Ένα εντελώς νέο τοπίο -και για τις δυο πλευρές- διαμορφώνεται για το εμπόριο μεταξύ ΕΕ και Mercosur μετά τη συμφωνία των δυο πλευρών για μηδενισμό των δασμών. Υπενθυμίζεται πως η συμφωνία θα καταργήσει τους δασμούς στο 91% όλων των προϊόντων, ωφελώντας ουσιαστικά όλες τις ελληνικές εξαγωγές, σύμφωνα με αρμόδια στελέχη της κυβέρνησης με τα οποία ήλθε σε επαφή το powergame.gr.
Επίσης θα προστατεύσει 21 ελληνικές γεωγραφικές ενδείξεις, όπως η Ελιά Καλαμάτας, η Κεφαλογραβιέρα, η Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα και ο Κρόκος Κοζάνης.
Πηγές του powergame.gr από αρμόδια υπηρεσίες της κυβέρνησης με πλήρη εικόνα του εμπορίου με τις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Oυρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία) επισημαίνουν πως η συμφωνία αυτή θα έχει πρωτογενώς θετικές συνέπειες για τις ελληνικές εξαγωγές αλλά και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες.
Ωστόσο, δευτερογενώς, πιθανόν να έχει αρνητικές συνέπειες στις εξαγωγές ελληνικών αγροτικών προϊόντων προς τις βορειο – ευρωπαϊκές χώρες, καθώς θα μπορούσαν να υποκαταστήσουν μέρος αυτών με πάμφθηνες εισαγωγές από τις χώρες του Mercosur.
Συμφωνία Mercosur: Η συνολική αποτίμηση
Η συμφωνία ΕΕ – Mercosur κρίνεται από την κυβέρνηση καταρχήν θετικά. Και αυτό γιατί ικανοποιεί πάγια ελληνικά αιτήματα και ανοίγει νέες εμπορικές προοπτικές σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Ιδιαίτερα αναμένεται να είναι τα οφέλη για τις ναυτιλιακές υπηρεσίες, ενώ εξαιρετικά θετικά αποτιμάται η προστασία των Γεωγραφικών Ενδείξεων.
Παρόλα αυτά, αρμόδια στελέχη της κυβέρνησης δεν κρύβουν τις ανησυχίες για τον αγροδιατροφικό τομέα, ιδίως για τις συνέπειες των εισαγωγών από τη Mercosur επί συγκεκριμένων κλάδων της ελληνικής παραγωγής (ρύζι, εσπεριδοειδή).
Η ελληνική κυβέρνηση υποστήριξε την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, καθώς έκρινε πως η Ελλάδα αναμένεται να ωφεληθεί σημαντικά. Και αυτό γιατί το εμπόριο υπηρεσιών – κυρίως ναυτιλιακών – είναι ήδη πλεονασματικό και έχει εξασφαλιστεί ευνοϊκό πλαίσιο μέσω της Συμφωνίας.
Περιθώρια επιπλέον προστασίας των ελληνικών προϊόντων
Στην παραπάνω κατεύθυνση, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θα μπορούσαν να συμβάλλουν θετικά η ακόμη ευχερέστερη ενεργοποίηση των μέτρων διασφάλισης έναντι των εισαγωγών από την Mercosur στο πλαίσιο του σχετικού Κανονισμού.
Και αυτό με τον εξής στόχο: Η εφαρμογή τους να καταστεί σχεδόν αυτοματοποιημένη. Επίσης ζητούμενη είναι, σύμφωνα και με τις δεσμεύσεις της Κομισιόν, η περαιτέρω ενδυνάμωση των υγειονομικών – φυτοϋγειονομικών ελέγχων στα εισαγόμενα στην ΕΕ αγροδιατροφικά αγαθά, η υιοθέτηση ειδικών προβλέψεων για τον μετριασμό των πιθανών επιπτώσεων σε μικρές εθνικές αγορές καθώς και η εξασφάλιση πρόσθετων πόρων για τον αγροτικό τομέα μέσω της νέας ΚΑΠ στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για το διάστημα 2028-2034.
Συνοπτικά, οι ίδιες πηγές επισημαίνουν πως η συμφωνία έχει σαφή στρατηγικά και οικονομικά οφέλη για την ελληνική οικονομία.
