Η αξιοποίηση μέρους του χαρτοφυλακίου ακινήτων αποτελεί έναν από τους τέσσερις βασικούς πυλώνες του σχεδίου διάσωσης των Ελληνικών Ταχυδρομείων που προωθεί η διοίκηση του Υπερταμείου, σε μια περίοδο που ο ιστορικός οργανισμός επιχειρεί, έστω και καθυστερημένα, να ανακτήσει τη χαμένη του βιωσιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η διοίκηση των ΕΛΤΑ, έχει ήδη προχωρήσει στην πρόσληψη συμβούλων, συγκεκριμένα της ΕΥ και της Alpha Real Estate, με στόχο την ωρίμανση και αξιοποίηση τεσσάρων έως πέντε μεγάλων ακινήτων που διαθέτει τόσο στην Αθήνα όσο και στην περιφέρεια.
Στη λίστα των ακινήτων που σχεδιάζει η διοίκηση να αξιοποιήσει άμεσα βρίσκεται το παραλιακό ακίνητο στη Μύκονο, πρόκειται για το διώροφο ακίνητο συνολικής επιφάνειας 150 τ.μ. στον Γυαλό, το οποίο, μένει εδώ και δεκαετίες αναξιοποίητο. Το εν λόγω κτίσμα μπορούσε να πωληθεί ή να ενοικιαστεί σε ιδιώτες ή να στεγάσει το τοπικό κατάστημα των ΕΛΤΑ . Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αξία του συγκεκριμένου ακινήτου το οποίο βρίσκεται σε μία από τις πιο προνομιούχες θέσεις στη Χώρα της Μυκόνου, φτάνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ. Μέχρι τη δεκαετία του 1990, στο συγκεκριμένο οίκημα στεγαζόταν το υποκατάστημα των Ελληνικών Ταχυδρομείων Μυκόνου. Παράλληλα, στο στόχαστρο βρίσκεται και ένα ακίνητο στην Καβάλα με εκτιμώμενη αξία 3 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των ακινήτων που έχουν πάρει το δρόμο της αξιοποίησης ειναι το ακίνητο στην Καισαριανή, το οποίο έχει αποτιμηθεί στα 6 εκατ. ευρώ. Το εν λόγω ακίνητο που βρίσκεται επί της οδού Ανδριανουπόλεως 45 που ήταν στο παρελθόν κατάστημα ΕΛΤΑ, πέρασε στη Premia και αναμένεται να μετατραπεί σε φοιτητικές κατοικίες, δυναμικότητας περίπου 151 δωματίων. Στην περίπτωση της Καισαριανής, στο ισόγειο του κτιρίου προβλέπονται εμπορικές χρήσεις, όπως σούπερ μάρκετ και χώρος ταχυφαγίας. Η εστία αναμένεται να είναι έτοιμη για τη σεζόν τον Σεπτέμβριο του 2026.
H δημόσια εταιρεία διαθέτει συνολικά 82 ακίνητα σε όλη τη χώρα. Ενα μέρος αυτών χρησιμοποιείται για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών του οργανισμού, ενώ τα υπόλοιπα κρίνονται κατάλληλα για εμπορική αξιοποίηση μέσα από μισθώσεις και συνεργασίες. Η συνολική εμπορική αξία του χαρτοφυλακίου εκτιμάται ότι ανέρχεται περίπου στα 120 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει το μέγεθος και τη σημασία της ακίνητης περιουσίας των ΕΛΤΑ, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως «όπλο» για την ενίσχυση των οικονομικών του οργανισμού. Σε κάθε περίπτωση, τα ακίνητα συνιστούν έναν από τους βασικούς πυλώνες του σχεδίου διάσωσης, καθώς μπορούν να αποφέρουν άμεσα έσοδα ή να λειτουργήσουν ως μοχλός στρατηγικών συνεργασιών.
