Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αυξανόμενη ένταση γύρω από το Ιράν επαναφέρουν στο προσκήνιο τις ανησυχίες για την ομαλή λειτουργία της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Σύνδεσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, επισημαίνει στο powergame.gr ότι το βασικό διακύβευμα εντοπίζεται στα Στενά του Ορμούζ.
«Θα πω τα τετριμμένα που λένε όλοι, αλλά είναι η πραγματικότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ωστόσο, όπως τονίζει, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια. «Υπάρχουν πολλά προϊόντα που προέρχονται από την περιοχή και κατευθύνονται προς την Ασία, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε αναταραχή θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις», σημειώνει.
Ανησυχία για αυξημένο κόστος και χρόνο μεταφοράς
Η βασική ανησυχία εστιάζεται στο αυξημένο κόστος και στους χρόνους μεταφοράς. Ήδη, σύμφωνα με τον ίδιο, καταγράφονται επιβαρύνσεις στα ασφάλιστρα μεταφορών, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες αναπροσαρμόζουν τα ρίσκα τους. Παράλληλα, παρατηρούνται αυξήσεις στα ναύλα, οι οποίες μετακυλίονται σταδιακά στο κόστος των προϊόντων.
«Έχουμε επιβάρυνση στα ασφάλιστρα, επιβάρυνση στα ναυτιλιακά έξοδα και αναμένουμε να υπάρξει και επιβράδυνση στο κομμάτι των εισαγωγών», τονίζει ο κ. Καλαμπόκης. Όπως εξηγεί, ακόμη και η αβεβαιότητα λειτουργεί επιβαρυντικά, καθώς οι επιχειρήσεις προχωρούν σε προληπτικές κινήσεις, αναζητώντας εναλλακτικές διαδρομές ή αυξάνοντας τα αποθέματά τους.
Για την ελληνική εξαγωγική κοινότητα η κατάσταση απαιτεί αυξημένη εγρήγορση. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές διαταραχές στις ροές εμπορευμάτων, το ενδεχόμενο κλιμάκωσης θα μπορούσε να επιφέρει πιέσεις τόσο στο κόστος παραγωγής όσο και στην ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων, ιδίως σε κλάδους με έντονη εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, επισημαίνει ότι σε τέτοιες περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας, η διαφοροποίηση προμηθευτών και αγορών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ανθεκτικότητας. «Η εμπειρία των τελευταίων ετών -από την πανδημία έως τον πόλεμο στην Ουκρανία- έχει δείξει ότι οι επιχειρήσεις που διαθέτουν ευελιξία και εναλλακτικές επιλογές ανταποκρίνονται καλύτερα στις κρίσεις», υπογραμμίζει.
Παπαγεωργίου (Ελληνική Εταιρεία Logistics): «Αναμένουμε αναπροσαρμογή στα κόμιστρα μεταφορών»
Όπως επισημαίνει από την πλευρά του ο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics, το τοπίο είναι ήδη προδιαγεγραμμένο.
«Σίγουρα περιμένουμε αύξηση στην τιμή του καυσίμου και αυτό σημαίνει αυτόματα αναπροσαρμογή στα κόμιστρα των μεταφορών», τονίζει, εξηγώντας ότι ο κλάδος λειτουργεί με ρήτρες καυσίμου. «Όταν αυξάνει το καύσιμο, αυξάνει κατευθείαν και η τιμή στα μεταφορικά», σημειώνει χαρακτηριστικά.
«Είναι δεδομένο ότι κάποια πλοία που ερχόντουσαν από το Σουέζ θα κάνουν τώρα τον γύρο της Αφρικής», αναφέρει, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η αλλαγή συνεπάγεται μεγαλύτερους χρόνους μεταφοράς και υψηλότερο κόστος.
