Δισεκατομμύρια δολάρια επενδύονται σε νέα κέντρα δεδομένων (data centers), καθώς η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει κατακόρυφα τις ανάγκες για υπολογιστική ισχύ. Ωστόσο, πίσω από τις τεράστιες εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας και τις υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις κρύβεται ένα παράδοξο: τα data centers χρειάζονται τεράστια κεφάλαια για να κατασκευαστούν, αλλά απασχολούν σχετικά λίγους εργαζομένους όταν τεθούν σε λειτουργία.
Ένα σύγχρονο κέντρο δεδομένων απαιτεί επενδύσεις σε εκτάσεις γης, κτίρια, υπολογιστικό εξοπλισμό και ηλεκτρικές υποδομές. Παρ’ όλα αυτά, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του, συνήθως απασχολεί μόλις μερικές δεκάδες ανθρώπους, κυρίως τεχνικούς πληροφορικής, μηχανικούς και προσωπικό ασφαλείας.
Το ζήτημα απασχολεί ολοένα περισσότερο τις τοπικές κοινωνίες στις ΗΠΑ, όπου οι επενδύσεις σε data centers πολλαπλασιάζονται. Από το Οχάιο έως το Τέξας, οι αντιδράσεις κατοίκων έχουν ενταθεί, καθώς πολλοί αναρωτιούνται εάν τα οικονομικά οφέλη δικαιολογούν το τεράστιο κόστος των εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με το The Conversation, οι αντιδράσεις αυτές συνέβαλαν στην καθυστέρηση ή ακύρωση σχεδιαζόμενων επενδύσεων συνολικού ύψους 156 δισ. δολαρίων μόνο το 2025.
Πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούν πραγματικά τα data centers
Για να διαπιστώσουν την πραγματική επίδραση των κέντρων δεδομένων στην απασχόληση, ερευνητές που ειδικεύονται στην οικονομία των ακινήτων και την αστική οικονομία εξέτασαν τη λειτουργία 1.584 data centers στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα οποία τέθηκαν σε λειτουργία μεταξύ 2000 και 2023.
Οι ερευνητές συνέκριναν την εξέλιξη της απασχόλησης, των μισθών και του αριθμού επιχειρήσεων στις κομητείες όπου κατασκευάστηκαν τα κέντρα δεδομένων με αντίστοιχες περιοχές που δεν φιλοξενούσαν τέτοιες εγκαταστάσεις.
Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι η επίδραση στην απασχόληση είναι μεγαλύτερη από εκείνη που υποδηλώνει ο μικρός αριθμός εργαζομένων μέσα στα data centers, αλλά χρειάζεται χρόνο για να γίνει αισθητή.
Τρία έως πέντε χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του πρώτου data center, οι περιοχές αυτές εμφανίζουν κατά μέσο όρο 1.000 έως 1.300 περισσότερες θέσεις εργασίας εκτός του κατασκευαστικού κλάδου, σε σύγκριση με παρόμοιες περιοχές χωρίς αντίστοιχες επενδύσεις.
Ωστόσο, κατά τα πρώτα δύο χρόνια, η επίδραση στην απασχόληση, εξαιρουμένων των κατασκευών, είναι περιορισμένη.
Το σημαντικότερο είναι ότι οι νέες θέσεις δεν δημιουργούνται κυρίως μέσα στα κέντρα δεδομένων, αλλά σε επιχειρήσεις που υποστηρίζουν τη λειτουργία τους.
Το παράδειγμα ενός data center 100 MW
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι μεγαλύτερες επενδύσεις συνδέονται με υψηλότερη απασχόληση. Πέντε χρόνια μετά την εγκατάσταση νέας δυναμικότητας, κάθε επιπλέον μεγαβάτ (MW) συνδέεται με περίπου 7,4 πρόσθετες θέσεις εργασίας στην τοπική οικονομία, εκτός του κατασκευαστικού κλάδου.