Δεύτερος πυλώνας: H αναδιάταξη του δικτύου
Ο δεύτερος πυλώνας του σχεδίου διάσωσης αφορά την αναδιάταξη του δικτύου καταστημάτων, μια διαδικασία που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και κρίσιμη αναστάτωση για εβδομάδες. Το θέμα είχε οδηγήσει τότε και στην παραίτηση του διευθύνοντος συμβούλου των ΕΛΤΑ, κ. Σκλήκα. Υπό το βάρος των εξελίξεων, η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα επανεξετάσει το σχέδιο για το κλείσιμο 150 καταστημάτων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, τελικά από τα 150 καταστήματα που προβλεπόταν να κλείσουν, για τα 100 έχουν ήδη βρεθεί εναλλακτικές λύσεις. Αυτές περιλαμβάνουν τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με άλλα καταστήματα που θα λειτουργούν ως αντιπρόσωποι των ΕΛΤΑ. Για τα υπόλοιπα 50 καταστήματα, σε εξέλιξη βρίσκεται αντίστοιχη συζήτηση με τις ίδιες πληροφορίες να αναφέρουν ότι, αν για κάποια από αυτά δεν βρεθεί εναλλακτική λύση, τότε θα παραμείνουν ανοιχτά. Άλλωστε, όπως είχε τονίσει τότε η κυβέρνηση, ο στόχος είναι η εξυπηρέτηση της περιφέρειας και όχι το κλείσιμο καταστημάτων χωρίς πρόβλεψη για αντικατάσταση. Κατά συνέπεια, μέρος των 150 καταστημάτων ενδέχεται τελικά να μη βάλει λουκέτο, εφόσον δεν διασφαλιστεί η συνέχεια της εξυπηρέτησης μέσω άλλου σχήματος.
Τρίτος πυλώνας: O τεχνολογικός εκσυγχρονισμός
Πέρα από την αξιοποίηση των ακινήτων και την αναδιάταξη του δικτύου καταστημάτων, το σχέδιο διάσωσης των Ελληνικών Ταχυδρομείων στηρίζεται ακόμη σε δύο βασικούς πυλώνες. Ο τρίτος αφορά τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό του οργανισμού. Μέχρι πρόσφατα, τα ΕΛΤΑ λειτουργούσαν με πληροφοριακό σύστημα ηλικίας περίπου 30 ετών, γεγονός που θεωρείται ενδεικτικό των σοβαρών υστερήσεων στον ψηφιακό τομέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας οργανισμός με έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ δεν διέθετε καν ERP, δηλαδή ολοκληρωμένο σύστημα επιχειρηματικού λογισμικού.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το νέο σύστημα που έχει εγκατασταθεί από την ελληνική εταιρεία Entersoftone. Στο πεδίο του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία ενός σύγχρονου συστήματος που θα υποστηρίζει λειτουργίες track & trace, δηλαδή την πλήρη ιχνηλάτηση των αποστολών σε πραγματικό χρόνο. Σήμερα, τα ΕΛΤΑ δεν διαθέτουν ενιαίο σύστημα παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει σαφής εικόνα για το πού βρίσκεται κάθε αντικείμενο και σε ποιο στάδιο της διανομής του. Η απουσία αυτής της βασικής λειτουργίας θεωρείται σοβαρή επιχειρησιακή αδυναμία, που υπονομεύει τόσο την ποιότητα των υπηρεσιών όσο και την αξιοπιστία του οργανισμού.
Η εγκατάσταση του νέου πληροφοριακού συστήματος αναμένεται να καλύψει αυτά τα κενά, επιτρέποντας στα ΕΛΤΑ να αποκτήσουν σύγχρονες δυνατότητες διαχείρισης διανομών και εξυπηρέτησης πελατών, εναρμονίζοντάς τα με τα διεθνή πρότυπα που ισχύουν σήμερα στον κλάδο των ταχυδρομικών και ταχυμεταφορικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο ανοικτός διαγωνισμός για την ανάθεση σε ανάδοχο ιδιώτη της λειτουργίας και συντήρησης των κέντρων διαλογής σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με τη μορφή υπηρεσίας για οκτώ έτη. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση της διαχείρισης των κέντρων σε ιδιωτικά χέρια. Πρόκειται για τα δύο βασικά κέντρα των ΕΛΤΑ, στο Κρυονέρι και στο Ωραιόκαστρο αντίστοιχα, όπου συγκεντρώνονται όλες οι επιστολές και τα αντικείμενα. Εκεί πραγματοποιείται η ταξινόμησή τους, πριν διανεμηθούν στα κατά τόπους σημεία για την τελική παράδοση στον παραλήπτη.
Ο τέταρτος πυλώνας: Τραπεζικές υπηρεσίες και το ιταλικό μοντέλο
Ο τέταρτος πυλώνας αφορά την ενίσχυση των εσόδων από τραπεζικές υπηρεσίες, μέσω της αξιοποίησης της συνεργασίας που έχουν τα ΕΛΤΑ με την Eurobank. Το μοντέλο αυτό παραπέμπει σε αντίστοιχες πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί στην Ιταλία, με στόχο τα ταχυδρομεία να μετατραπούν σε έναν ισχυρό τραπεζικό διαμεσολαβητή, διευρύνοντας τις πηγές εσόδων τους και ενισχύοντας τη βιωσιμότητά τους μακροπρόθεσμα.
