Το κυκλοφοριακό της Αθήνας έχει πάψει να είναι απλώς ζήτημα καθημερινής ταλαιπωρίας και εξελίσσεται σε παράγοντα με άμεσες οικονομικές επιπτώσεις. Υπό αυτό το βάρος, η κυβέρνηση επαναφέρει στο προσκήνιο τον σχεδιασμό για τις μεταφορές στο Λεκανοπέδιο, επιχειρώντας να αναδιατάξει τις προτεραιότητές της, με έμφαση στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Τα έργα που βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης ή τελικής ωρίμανσης βρέθηκαν στο επίκεντρο της χθεσινής διυπουργικής σύσκεψης, ενώ νέα τέθηκαν στο τραπέζι χωρίς ωστόσο να ληφθούν οριστικές αποφάσεις. Το επόμενο διάστημα αναμένεται νέα σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου θα εξεταστούν πρόσθετες παρεμβάσεις.
Στο επίκεντρο το Μετρό της Αθήνας
Κεντρικός άξονας του κυβερνητικού σχεδιασμού παραμένει το Μετρό της Αθήνας. Η Ελληνικό Μετρό βρίσκεται μπροστά στη δημοπράτηση νέας προμήθειας 15 συρμών, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, θα υλοποιηθεί τελικά μέσω δύο ξεχωριστών διαγωνισμών.
Ο πρώτος αφορά την προμήθεια επτά διρευματικών συρμών για τη γραμμή 3, με δυνατότητα κίνησης τόσο στο υπόγειο όσο και στο υπέργειο τμήμα της γραμμής, από τη Δουκίσσης Πλακεντίας έως το Αεροδρόμιο. Οι συγκεκριμένοι συρμοί θεωρούνται απολύτως αναγκαίοι, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, όταν η επιβατική κίνηση προς το αεροδρόμιο αυξάνεται κατακόρυφα, γεγονός που οδηγεί και στην επίσπευση του διαγωνισμού.
Ο δεύτερος διαγωνισμός, που αφορά την προμήθεια των υπόλοιπων οκτώ συρμών, μετατίθεται χρονικά. Μάλιστα και οι δύο διαδικασίες θα υλοποιηθούν από την Ελληνικό Μετρό, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα, καθώς η εταιρεία δεν έχει ως βασικό επιχειρησιακό αντικείμενο το τροχαίο υλικό. Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν, ωστόσο, ότι διαθέτει την απαραίτητη τεχνογνωσία για τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών.
Οι προϋπολογισμοί των δύο διαγωνισμών ανέρχονται σε 145 εκατ. ευρώ και 155 εκατ. ευρώ αντίστοιχα, με τη χρηματοδότηση να προέρχεται από πόρους του ΕΣΠΑ. Χρονικά, οι διαγωνισμοί τοποθετούνται εντός του 2026, ενώ η παράδοση των συρμών θα εξαρτηθεί από την ομαλή εξέλιξη των διαδικασιών και την απουσία προσφυγών.
Εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου στόλου
Παράλληλα, προχωρά ένα ευρύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου τροχαίου υλικού. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, σε συνεργασία με τη ΣΤΑΣΥ, δρομολογεί την ανακαίνιση 12 συρμών των γραμμών 2 και 3, καθώς και 10 παλαιότερων συρμών της γραμμής 1 (ΗΣΑΠ).
Παρά τις καθυστερήσεις και τις τεχνικές δυσκολίες, οι πρώτοι ανακαινισμένοι συρμοί αναμένεται να παραδοθούν στις αρχές του 2026, ενώ στόχος είναι έως τον Μάιο του 2027 να έχει ολοκληρωθεί η σύμβαση, με έναν νέο συρμό να εντάσσεται στο δίκτυο κάθε μήνα, ώστε να αποκατασταθούν σταδιακά τα πυκνότερα δρομολόγια. Επιπλέον, έχει κατατεθεί πρόταση χρηματοδότησης για την αναβάθμιση ακόμη 10 συρμών της γραμμής 1, που κυκλοφόρησαν την περίοδο 1993-1994, καθώς και για την αναβάθμιση και εγκατάσταση κλιματισμού σε συρμούς των γραμμών 2 και 3. Οι σχετικοί διαγωνισμοί αναμένεται να προκηρυχθούν το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Η ανανέωση του στόλου λεωφορείων
Στο ίδιο πλαίσιο ενίσχυσης των ΜΜΕ εντάσσεται και η ανανέωση του στόλου λεωφορείων. Μέχρι σήμερα έχουν αποσυρθεί περίπου 500 παλαιά λεωφορεία, τα οποία αντικαταστάθηκαν με 1.000 νέα οχήματα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΑΣΑ, η παρέμβαση αυτή επιτρέπει ουσιαστικό διπλασιασμό της εξυπηρέτησης σε κρίσιμες γραμμές, μειώνοντας έως και στο μισό τον χρόνο αναμονής των επιβατών.
