Το σοβαρό τεχνικό πρόβλημα που εκδηλώθηκε την Κυριακή στο FIR Αθηνών, προκαλώντας ουσιαστικό «μπλοκάρισμα» στον ελληνικό εναέριο χώρο, δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο επεισόδιο επιχειρησιακής δυσλειτουργίας. Αντίθετα, λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου για έναν από τους πλέον κρίσιμους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας: τον τουρισμό και την αεροπορική συνδεσιμότητα που τον στηρίζει.
Η μαζική απώλεια ραδιοσυχνοτήτων στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας, η οποία ξεκίνησε λίγο πριν από τις 09:00 το πρωί, οδήγησε σε δραστικό περιορισμό της χωρητικότητας του FIR, ακυρώσεις, καθυστερήσεις και εκτροπές πτήσεων, με χιλιάδες επιβάτες να βιώνουν ώρες αβεβαιότητας σε όλα τα μεγάλα ελληνικά αεροδρόμια.
Η χρονική συγκυρία μεγιστοποιεί τον αντίκτυπο
Το περιστατικό εκδηλώθηκε σε μία από τις πλέον «φορτωμένες» ημέρες της εορταστικής περιόδου. Η Κυριακή των επιστροφών μετά τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά χαρακτηρίζεται παραδοσιακά από αυξημένες αφίξεις και αναχωρήσεις, ιδιαίτερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, με σημαντικό αριθμό επιβατών από το εξωτερικό.
Οι περιορισμοί στις αναχωρήσεις από τα ελληνικά αεροδρόμια δημιούργησαν ντόμινο επιπτώσεων όχι μόνο στο εσωτερικό δίκτυο, αλλά και στις διεθνείς πτήσεις που είχαν προγραμματιστεί να εκτελεστούν εντός της ημέρας. Το γεγονός ότι δεν υπήρχε σαφές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης κατέστησε τον επαναπρογραμματισμό εξαιρετικά δύσκολο για τις αεροπορικές εταιρείες.
Τουριστική εικόνα και αξιοπιστία προορισμού
Σε επίπεδο τουρισμού, το πλήγμα είναι διττό. Αφενός, επηρεάζεται άμεσα η εμπειρία των επισκεπτών με καθυστερήσεις, ακυρώσεις, χαμένες ανταποκρίσεις και αβεβαιότητα. Αφετέρου, πλήττεται η αξιοπιστία της χώρας ως οργανωμένου και ασφαλούς προορισμού, ιδίως σε αγορές υψηλής αξίας που δίνουν ιδιαίτερη σημασία στη χρονική ακρίβεια και τη λειτουργική σταθερότητα.
Για μια χώρα που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην αεροπορική πρόσβαση για τη διασύνδεση με τις διεθνείς αγορές, τέτοιου τύπου περιστατικά λειτουργούν αποτρεπτικά, ακόμη κι αν είναι περιορισμένης διάρκειας.
Αεροπορικές εταιρείες: Αυξημένο κόστος και επιχειρησιακή πίεση
Οι αεροπορικές εταιρείες βρέθηκαν αντιμέτωπες με αυξημένο λειτουργικό κόστος. Τόσο η Aegean όσο και η Sky Express ανέφεραν ότι η μειωμένη χωρητικότητα του ελληνικού εναέριου χώρου οδήγησε σε μεγάλες καθυστερήσεις και αλλαγές στο πτητικό πρόγραμμα.
Όπως σημείωσε στο powergame.gr η Μαρίνα Βάλβη, Corporate Affairs & Communications Director της Aegean, η εταιρεία προσπάθησε επιχειρησιακά να διευκολύνει την κατάσταση, επικοινωνώντας με τους επιβάτες που επηρεάστηκαν και «σε δεύτερο χρόνο θα εξετάσει τις ανάγκες που θα προκύψουν», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμα και της δρομολόγησης έκτακτων πτήσεων τις επόμενες ημέρες.