Ωστόσο, ο υπολογισμός αυτός επηρεάζεται από τις επεκτάσεις που ακολουθούν την αρχική επένδυση. Σύμφωνα με τους ερευνητές, κάθε MW αρχικής εγκατεστημένης ισχύος συνδέεται με την προσθήκη ακόμη 1,7 MW τα επόμενα χρόνια.
Όταν συνυπολογιστεί αυτή η επέκταση, η εκτιμώμενη επίδραση περιορίζεται σε περίπου 2,7 νέες θέσεις εργασίας ανά MW τελικής δυναμικότητας.
Για παράδειγμα, μια μεγάλη εγκατάσταση ισχύος 100 MW συνδέεται με περίπου 275 πρόσθετες θέσεις εργασίας στην ευρύτερη τοπική οικονομία, πέρα από εκείνες που δημιουργούνται μέσα στο ίδιο το data center.
Η αναλογία αυτή αναδεικνύει την ιδιαίτερη φύση του κλάδου: πρόκειται για επενδύσεις υψηλής κεφαλαιακής έντασης, αλλά σχετικά χαμηλής έντασης εργασίας.
Ποιοι κλάδοι κερδίζουν και ποιοι μένουν πίσω
Η δημιουργία θέσεων εργασίας δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στην οικονομία. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στις μεταφορές και την αποθήκευση, στις επαγγελματικές και τεχνικές υπηρεσίες και στον κλάδο των ακινήτων.
Πρόκειται για δραστηριότητες που μπορούν να ωφεληθούν άμεσα από τη λειτουργία ενός data center ή από τις πρόσθετες υποδομές που απαιτούνται.
Αντίθετα, οι ερευνητές εντόπισαν ελάχιστες ενδείξεις σημαντικής αύξησης της απασχόλησης σε εστιατόρια, καταστήματα λιανικής και άλλες τοπικές υπηρεσίες.
Αυτό σημαίνει ότι οι τεράστιες επενδύσεις δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε αντίστοιχη τόνωση της τοπικής κατανάλωσης.
Παράλληλα, η ύπαρξη ενός data center ευνοεί την περαιτέρω ανάπτυξη υποδομών στην ίδια περιοχή. Συνήθως, όμως, οι πρόσθετες επενδύσεις προέρχονται από εταιρείες που ήδη δραστηριοποιούνται εκεί και επεκτείνουν τις εγκαταστάσεις τους, παρά από νέους ανταγωνιστές.
Το μεγάλο ερώτημα: Αξίζουν το κόστος για τις τοπικές κοινωνίες;
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα έχουν σημαντικούς περιορισμούς, καθώς η μελέτη καλύπτει εγκαταστάσεις που τέθηκαν σε λειτουργία μέχρι το 2023, πριν από το σημερινό κύμα κατασκευής γιγαντιαίων data centers για την τεχνητή νοημοσύνη.
Οι σημερινές εγκαταστάσεις είναι συχνά πολύ μεγαλύτερες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δημιουργούν αναλογικά περισσότερες θέσεις εργασίας.
Επιπλέον, τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, ενδέχεται να προκαλούν ηχορύπανση, ενώ συχνά απολαμβάνουν σημαντικές φορολογικές ελαφρύνσεις από τις τοπικές αρχές.
Η μελέτη δεν εξετάζει κατά πόσο τα πρόσθετα οικονομικά οφέλη αντισταθμίζουν αυτά τα κόστη.
Το συμπέρασμα είναι ότι τα data centers πράγματι δημιουργούν απασχόληση, αλλά όχι απαραίτητα εκεί όπου την περιμένουν οι τοπικές κοινωνίες. Και καθώς η τεχνητή νοημοσύνη οδηγεί σε έναν νέο παγκόσμιο επενδυτικό πυρετό, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι θέσεις εργασίας και τα υπόλοιπα οικονομικά οφέλη δικαιολογούν το κόστος που αναλαμβάνουν οι περιοχές που φιλοξενούν τις εγκαταστάσεις.