Οδικά μέτρα με περιορισμούς
Την ίδια ώρα, τα οδικά μέτρα παραμένουν στο τραπέζι, αλλά με σαφείς περιορισμούς. Στις άμεσες παρεμβάσεις που συζητήθηκαν περιλαμβάνονται η μείωση της κυκλοφορίας φορτηγών στον Κηφισό και η καλύτερη διαχείριση των καθημερινών περιστατικών που προκαλούν μποτιλιαρίσματα. Ωστόσο, το σενάριο πιλοτικής απαγόρευσης κυκλοφορίας φορτηγών από τις 7 έως τις 10 το πρωί δεν φαίνεται να προχωρά.
Κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι δεν εξετάζεται καθολική απαγόρευση, καθώς ένα τέτοιο μέτρο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις τόσο στην εφοδιαστική αλυσίδα όσο και στη λειτουργία της αγοράς. Αντί για οριζόντιες απαγορεύσεις, η συζήτηση μετατοπίζεται σε πιο στοχευμένα εργαλεία διαχείρισης της κυκλοφορίας των φορτηγών, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί οι σχετικές παρεμβάσεις.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στους αριθμούς, καθώς κάθε οδηγός στην Αθήνα χάνει περίπου 110 ώρες ετησίως στο οδικό δίκτυο, με το κόστος να υπολογίζεται κοντά στα 1.000 ευρώ ανά πολίτη. Μόνο οι καθυστερήσεις στον Κηφισό εκτιμάται ότι προκαλούν απώλειες της τάξης των 90 εκατ. ευρώ ετησίως για την οικονομία, γεγονός που οδηγεί την κυβέρνηση να εξετάζει και πρόσθετα έργα, πέραν όσων αφορούν τα φορτηγά. Ωστόσο, οι σχετικές πρωτοβουλίες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απέχουν από το να ανακοινωθούν.
«Έξυπνα φανάρια» και κόμβοι αποσυμφόρησης
Στις μεσοπρόθεσμες λύσεις περιλαμβάνεται η επέκταση των «έξυπνων φαναριών» και στην Αθήνα, στα πρότυπα της Θεσσαλονίκης, καθώς και ήπιες παρεμβάσεις διαχείρισης της κυκλοφορίας. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον κόμβο της Μεταμόρφωσης, που αναμένεται να αποσυμφορήσει το κρίσιμο τμήμα της εξόδου της Αττικής Οδού. Το έργο δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα προβλέπει ολοκλήρωση εντός του 2026, χωρίς να απαιτούνται απαλλοτριώσεις.
Σε πιο προχωρημένο στάδιο βρίσκεται ο τριπλός κόμβος Σκαραμαγκά, για το οποίο την καλύτερη προσφορά έχει καταθέσει το σχήμα ΜΕΤΚΑ – ΔΟΜΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ. Το έργο, προϋπολογισμού 70 εκατ. ευρώ, αναμένεται να λειτουργήσει ως βασική «βαλβίδα αποσυμφόρησης» για τη Δυτική Αττική, αν και παραμένουν ασάφειες ως προς το τελικό χρονοδιάγραμμα.
Το θολό τοπίο των Πρότυπων Προτάσεων
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, παραμένει θολό το τοπίο γύρω από τις Πρότυπες Προτάσεις, μέσω των οποίων σχεδιάζονταν κρίσιμα οδικά έργα για την αποσυμφόρηση της Αττικής. Το υπουργείο αναζητά νέα, βιώσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για έργα όπως ο άξονας Ελευσίνας – Οινοφύτων και η σήραγγα Ηλιουπόλεως, εξετάζοντας και την επέκταση υφιστάμενων συμβάσεων παραχώρησης – ένα μοντέλο που δεν επιβαρύνει άμεσα το κρατικό ταμείο, αλλά απαιτεί εγκρίσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