Ωστόσο, θεωρείται σημαντική η συμπλήρωσή της με ισχυρότερες εγγυήσεις, ώστε οι θετικές συνέπειες να μπορούν να υπερκεράσουν ξεκάθαρα τις ενδεχόμενες αρνητικές, ιδίως για τον αγροδιατροφικό τομέα.
Σε ποιο σημείο βρίσκει η συμφωνία Mercosur το εμπόριο με την Ελλάδα
Τα ακόλουθα στοιχεία δείχνουν την υφιστάμενη σημασία του εμπορίου μεταξύ Mercosur και Ελλάδας:
- Το 2024 ο όγκος εμπορίου αγαθών Ελλάδας με τις χώρες Mercosur ανήλθε σε 751 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 108 εκατ. ευρώ αφορούσαν ελληνικές εξαγωγές και 642 εκατ. ευρώ εισαγωγές. Μ΄άλλα λόγια, το εμπορικό ισοζύγιο αγαθών ήταν ελλειμματικό για την Ελλάδα κατά 534 εκατ. ευρώ.
- Οι εξαγωγές προς Mercosur αντιστοιχούν μόλις στο 0,22% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, ενώ οι εισαγωγές από Mercosur στο 0,76% των συνολικών εισαγωγών.
- Κύρια εξαγόμενα αγαθά προς χώρες Mercosur είναι τα προϊόντα πετρελαίου, καρποί και φρούτα, ακατέργαστα καπνά και φαρμακευτικά προϊόντα, σύμφωνα με στοιχεία για το 2024.
- Οι βασικές εισαγωγές από τη Mercosur προς την Ελλάδα αφορούν σε καφέ, προϊόντα σογιέλαιου, φιστίκια, κουκιά σόγιας, ακατέργαστα καπνά, καθώς και κατεψυγμένα μαλάκια και ψάρια, σύμφωνα με στοιχεία για το 2024.
- Τα αγροδιατροφικά προϊόντα αντιστοιχούν στο 29,3% των ελληνικών εξαγωγών προς Mercosur το 2024, στοιχείο που δείχνει ότι ο τομέας αυτός έχει σημασία, παρά το μικρό συνολικό μερίδιο των χωρών Mercosur στις ελληνικές εξαγωγές.
- Οι ελληνικές εισαγωγές από Mercosur είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό αγροδιατροφικού χαρακτήρα, καθώς το 81,8% του συνόλου των εισαγωγών μας από τις χώρες αυτές το 2024 αφορά αγροδιατροφικά προϊόντα.
Οι εισαγωγές συγκεντρώνονται κυρίως σε:
– πίτες και στερεά υπολείμματα σογιέλαιου (246,4 εκατ. ευρώ)
– καφέ (104,3 εκατ. ευρώ)
– κουκιά σόγιας (49,2 εκατ. ευρώ)
– ακατέργαστα καπνά (48,7 εκατ. ευρώ),
– αράπικα φιστίκια (20,9 εκατ. ευρώ),
– μαλάκια και μαλακόστρακα (18,5 εκατ. ευρώ συνολικά).
Οι ελληνικές αγροδιατροφικές εξαγωγές προς τις χώρες Mercosur περιλαμβάνουν κυρίως ακτινίδια, κομποστοποιημένα ροδάκινα, ελιές, ελαιόλαδο και προϊόντα ελιάς και τυροκομικά προϊόντα τα οποία για το 2024 αντιστοιχούσαν στο 29,3% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών προς την περιοχή.
Η σταδιακή εξάλειψη εισαγωγικών δασμών και η πρόβλεψη υψηλού επιπέδου προστασίας για 20 ελληνικές Γεωγραφικές Ενδείξεις – συμπεριλαμβανομένης της φέτας – στην Συμφωνία ΕΕ-Mercosur, δημιουργούν βελτιωμένες συνθήκες πρόσβασης στην αγορά και ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα ελληνικών προϊόντων υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας. Σε συνδυασμό με τη μεγάλη καταναλωτική βάση των χωρών Mercosur, τα ανωτέρω μπορούν να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για τη διεύρυνση και εμβάθυνση της ελληνικής αγροδιατροφικής εξαγωγικής παρουσίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλισθεί αποτελεσματική εφαρμογή των προβλεπόμενων κανονιστικών εγγυήσεων.