Η επίδραση στις τιμές, σύμφωνα με τον ίδιο, θα είναι ταχεία. «Όταν ανεβαίνει το βαρέλι, σε μια εβδομάδα γίνεται αισθητή η διαφορά και στην Ελλάδα. Από την επόμενη Δευτέρα η διαφορά τιμής θα φανεί και στη μάνικα», λέει, επισημαίνοντας ότι οι αυξήσεις μετακυλίονται πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι οι μειώσεις. «Όταν πέφτει η τιμή του καυσίμου, η διαφορά μπορεί να πάρει και μήνα για να αποτυπωθεί. Όταν ανεβαίνει, φαίνεται άμεσα».
Έως και 50% της αξίας των μεταφορικών το κόστος καυσίμου
Στον κλάδο των τροφίμων, όπου οι μεταφορές αποτελούν κρίσιμο κρίκο της αλυσίδας, οι αναπροσαρμογές είναι ενσωματωμένες στη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας. Όπως εξηγεί ο κ. Παπαγεωργίου, τα κόμιστρα επανεξετάζονται σε μηνιαία βάση, βάσει συγκεκριμένων δεικτών. «Το καύσιμο αντιστοιχεί περίπου στο 50%του κομίστρου. Σε ένα κόμιστρο των 700 ευρώ, τα 350 ευρώ είναι πετρέλαιο», αναφέρει.
«Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια σχετικά μικρή αύξηση στην τιμή του καυσίμου της τάξης των 5 έως 10 λεπτών το λίτρο μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε αυξήσεις στα κόμιστρα μεταφοράς. Όταν αυξάνεται η τιμή, κατευθείαν θα ζητήσουμε και εμείς ως μεταφορείς αύξηση. Πηγαίνει αλυσιδωτά», λέει.
Αύξηση του κόστους παραγωγής στη βιομηχανία
Το αποτύπωμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στο μεταφορικό σκέλος. «Το κόστος δεν είναι μόνο στα φορτηγά. Πολλά εργοστάσια έχουν ως βασική πηγή ενέργειας το πετρέλαιο», τονίζει, περιγράφοντας μια αλυσιδωτή επίδραση, που διαχέεται σε ολόκληρη την παραγωγική και εμπορική δραστηριότητα.
Το συμπέρασμα κατά τον ίδιο είναι ότι εάν η διεθνής ένταση διατηρηθεί, οι αυξήσεις στο κόστος ενέργειας και μεταφορών θα περάσουν σταδιακά σε αγαθά και υπηρεσίες. Κατ’ επέκταση, θα ενισχύσουν περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν στο προσκήνιο τα σενάρια διαταραχών στο παγκόσμιο μεταφορικό έργο, με πιθανές άμεσες επιπτώσεις και στην ελληνική αγορά. Όπως επισημαίνει ο Βασίλης Ζεϊμπέκης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης του Πανεπιστήμιου Αιγαίου και πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics, το βασικό ζήτημα αφορά τη λειτουργία των θαλάσσιων οδών και το ενεργειακό κόστος.
«Αν και είναι ακόμα νωρίς και θα δούμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση, είναι σαφές ότι θα υπάρξει ζήτημα στις μεταφορές, είτε μιλάμε για καύσιμα είτε για αγαθά», τονίζει. Το κομβικό σημείο είναι τα Στενά του Ορμούζ. Σε περίπτωση περιορισμών ή αυξημένου ρίσκου διέλευσης, τα πλοία ενδέχεται να αναγκαστούν να παρακάμψουν την περιοχή και να κινηθούν μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, διανύοντας σημαντικά μεγαλύτερες αποστάσεις. Αυτό μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο χρόνο μεταφοράς και υψηλότερο κόστος. «Ο γύρος μέσω Αφρικής σημαίνει περισσότερες ημέρες ταξιδιού, άρα και περισσότερα καύσιμα, υψηλότερα ναύλα και συνολική επιβάρυνση της εφοδιαστικής αλυσίδας», εξηγεί. Ήδη, όπως σημειώνει, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα, που επηρεάζει οριζόντια το σύνολο της αγοράς.