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, τα κόστη δεν περιορίζονται στα καύσιμα και τα πληρώματα, αλλά επεκτείνονται σε αποζημιώσεις επιβατών, επανακρατήσεις, απώλειες εσόδων και διατάραξη της συνολικής αλυσίδας λειτουργίας. Η ανάγκη για πιθανές έκτακτες πτήσεις αργότερα εντός της εβδομάδας υπογραμμίζει το βάθος της επιχειρησιακής αναστάτωσης.
Υποδομές στα όρια, ένα διαχρονικό πρόβλημα
Οι τοποθετήσεις των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας ανέδειξαν για ακόμη μία φορά το διαχρονικό ζήτημα της παλαιότητας των συστημάτων. Η απουσία εφεδρειών, οι επαναλαμβανόμενες βλάβες και οι προηγούμενες ευρωπαϊκές καταδίκες της χώρας για μη συμμόρφωση με τα πρότυπα αεροναυτιλίας, συνθέτουν ένα ανησυχητικό πλαίσιο. Το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ήδη παραπεμφθεί δύο φορές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις υποδομές αεροναυτιλίας προσδίδει στο περιστατικό θεσμική και ευρωπαϊκή διάσταση. Το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών έρχεται να επιβεβαιώσει στην πράξη τις αιτιάσεις περί συστημικής υποεπένδυσης.
Είναι χαρακτηριστική η -από 16 Σεπτεμβρίου 2025- ανακοίνωση της Ryanair, με την οποία κατήγγειλε τη διαχείριση και την υποστελέχωση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) στην Ελλάδα και ζήτησε από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστο Δήμα, να προχωρήσει άμεσα σε μέτρα στελέχωσης και βελτίωσης των υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας.
Αλλά και ο πρόεδρος της Aegean, Ευτύχης Βασιλάκης, είχε αναφερθεί τον Σεπτέμβριο στην ανάγκη επενδύσεων σε όλα τα επίπεδα της ΥΠΑ, από τον εξοπλισμό έως το προσωπικό, και στην πιθανή αναδιοργάνωση της υπηρεσίας ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου.
Ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, από τη μεριά του, είχε απαντήσει με το τριετές Σχέδιο Δράσης (2025 – 2028), το οποίο περιλαμβάνει τη διοικητική αναμόρφωση της ΥΠΑ, τη στελέχωσή της και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων αεροναυτιλίας.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και το διεθνές περιβάλλον
Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Σύμφωνα με στοιχεία της IATA, οι καθυστερήσεις λόγω ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη έχουν υπερδιπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να συγκεντρώνουν πάνω από το 50% των σχετικών καθυστερήσεων.
Ωστόσο, σε αντίθεση με χώρες που διαθέτουν ισχυρές εναλλακτικές υποδομές και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, η Ελλάδα εμφανίζεται περισσότερο ευάλωτη, λόγω της γεωγραφίας της και της εξάρτησης του τουρισμού από τον αέρα.
Τουριστικοί στόχοι και δομικές αντιφάσεις
Το περιστατικό έρχεται σε μια περίοδο, κατά την οποία η χώρα θέτει φιλόδοξους στόχους. Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στο πρόσφατο συνέδριο του ΣΕΤΕ, η Ελλάδα στοχεύει σε 55 εκατ. αφίξεις έως το 2040 και εισπράξεις 36 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, την ώρα που οι ιδιωτικές επενδύσεις στον τουρισμό αυξάνονται, οι επενδύσεις σε κρίσιμες δημόσιες υποδομές -μεταφορές, ψηφιακά δίκτυα, δημόσια διοίκηση- υπολείπονται. Η αναντιστοιχία αυτή δημιουργεί έναν δομικό κίνδυνο για τη βιωσιμότητα του τουριστικού μοντέλου.
Το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών δεν ήταν απλώς μια «κακή ημέρα» για τις πτήσεις. Ήταν μια σαφής υπενθύμιση ότι χωρίς σύγχρονες, ανθεκτικές και αξιόπιστες υποδομές, η δυναμική του ελληνικού τουρισμού μπορεί εύκολα να προσκρούσει στα όριά της.