Το ισοζύγιο υπηρεσιών είναι πλεονασματικό για τη χώρα μας, ύψους 1,6 δισ. ευρώ, με κύρια συνιστώσα τις θαλάσσιες μεταφορές.
Η Βραζιλία αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας στις θαλάσσιες μεταφορές, με μερίδιο 7,1% των συνολικών σχετικών εισπράξεων το 2024.
Τα κέρδη και οι ανησυχίες
Το βασικό όφελος της Συμφωνίας αφορά στην ελληνική ναυτιλία. Τα ελληνικά συμφέροντα στις ναυτιλιακές υπηρεσίες έχουν διασφαλιστεί ήδη από το 2019, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της συμβολής της ναυτιλίας στο ΑΕΠ της χώρας μας.
Τα ελληνικά προϊόντα τα οποία αναμένεται να ωφεληθούν από τη μείωση – εξάλειψη δασμών από πλευράς Mercosur είναι τα εξής:
-Ελαιόλαδο
-τυριά
-ακτινίδια
-ροδάκινα (φρέσκα και κομπόστες)
-αρτοσκευάσματα
-ζαχαρώδη προϊόντα
-σειρά βιομηχανικών αγαθών.
Η Συμφωνία ΕΕ-Mercosur προβλέπει υψηλό επίπεδο προστασίας για 20 ελληνικές Γεωγραφικές Ενδείξεις, συμπεριλαμβανομένης της Γεωγραφικής Ένδειξης «Φέτα».
Η προστασία των Γεωγραφικών Ενδείξεων στη Συμφωνία ΕΕ-Mercosur έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω του μεγέθους της αγοράς των χωρών Mercosur, ειδικά καθώς ότι η προστασία των Γεωγραφικών Ενδείξεων ότι δεν αναγνωρίζεται από τον πλέον σημαντικό εμπορικό εταίρο της ΕΕ στην αμερικανική ήπειρο (ΗΠΑ).
Ωστόσο, υπάρχουν και ανησυχίες. Αυτές αφορούν σε πιθανές επιπτώσεις σε εσπεριδοειδή και ελαιόλαδο λόγω της μείωσης – εξάλειψης των δασμών της ΕΕ για τις σχετικές εισαγωγές από τις χώρες της Mercosur, καθώς και της χορήγησης από την ΕΕ δασμολογικών ποσοστώσεων για την εισαγωγή ρυζιού από το λατινοαμερικανικό μπλοκ.
Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να οδηγήσουν σε υποκατάσταση των ελληνικών προϊόντων στις αγορές κρατών-μελών της ΕΕ στις οποίες εξάγουν οι Έλληνες παραγωγοί.
Μέτρα προστασίας των ευρωπαίων παραγωγών
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως θα μπορούσαν να προστατευθούν τα συμφέροντα των ευρωπαίων παραγωγών στον αγροδιατροφικό τομέα έναντι ενδεχόμενων δυσμενών συνεπειών από την αύξηση των εισαγωγών από τις χώρες της Mercosur.
Και αυτό με τα εξής μέτρα:
1. Αναστολή της σταδιακής μείωσης των ευρωπαϊκών δασμών
Μέσω Κανονισμού της ΕΕ προβλέπεται η δυνατότητα εφαρμογής μέτρων διασφάλισης, δηλαδή η αναστολή της σταδιακής μείωσης του επιβαλλόμενου από την ΕΕ δασμού σε συγκεκριμένα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα από τις χώρες της Mercosur ή ακόμη και αύξηση του εν λόγω δασμού σε επίπεδο άνω του προβλεπόμενου στη Συμφωνία.
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί κατόπιν έρευνας της Κομισιόν, η οποία θα ξεκινά σε περίπτωση σημαντικής αύξησης εισαγωγών από τη Mercosur
Ειδικά για τα αγροτικά προϊόντα που χαρακτηρίζονται ως «ευαίσθητα» στο πλαίσιο του παραπάνω Κανονισμού, συμπεριλαμβανομένου του ρυζιού και των εσπεριδοειδών, η έναρξη της έρευνας θα είναι ακόμη πιο ευχερής βάσει ιδιαίτερα «ελαφρών» κριτηρίων.
