Τρόμαξαν την κυβέρνηση οι ανατιμήσεις στα καύσιμα και το επαπειλούμενο κύμα πληθωρισμού που αυτές φέρνουν για τους Έλληνες καταναλωτές. Μόνον έτσι μπορεί να εξηγηθεί η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε για να φέρει μέτρα κατά της «αισχροκέρδειας», όπως τα χαρακτήρισε χθες, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης.
Όπως είπε ο κ. Χατζηδάκης: «Δίνουμε προτεραιότητα στην αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας, δρώντας προληπτικά και ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να είναι καθόλου ανεκτική με αυτό το θέμα». Από την άλλη πλευρά, ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, σημείωσε ότι για την κυβέρνηση «το κέρδος είναι θεμιτό, η αισχροκέρδεια όχι».
Τα νέα μέτρα τέθηκαν άμεσα σε ισχύ με τη δημοσιοποίηση Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ), που ολοκληρώθηκε αργά χθες το βράδυ. Εκκρεμούν δύο υπουργικές αποφάσεις, που θα αποσαφηνίσουν τα μέτρα της ΠΝΠ, αλλά εκτιμάται ότι δεν θ’ αργήσουν.
Όλες οι παραπάνω εξελίξεις αντανακλούν το «άγχος» της ελληνικής κυβέρνησης για την ακρίβεια, καθώς πλησιάζουν οι εκλογές. Μόλις 10 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και αφού η τιμή της βενζίνης και κυρίως του ντίζελ κίνησης βρέθηκαν μια ανάσα από το 1,9 ευρώ, έφερε μέτρα κατά της ακρίβειας, αντίστοιχης βαρύτητας με εκείνα της πανδημίας.
Τα μέτρα δεν έχουν δημοσιονομικό χαρακτήρα, αλλά μόνον χαρακτήρα ελέγχου της αγοράς. Περιλαμβάνουν αποκλειστικά την επιβολή πλαφόν περιθωρίου κέρδους:
- σε είδη 60 κατηγοριών τροφίμων και ειδών σπιτιού, τα οποία από σήμερα επιβάλλεται να πωλούνται στα σούπερ μάρκετ με περιθώριο μεικτού κέρδους μικρότερο ή ίσο με εκείνο που ίσχυσε για το ίδιο προϊόν κατά μέσο όρο μέσα στο 2025,
- σε αμόλυβδη βενζίνη και ντίζελ κίνησης, το οποίο δεν μπορεί να ξεπερνά τα 5 λεπτά ανά λίτρο καυσίμου για μια εταιρεία πετρελαιοειδών από την τιμή αγοράς του προϊόντος από το διυλιστήριο (χονδρική) και δεν μπορεί να ξεπερνά τα 12 λεπτά για ένα πρατήριο από την τιμή αγοράς του προϊόντος από την εταιρεία πετρελαιοειδών (λιανική).
Ειδική μέριμνα, ωστόσο, όπως είπε ο υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, λαμβάνεται για τις μεταφορές καυσίμων προς απομακρυσμένους προορισμούς, π.χ. νησιά. Γι’ αυτό αναμένεται μαζί με την ΠΝΠ και μια υπουργική απόφαση που θα ορίζει το ειδικό κόστος μεταφοράς πάνω από το ανώτατο όριο των 5 λεπτών.
Συγκεκριμένα, όπως εξήγησαν τα κυβερνητικά στελέχη, η υπουργική απόφαση θα αποσαφηνίζει αφενός μεν τις γεωγραφικές περιοχές που επιβάλλεται αυτό το ειδικό μεταφορικό κόστος, αλλά και το ύψος του ανάλογα την περιοχή.
Επίσης, αντίστοιχη υπουργική απόφαση αναμένεται και από τον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο. Η απόφαση αυτή θα εξειδικεύει τα προϊόντα που θα περιληφθούν στις διατάξεις της ΠΝΠ, καθώς κυκλοφόρησε ο ενδεικτικός και όχι ο οριστικός κατάλογος των αγαθών. Ειδικότερα, όπως αναφέρει η ΠΝΠ που δημοσιοποιήθηκε χθες:
- Με ΚΥΑ των υπουργών Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κατόπιν εισήγησης του διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΕΑΠΚ), καθορίζονται το ύψος ή ο τρόπος υπολογισμού του ειδικού κόστους διανομής και κάθε άλλο ζήτημα που σχετίζεται με τον ανωτέρω υπολογισμό.
- Με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης, κατόπιν εισήγησης του διοικητή της ΑΕΑΠΚ, καθορίζονται:
- α) οι κατηγορίες των αγαθών που εμπίπτουν στις διατάξεις της ΠΝΠ,
- β) ο τρόπος κλιμάκωσης των διοικητικών προστίμων και
- γ) κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας πράξης.
