Σημαντικές επενδυτικές προοπτικές, που δυνητικά μπορούν να ξεπεράσουν τα 10 δισ. ευρώ, ανοίγονται στην ελληνική αγορά των data centers, με τον κλάδο, ωστόσο, να προειδοποιεί ότι οι επιβαρύνσεις και οι ρυθμιστικοί περιορισμοί που προβλέπει το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη σύνδεση των data centers στο ηλεκτρικό δίκτυο, το οποίο ψηφίστηκε χθες, μπορούν να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων. Σε μια αγορά που έχει ήδη κινητοποιήσει κεφάλαια 1 δισ. ευρώ για υποδομές σε λειτουργία ή υπό κατασκευή και σχεδιάζει επέκταση της δυναμικότητάς της στα 200 MW, οι νέες επιβαρύνσεις, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Data Centers (GRDCA), προκαλούν προβληματισμό στους επενδυτές, καθώς αυξάνουν το κόστος ανάπτυξης και απειλούν να περιορίσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας στον χάρτη των ψηφιακών υποδομών.
Η διοίκηση της GRDCA έκρουσε χθες τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, με αιχμή το νέο ετήσιο τέλος των 15.000 ευρώ ανά MW, τις απαιτήσεις για πράσινη ενέργεια σε ποσοστό τουλάχιστον 60% και το κόστος σύνδεσης στο ηλεκτρικό δίκτυο, προκειμένου να μη χαθεί η βαριά αυτή επενδυτική ευκαιρία. Όπως σημείωσε ο πρόεδρος της Ένωσης, Αλέξανδρος Μπεχράκης, στην πρώτη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε η Ένωση, ένα data center ισχύος 100 MW μπορεί, με βάση τις νέες επιβαρύνσεις, να βρεθεί αντιμέτωπο με εγγυητική επιστολή ύψους 20 εκατ. ευρώ και ετήσιο ειδικό τέλος 1,5 εκατ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται οι δαπάνες σύνδεσης και ενίσχυσης του ηλεκτρικού συστήματος. «Δεν πρέπει να διακυβευτεί η ψηφιακή και η συνολική ανταγωνιστικότητα της χώρας», προειδοποίησε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι οι νέες υποχρεώσεις αυξάνουν δυσανάλογα το κόστος των επενδύσεων, σε μια περίοδο που η ελληνική αγορά δεν έχει αποκτήσει ακόμη το απαραίτητο βάθος ώστε να μπορεί να απορροφήσει τέτοιες επιβαρύνσεις.
Πάντως, τόσο η κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, όσο και η εγγυητική επιστολή των 200.000 ευρώ ανά MW για την εξασφάλιση ηλεκτρικού χώρου, αλλά και το ανταποδοτικό τέλος των 15.000 ευρώ ανά MW ετησίως για δήμους και τοπικούς καταναλωτές, όπως και η κάλυψη του κόστους σύνδεσης των εγκαταστάσεων με το ηλεκτρικό δίκτυο αποτελούν σημεία του νομοσχεδίου, που ψηφίστηκε χθες.
Δεν ξεχώρισε η ήρα από το στάρι
Ο πρόεδρος της GRDCA αναγνώρισε την ανάγκη να μπει τάξη στην ουρά των αιτημάτων και να περιοριστεί η δέσμευση ηλεκτρικής ισχύος από μη ώριμα επενδυτικά σχέδια. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η εξυγίανση δεν μπορεί να γίνει με οριζόντιους κανόνες που επιβαρύνουν εξίσου τις πραγματικές επενδύσεις και τις αιτήσεις αμφίβολης προοπτικής. «Να τραβήξουμε τη γραμμή, αλλά σε ένα σημείο που να έχει νόημα», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του, εκτιμώντας ότι το νέο πλαίσιο «δεν χωρίζει την ήρα από το στάρι», όπως ήταν ο στόχος του.
Το ζητούμενο, όπως τόνισε ο κ. Μπεχράκης, είναι να απελευθερωθεί ηλεκτρικός χώρος από αιτήματα που δεν αντιστοιχούν σε πραγματικές επενδύσεις, χωρίς η προσπάθεια εξυγίανσης να αποδυναμώσει την ελκυστικότητα της Ελλάδας για επενδυτές που διαθέτουν χρηματοδότηση, πελάτες και ώριμα σχέδια ανάπτυξης.