Το παράδειγμα της Ιταλίας θεωρείται ενδεικτικό για το πού μπορούν να φτάσουν τα ταχυδρομεία όταν συνδυάσουν σωστά τις υποδομές τους με χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Τα ιταλικά ταχυδρομεία έχουν μετατραπεί σε έναν από τους ισχυρότερους παίκτες του τραπεζικού συστήματος της χώρας, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ολοκληρωμένος χρηματοπιστωτικός οργανισμός. Αυτό το μοντέλο αποτελεί σημείο αναφοράς και για τα Ελληνικά Ταχυδρομεία στο σκέλος της τραπεζικής συνεργασίας.
Σε πτώση μία δεκαετία και το σημείο καμπής
Το 2020 σηματοδότησε την απαρχή της πρώτης συντεταγμένης προσπάθειας για να εξέλθουν τα ΕΛΤΑ από τη δίνη της χρηματοοικονομικής κρίσης, βάζοντας τέλος σε μια μακρά περίοδο περίπου δέκα ετών πτωτικής πορείας και στασιμότητας. Στο διάστημα αυτό είχαν καταγραφεί σοβαρές δυσλειτουργίες και περιορισμένες διορθωτικές παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα τα αρνητικά ίδια κεφάλαια και οι σωρευμένες ζημίες να αποτελούν τη σταθερή και δυσμενή εικόνα στους ισολογισμούς της θυγατρικής του Υπερταμείου. Η εκκίνηση, ωστόσο, μιας οργανωμένης προσπάθειας ανάταξης δημιούργησε για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις για μια πιο συστηματική και ρεαλιστική επανεκκίνηση.
Το οικονομικό «νοικοκύρεμα» της περιόδου εκείνης στηρίχθηκε κυρίως στην εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος εθελουσίας εξόδου 2.000 εργαζομένων, με στόχο τη μείωση του μόνιμου προσωπικού και την εξοικονόμηση περίπου 75 εκατ. ευρώ ετησίως. Αν και η διαδικασία αυτή είχε σημαντικό κόστος –άνω των 112 εκατ. ευρώ– αποτέλεσε μια κρίσιμη διαρθρωτική παρέμβαση για τον εξορθολογισμό των λειτουργικών δαπανών. Παράλληλα, το ελληνικό Δημόσιο, ως μοναδικός μέτοχος, ενίσχυσε αποφασιστικά τη ρευστότητα του οργανισμού με 250 εκατ. ευρώ, μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου κατά 100 εκατ. ευρώ και μέσω διευθέτησης των οφειλών από την καθολική υπηρεσία, ύψους περίπου 150 εκατ. ευρώ, προσφέροντας έναν απαραίτητο δημοσιονομικό «αερόσακο» για τη σταθεροποίηση της κατάστασης.
Η αρχική αυτή προσπάθεια ανάταξης συνάντησε, βεβαίως, σειρά αντικειμενικών δυσκολιών όπως γενικευμένες και τυποποιημένες λύσεις, περαιτέρω μείωση εσόδων, τις αναταράξεις της πανδημίας, αλλά και αστοχίες σε επίπεδο διοίκησης. Σε αυτά προστέθηκε, το 2022, και η σοβαρή κυβερνοεπίθεση στα υπολογιστικά συστήματα των ΕΛΤΑ, με υποκλοπή αρχείων που περιείχαν τιμολόγια, εταιρικά έγγραφα και προσωπικά δεδομένα πολιτών. Την ίδια χρονιά, οι ζημίες διαμορφώθηκαν στα 27,9 εκατ. ευρώ, ενώ τα αρνητικά ίδια κεφάλαια ανήλθαν στα 102,3 εκατ. ευρώ.
Παρά το ασφυκτικό αυτό πλαίσιο, η συγκυρία λειτούργησε τελικά ως καταλύτης, καθώς κατέστησε σαφές ότι η αναθεώρηση του επιχειρηματικού μοντέλου δεν ήταν απλώς μια ακόμη επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη και ακριβώς πάνω σε αυτή τη συνειδητοποίηση άρχισε να χτίζεται η σημερινή στρατηγική επανεκκίνησης των ΕΛΤΑ, με στόχο έναν πιο σύγχρονο, βιώσιμο και ανταγωνιστικό οργανισμό.