Τα μέτρα αυτά θα ισχύσουν μέχρι 30 Ιουνίου 2026. Μέχρι τότε, αναλόγως της πορείας που θα έχει λάβει ο πληθωρισμός και η ακρίβεια στη χώρα μας, θα επανεξεταστεί η αναγκαιότητα παράτασης της ισχύος μετά το τέλος του ερχόμενου Ιουνίου. Μάλιστα, όπως ανέφερε ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, η παράβαση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους εγείρει πολύ υψηλότερα πρόστιμα απ’ ό,τι στο παρελθόν.
Συγκεκριμένα, το μέγιστο ύψος προστίμου που μπορεί να επιβληθεί είναι 5 εκατ. ευρώ, έναντι 2 εκατ. ευρώ που ίσχυε μέχρι το καλοκαίρι του 2025, οπότε και ίσχυαν αντίστοιχες διατάξεις λόγω της πληθωριστικής κρίσης του 2022. Πρόκειται για ιδιαίτερα βαριά πρόστιμα, που μπορεί να είναι κι εξοντωτικά για ορισμένες επιχειρήσεις.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ΠΝΠ, σε περίπτωση παράβασης του πλαφόν περιθωρίου κέρδους, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, με απόφαση του διοικητή της ΑΕΑΠΚ επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 5.000 έως 5.000.000 ευρώ και η επωνυμία του παραβάτη και το επιβληθέν πρόστιμο ανακοινώνονται. Ωστόσο, στον καθορισμό του ύψους του προστίμου συνεκτιμώνται:
- το μέγεθος της επιχείρησης, σύμφωνα με τα κριτήρια κατηγοριοποίησης των επιχειρήσεων, όπως καθορίζονται στη Σύσταση 2003/361/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
- η βαρύτητα και η χρονική διάρκεια της παράβασης και
- το οικονομικό όφελος που αποκόμισε ο παραβάτης,
ενώ σε περίπτωση υποτροπής το επιβαλλόμενο πρόστιμο διπλασιάζεται.
Επίσης, θα επιβάλλεται εις βάρος του ελεγχόμενου προσώπου διοικητικό πρόστιμο έως 50.000 ευρώ, εάν αυτό αποκρύψει, παραποιήσει ή δεν προσκομίσει τα στοιχεία που ζητούνται από την Αρχή ή παρεμποδίσει με οποιονδήποτε τρόπο την άσκηση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων που ορίζονται από την ΠΝΠ.
Πώς αξιολογούν τα μέτρα οι παράγοντες της αγοράς
Πάντως, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι τα μέτρα δεν θα σταματήσουν τις ανατιμήσεις. Ειδικά στα καύσιμα, όπως αναφέρουν εκπρόσωποι των εταιρειών εμπορίας καυσίμων, οι παρεμβάσεις εξαντλούνται στο κομμάτι της αγοράς που διαμορφώνει το 8% έως 9% της τιμής του καυσίμου.
Αντίθετα, δεν υπάρχουν παρεμβάσεις στους παράγοντες που διαμορφώνουν το 91% έως 92% της τιμής του καυσίμου, που είναι οι φόροι και το κόστος παραγωγής του ίδιου του προϊόντος, δηλαδή το διυλισμένο καύσιμο. Ειδικά οι φόροι (ΕΦΚ, ΦΠΑ) διαμορφώνουν το 70% του κόστους του καυσίμου.
Παράγοντες της κυβέρνησης, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με την εξαίρεση των διυλιστηρίων από τις διατάξεις της ΠΝΠ, ανέφεραν ότι τα διυλιστήρια της χώρας διαθέτουν εταιρείες πετρελαιοειδών, μέσω των οποίων συμπεριλαμβάνονται στα μέτρα κατά της ακρίβειας. Επιπλέον, σημείωναν ότι, όπως συνέβη και στο παρελθόν, η κυβέρνηση δεν θα διστάσει να φορολογήσει τυχόν υπέρμετρα κέρδη των εταιρειών παραγωγής των καυσίμων.
Εν τω μεταξύ, χθες συνεχίσθηκε η άνοδος των τιμών των καυσίμων, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, αλλά με μικρότερη ένταση σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες. Η τιμή της βενζίνης και του ντίζελ κίνησης βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους και μια ανάσα πριν από το 1,90 ευρώ. Επίσης, αυξήσεις αναμένονται και για σήμερα και για αύριο, αλλά εν γένει η αγορά δεν αναμένει νέες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Ωστόσο, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, αν οι τιμές αυτές παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα επί μακρόν, είναι εμφανές ότι τα ελληνικά νοικοκυριά θα πιεσθούν. Επίσης, θα δρομολογηθεί ένα νέο κύμα πληθωρισμού, αφού οι τιμές του ντίζελ είναι τουλάχιστον 20% υψηλότερες απ’ ό,τι πριν από 10 ημέρες, με ό,τι συνεπάγεται αυτή η ανατίμηση για το κόστος των μεταφορών, τη βιομηχανική παραγωγή κ.ο.κ.
Δείτε ΕΔΩ το ΦΕΚ για το πλαφόν στα καύσιμα και στα προϊόντα σούπερ μάρκετ.