Από τα στοιχεία που παρουσίασε η Ένωση, η εικόνα της πραγματικής αγοράς απέχει σημαντικά από εκείνη που δημιουργεί ο όγκος των αιτημάτων ηλεκτρικής σύνδεσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις εκπροσώπων του κλάδου, η σημερινή υπολογιστική ισχύς των ελληνικών data centers κινείται στα επίπεδα των 30 MW IT load, ενώ μαζί με τα έργα που βρίσκονται σε προχωρημένη φάση κατασκευής η συνολική δυναμικότητα διαμορφώνεται στην περιοχή των 40 έως 60 MW. Την ίδια στιγμή, τα ανακοινωμένα σχέδια επέκτασης των παρόχων προσεγγίζουν τα 200 MW, αποτυπώνοντας τις προοπτικές ανάπτυξης μιας αγοράς που μέχρι τα μέσα του 2023 περιοριζόταν σε μόλις 6–7 MW.
Πηγή: Ελληνική Ένωση Data Centers (GRDCA)
Νούμερα εκτός πραγματικότητας
Το παράδοξο είναι ότι, ενώ η πραγματική αγορά των data centers στην Ελλάδα παραμένει σχετικά μικρή, τα αιτήματα σύνδεσης που έχουν κατατεθεί στους αρμόδιους διαχειριστές ξεπερνούν, σύμφωνα με πληροφορίες που συγκεντρώνει η GRDCA, τα 10 GW. «Το νούμερο αυτό είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας. Τόσοι πελάτες για τόσα MW δεν υπάρχουν όχι στην Ελλάδα, ούτε σε όλη την Ευρώπη», τόνισαν χθες στελέχη της Ένωσης, αναδεικνύοντας την τεράστια απόσταση ανάμεσα στη ζήτηση ηλεκτρικού χώρου στα χαρτιά και στις πραγματικές δυνατότητες της αγοράς.
Τα αιτήματα αυτά, όπως εξήγησαν μέλη του ΔΣ της Ένωσης, δεν ισοδυναμούν ούτε με άμεση ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ούτε με εξασφαλισμένες επενδύσεις. Περιλαμβάνουν σχέδια διαφορετικής ωριμότητας, αρκετά από τα οποία ενδέχεται να μην υλοποιηθούν ποτέ. Η δέσμευση, ωστόσο, ηλεκτρικού χώρου από τέτοια έργα μπορεί να στερεί πολύτιμη χωρητικότητα από επενδυτές που διαθέτουν χρηματοδότηση, πελάτες και ώριμα σχέδια ανάπτυξης.
Η «λυπητερή» των νέων ρυθμίσεων
Η GRDCA ζητά ένα σύστημα αξιολόγησης που θα δίνει προτεραιότητα στην πραγματική επενδυτική ωριμότητα και όχι αποκλειστικά στο μέγεθος των αιτούμενων συνδέσεων. Η Ένωση θεωρεί ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, η διαθεσιμότητα γης, η πρόοδος της αδειοδότησης και η εμπειρία του επενδυτή.
Η μεγαλύτερη ένσταση του κλάδου αφορά το σωρευτικό οικονομικό βάρος που δημιουργεί το νέο πλαίσιο, το οποίο προστίθεται στο ήδη υψηλό κόστος κατασκευής και λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Ειδικότερα, προβλέπεται εγγυητική επιστολή ύψους 200.000 ευρώ ανά MW και ετήσιο ειδικό τέλος 15.000 ευρώ ανά MW μέγιστης ισχύος κατανάλωσης. Το δεύτερο αποτελεί επαναλαμβανόμενη επιβάρυνση, ενώ η εγγυητική, παρότι δεν συνιστά οριστική δαπάνη, δεσμεύει σημαντική χρηματοοικονομική δυνατότητα. Η GRDCA βάζει επίσης στο τραπέζι την κατάργηση του ετήσιου τέλους, καθώς θεωρεί ότι επιβαρύνει τη δεσμευμένη ισχύ ανεξάρτητα από την πραγματική αξιοποίησή της. Για την εγγυητική επιστολή προτείνει μείωση του ύψους της, δυνατότητα σταδιακής αποδέσμευσης ανάλογα με την πρόοδο του έργου και εναλλακτικές μορφές εξασφάλισης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει και στο κόστος σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της Ένωσης, η επιβάρυνση των επενδυτών με το σύνολο των απαιτούμενων έργων σύνδεσης και αναβάθμισης του δικτύου δημιουργεί δυσμενείς όρους σε σχέση με άλλες κατηγορίες μεγάλων καταναλωτών. Η πρόταση του κλάδου είναι να εφαρμόζεται αντίστοιχος επιμερισμός κόστους με εκείνον που ισχύει για άλλους χρήστες Υψηλής Τάσης, ώστε να αποφεύγεται η μετακύλιση δυσανάλογων δαπανών στους επενδυτές των data centers.
