτικό τέλος που θα καταβάλλουν οι κάτοχοι των data centers από 15.000 σε 20.000 ευρώ ανά Μεγαβάτ μέγιστης ισχύος κατανάλωσης. Παράλληλα, καθορίστηκε ρητά ότι το 75% των εσόδων θα αποδίδεται στους Δήμους εντός των διοικητικών ορίων των οποίων βρίσκονται οι εγκαταστάσεις και το υπόλοιπο 25% στους οικιακούς καταναλωτές των αντίστοιχων περιοχών.
Επομένως, ένα κέντρο δεδομένων ισχύος 100 MW θα αποφέρει σε ετήσια βάση έσοδα 1,5 εκατ. ευρώ στον οικείο δήμο και 500.000 ευρώ στα νοικοκυριά της περιοχής. Η κατανομή και απόδοση του τέλους θα πραγματοποιείται κατ’ αναλογική εφαρμογή των διατάξεων που ισχύουν για το ειδικό τέλος ΑΠΕ.
Τα κριτήρια οικονομικής επάρκειας
Σημαντικές αλλαγές επήλθαν και στον τρόπο τεκμηρίωσης της οικονομικής επάρκειας των επενδυτών. Η σχετική υποχρέωση συνδέεται με την ισχύ του έργου, ενώ θα λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των αιτήσεων που έχει υποβάλει κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
Υπενθυμίζεται ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών του επενδυτή (ή αθροιστικά των μετόχων και των συνδεδεμένων μερών του) θα πρέπει να υπερβαίνει το 30% του κόστους κατασκευής του data center, με συμβατικό κόστος ανάπτυξης τα 10 εκατ. ευρώ ανά MW. Πλέον, στην περίπτωση περισσότερων έργων, το κριτήριο θα εφαρμόζεται στο σωρευτικό κόστος κατασκευής τους.
Ειδική πρόβλεψη προστέθηκε για τις εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και τα funds, καθώς θα μπορεί να λαμβάνεται υπόψη εναλλακτικά το σύνολο των κεφαλαίων που διαχειρίζονται. Επίσης, όταν ο ίδιος επενδυτής συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο περισσότερων εταιρειών που διεκδικούν ηλεκτρικό χώρο για data centers, η οικονομική του επάρκεια θα αξιολογείται από τη ΡΑΑΕΥ, συνεκτιμώντας τις συμμετοχές του σε έργα που έχουν ήδη εξασφαλίσει Προσφορά Σύνδεσης.
Οι μεταβιβάσεις και ο ηλεκτρικός χώρος
Ανταποκρινόμενο σε αίτημα της αγοράς, το ΥΠΕΝ αποσαφήνισε επίσης ότι οι Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης (ΟΠΣ), όπως και οι Συμβάσεις Σύνδεσης, θα μπορούν να μεταβιβάζονται. Ωστόσο, τα αυστηρά κριτήρια του νόμου θα πρέπει να πληρούνται και από τους νέους κατόχους των έργων.
Επομένως, η δυνατότητα μεταβίβασης δεν ανοίγει «παράθυρο» για την καταστρατήγηση των προϋποθέσεων δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου, καθώς ο εκάστοτε αγοραστής θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του θεσμικού πλαισίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και η ίδια η αγορά των data centers τάσσεται υπέρ της διάθεσης ηλεκτρικού χώρου με κριτήρια ωριμότητας των επενδύσεων. Στην έκθεση που παρουσίασε την Τετάρτη η Ελληνική Ένωση Data Centers (Greek Data Center Association) προτείνει, μεταξύ άλλων, να λαμβάνονται υπόψη η αδειοδοτική πρόοδος, η χρηματοδοτική επάρκεια και τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των έργων, όπως και να αποδεσμεύεται ηλεκτρικός χώρος από επενδύσεις που δεν προχωρούν.
Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το ενεργειακό αποτύπωμα του κλάδου παραμένει προς το παρόν περιορισμένο, καθώς η κατανάλωση των data centers στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ανήλθε το 2024 σε 65 Γιγαβατώρες, αντιστοιχώντας μόλις στο 0,1% της εγχώριας ζήτησης ηλεκτρισμού.
Επιπλέον, με τις νομοτεχνικές βελτιώσεις εξειδικεύτηκε η διαδικασία διαβίβασης στον ΑΔΜΗΕ των αιτήσεων για data centers ισχύος από 4 MW και άνω, στα οποία ο ΔΕΔΔΗΕ αδυνατεί για τεχνικούς λόγους να χορηγήσει όρους σύνδεσης. Προϋπόθεση για να διατηρείται η αρχική ημερομηνία υποβολής της αίτησης είναι αυτή να είναι πλήρης, ενώ ο ΑΔΜΗΕ θα μπορεί να ζητήσει συμπληρωματικά δικαιολογητικά.
Τα «πράσινα» συμβόλαια
Μεγαλύτερη ευελιξία αποκτούν οι επενδυτές και όσον αφορά τους τρόπους εκπλήρωσης της υποχρέωσης κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των εγκαταστάσεών τους από νέους σταθμούς ΑΠΕ.
Μάλιστα, με νομοτεχνική βελτίωση, προβλέφθηκε η δυνατότητα σύναψης διμερών συμβολαίων με χρηματοοικονομική διευθέτηση (virtual PPAs), τα οποία θα συνοδεύονται από Εγγυήσεις Προέλευσης από έργα ΑΠΕ και συστήματα αποθήκευσης στο διασυνδεδεμένο σύστημα.
Οι συγκεκριμένες συμφωνίες αποτελούν εναλλακτική λύση έναντι της απευθείας σύνδεσης με μονάδες ΑΠΕ ή συστήματα αποθήκευσης και της σύναψης διμερών συμβολαίων με φυσική παράδοση ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, τα Κέντρα Δεδομένων θα μπορούν να τροφοδοτούνται με «πράσινο» ρεύμα που παράγεται σε τρίτες χώρες. Πρόκειται για μία πρόβλεψη που ανοίγει τον δρόμο για ανεφοδιασμό με ηλεκτρική ενέργεια που θα εισάγεται μέσω της διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY).
Οι μπαταρίες για τα μεγάλα data centers
Πρόσθετες διευκρινίσεις εισήχθησαν και για τα κέντρα δεδομένων ισχύος άνω των 200 MW, τα οποία θα αποκτούν απόλυτη προτεραιότητα έναντι των υπόλοιπων data centers για την εξασφάλιση ηλεκτρικού χώρου, εφόσον δρομολογούν την ανάπτυξη νέας κατανεμόμενης ισχύος ή αποθήκευσης που αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 80% της μέγιστης ισχύος κατανάλωσής τους.
Η ανάπτυξη της νέας ισχύος θα μπορεί να γίνεται από τον κάτοχο του data center ή θυγατρική του. Ειδικά για τις μπαταρίες, οι οποίες δεν θα προσμετρώνται στο ανώτατο όριο των merchant έργων αποθήκευσης, προβλέπεται ότι η μέγιστη ισχύς παραγωγής τους δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τη μέγιστη ισχύ κατανάλωσης του data center. Επίσης, η ισχύς έγχυσης των μπαταριών στο δίκτυο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει την ισχύ που καταναλώνει το κέντρο δεδομένων την αντίστοιχη περίοδο κατανομής.
Τέλος, μεταξύ των διευκολύνσεων που προστέθηκαν περιλαμβάνεται η δυνατότητα αναλογικής επιστροφής της εγγυητικής επιστολής στην περίπτωση τμηματικής ηλέκτρισης ενός data center. Για τα έργα που υπάγονται στις σχετικές μεταβατικές διατάξεις, το τέλος παράτασης δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου θα αρχίσει να εφαρμόζεται μετά την πάροδο τεσσάρων ετών από τη χορήγηση της Προσφοράς Σύνδεσης.