Στην Ελλάδα, όπου το κόστος ενέργειας επηρεάζει άμεσα τις οδικές και θαλάσσιες μεταφορές, η επίδραση μπορεί να είναι ταχεία. «Με το που συμβαίνει κάτι διεθνώς, βλέπουμε συχνά άμεσες αναπροσαρμογές τιμών. Αυτό δημιουργεί αμέσως πρόβλημα τόσο στις εθνικές μεταφορές όσο και στη διανομή», επισημαίνει ο κ. Ζεϊμπέκης.
Πιθανές αυξήσεις σε μια σειρά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων
Εφόσον η κρίση παραταθεί για εβδομάδες, το αυξημένο κόστος θα αρχίσει να μετακυλίεται σταδιακά στην αγορά. «Αν η κατάσταση διαρκέσει, θα δούμε αυξήσεις σε μια σειρά από αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων», αναφέρει. Υπογραμμίζει ότι η εφοδιαστική αλυσίδα λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής των ενεργειακών πιέσεων. Η ενέργεια, τα τρόφιμα, οι μεταφορές και τα logistics συγκαταλέγονται στους πρώτους κλάδους που επηρεάζονται άμεσα.
Η εικόνα, όπως σημειώνει, θυμίζει σε επίπεδο «concept» τη συνθήκη που διαμορφώθηκε με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. «Τότε είχαμε και άλλες παραμέτρους, όμως επί της αρχής πρόκειται για μια παρόμοια κατάσταση. Με διαταραχή στις ροές, άνοδο κόστους, μετακύλιση στις τιμές», τονίζει.
Ανοδική τάση σε καύσιμα και αγροτικά εμπορεύματα στα διεθνή χρηματιστήρια
Ανοδικές τάσεις κατέγραψαν χθες το μεσημέρι οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές καυσίμων, ενώ μεικτές ήταν οι μεταβολές στα αγροτικά εμπορεύματα, με τις αγορές να αποτυπώνουν την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τις ανησυχίες για τις θαλάσσιες ροές ενέργειας.
Στο πετρέλαιο, οι τιμές κινήθηκαν έντονα ανοδικά. Το αργό WTI (συμβόλαια Απριλίου) διαμορφωνόταν στα 72,28 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο 7,85%, ενώ το Brent (συμβόλαια Μαΐου) έφτανε τα 79,19 δολάρια με άνοδο 8,67%. Η άνοδος αντανακλά τις ανησυχίες για πιθανές διαταραχές στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Ισχυρή ήταν και η κίνηση στα παράγωγα προϊόντα διύλισης. Το πετρέλαιο θέρμανσης κατέγραφε άνοδο 14,52%, στα 2,9729 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ η βενζίνη RBOB ενισχυόταν κατά 5,24%, στα 2,4053 δολάρια. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μεταβολή στο πετρέλαιο καύσης Λονδίνου, το οποίο ενισχυόταν κατά 19,35%, στα 898,37 δολάρια ο τόνος, αποτυπώνοντας την ένταση των πιέσεων στην ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων. Ανοδικά κινήθηκε και το φυσικό αέριο (συμβόλαια Απριλίου), το οποίο διαμορφωνόταν στα 3,041 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), με άνοδο 6,37%.
Στον τομέα των αγροτικών εμπορευμάτων, οι κινήσεις ήταν πιο ήπιες. Το σιτάρι ΗΠΑ (συμβόλαια Μαΐου) υποχωρούσε κατά 0,51%, στα 588 δολάρια ανά μπούσελ, καταγράφοντας οριακές απώλειες, εν μέσω εκτιμήσεων για επάρκεια προσφοράς. Αντίθετα, το αναποφλοίωτο ρύζι ενισχυόταν κατά 4,52%, στα 10,750 δολάρια, καταγράφοντας σαφή ανοδική αντίδραση.