Η αναστολή της σταδιακής μείωσης των ευρωπαϊκών δασμών στις εισαγωγές από τη Μercosur θα συνέβαινε εφόσον η έρευνα της Κομισιόν οδηγούσε στη διαπίστωση πως σημειώθηκε αύξηση άνω του 5% σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης τριετίας ποσοστιαίας αύξησης των κατ’ όγκο εισαγωγών στην ΕΕ ή ίδια ποσοστιαία μείωση της τιμής εισόδου των συγκεκριμένων προϊόντων, με ταυτόχρονη μείωση τουλάχιστον κατά 5% της μέσης τιμής εισόδου τους στην αγορά της ΕΕ σε σχέση με τη μέση τιμή των παραγόμενων εγχωρίως , δηλ. εντός ΕΕ).
Σημειώνεται, βάσει του Κανονισμού, η ταχεία ενεργοποίηση των προσωρινών μέτρων εντός τριών εβδομάδων, από την έναρξη της έρευνας της Επιτροπής, και των μονίμων μέτρων εντός τεσσάρων μηνών.
Προβλέπεται η εκ μέρους της Κομισιόν συνεχής και αυστηρή παρακολούθηση των εισαγωγών από τη Mercosur.
Ειδικότερα, για τα υπό την παραπάνω έννοια «ευαίσθητα» αγροτικά προϊόντα προβλέπεται η υποχρέωση, από πλευράς της Επιτροπής, για υποβολή σχετικής έκθεσης ανά εξάμηνο στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τόσο για την κατάσταση στην αγορά της ΕΕ συνολικά όσο και διακριτά για την αγορά των επηρεαζόμενων κρατών-μελών.
2. Απαγόρευση ορισμένων εισαγωγών
Η Κομισιόν ανακοίνωσε επίσης την απαγόρευση εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από όλες τις τρίτες χώρες (δηλαδή όχι μόνο από τις χώρες της Mercosur) στα οποία εντοπίζονται κατάλοιπα ουσιών που απαγορεύονται στην ΕΕ καθώς και την ενίσχυση των υγειονομικών και φυτο – υγειονομικών ελέγχων τόσο στις χώρες προέλευσης όσο και στις πύλες εισόδου στην ενιαία αγορά.
Συγκεκριμένα, από τις 48 αποστολές ελέγχου που πραγματοποιούνται την τρέχουσα περίοδο σε τρίτες χώρες, οι υπηρεσίες της Κομισιόν θα προβούν σε 70 αποστολές το 2026 και σε 90 το 2027.
Παράλληλα, θα υπάρξει ενίσχυση των ελέγχων στις εισαγωγές σε έξι βασικούς συνοριακούς σταθμούς (Αμβέρσα, Ρότερνταμ, Άμστερνταμ, Γκντανσκ, Καλέ, Ισπανία), περαιτέρω εκπαίδευση ελεγκτών στα κράτη-μέλη και σύσταση ειδικής ομάδας δράσης για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των ελέγχων.
3. «Ενιαίο Δίχτυ Ασφάλειας»
Τέλος, για τη στήριξη των Ευρωπαίων παραγωγών από πιθανές δυσμενείς συνέπειες λόγω των εισαγωγών από τη Mercosur, θα μπορεί να ενεργοποιηθεί και το λεγόμενο «Ενιαίο Δίχτυ Ασφάλειας» (Unity Safety Net), ένα προτεινόμενο ταμείο ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, το οποίο έχει σχεδιαστεί με στόχο να προστατεύει τους αγρότες της ΕΕ από κρίσεις της αγοράς και οικονομικούς κλυδωνισμούς, διπλασιάζοντας ουσιαστικά το τρέχον αποθεματικό κρίσης για τη γεωργία στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Η ένταξη των εσπεριδοειδών στα «ευαίσθητα» αγροτικά προϊόντα για τα οποία ενεργοποιούνται ευχερέστερα τα μέτρα διασφάλισης έναντι εισαγωγών από τις χώρες της Mercosur στο πλαίσιο του ως άνω Κανονισμού αποτέλεσε πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης.