Πηγή: Ελληνική Ένωση Data Centers (GRDCA)
Η υποχρέωση για 60% πράσινη ενέργεια
Δεύτερο μεγάλο μέτωπο αποτελεί η υποχρέωση κάλυψης τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας των νέων data centers από ΑΠΕ, με απαιτήσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη νέων έργων ανανεώσιμης παραγωγής. Ο κλάδος δεν αμφισβητεί την ανάγκη ενεργειακής μετάβασης των εγκαταστάσεων. Αντιθέτως, αναγνωρίζει ότι η πρόσβαση σε πράσινη ενέργεια αποτελεί βασική προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας, ιδίως για τους διεθνείς παρόχους υπηρεσιών cloud και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Εκφράζει, ωστόσο, έντονο προβληματισμό για το ενδεχόμενο η ηλεκτροδότηση ενός ολοκληρωμένου data center να εξαρτάται από το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ενός τρίτου έργου ΑΠΕ. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια επένδυση που έχει ολοκληρώσει τις κατασκευαστικές εργασίες και έχει εξασφαλίσει πελάτες θα μπορούσε να καθυστερήσει να λειτουργήσει εξαιτίας εκκρεμοτήτων που δεν ελέγχονται από τον επενδυτή.
Η GRDCA προτείνει μεταβατική περίοδο 18 έως 24 μηνών, υπολογισμό των υποχρεώσεων με βάση την πραγματική κατανάλωση και ευελιξία στην αξιοποίηση μακροχρόνιων συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs), Εγγυήσεων Προέλευσης και λύσεων αποθήκευσης. Στις παρεμβάσεις που προτείνει η Ένωση περιλαμβάνεται και η διασφάλιση ότι τα έργα που αναπτύσσονται σταδιακά δεν θα χάνουν τη θέση τους στην ουρά σύνδεσης. Πρόκειται για κρίσιμο ζήτημα, καθώς τα μεγάλα data centers κατασκευάζονται συνήθως σε διαδοχικές φάσεις, ανάλογα με τη ζήτηση των πελατών τους.
Η ενεργειακή πρόκληση
Η ενεργειακή επάρκεια και το ανταγωνιστικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν καθοριστικές προϋποθέσεις για την προσέλκυση νέων επενδύσεων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της GRDCA, τα ελληνικά data centers κατανάλωναν περίπου 65 GWh ηλεκτρικής ενέργειας το 2024, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 0,1% της συνολικής κατανάλωσης της χώρας.
Σε ένα μελλοντικό σενάριο λειτουργικού φορτίου IT 200–250 MW, το μερίδιο αυτό θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1%. Πρόκειται για εκτίμηση της δυνητικής ενεργειακής κατανάλωσης και όχι για αναθεώρηση των ανακοινωμένων σχεδίων επέκτασης των 200 MW. Η Ένωση επισημαίνει ότι η ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύεται από διαφανή μέτρηση της ενεργειακής και υδατικής απόδοσης, κατάλληλο σχεδιασμό ψύξης και ουσιαστική συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
Για τον κλάδο, όπως είπαν χθες τα μέλη της Ένωσης, το ζητούμενο δεν είναι να εξαιρεθούν τα data centers από τις ενεργειακές ή περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, αλλά να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει την εξυγίανση της αγοράς με τη δυνατότητα υλοποίησης πραγματικών επενδύσεων.
Πηγή: Ελληνική Ένωση Data Centers (GRDCA)
