Τον κίνδυνο να βιώσουν στασιμοπληθωριστικές πιέσεις οι χώρες που είναι εξαρτημένες από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων επεσήμανε χθες ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Μιλώντας σε εκδήλωση του CEOs Club o διοικητής της ΤτΕ είπε ότι αν η σύγκρουση στο Περσικό Κόλπο η Ευρώπη θα βρεθεί αντιμέτωπη με στασιμοπληθωριστικά φαινόμενα.
«Εάν η σύγκρουση διαρκέσει, θα βιώσουμε για μια ακόμη φορά στασιμοπληθωριστικές πιέσεις, ιδίως βραχυπρόθεσμα, και ειδικά στις χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας», είπε ο διοικητής της ΤτΕ. Πρόσθεσε δε ότι «η Ευρώπη είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις εξελίξεις στις αγορές ορυκτών καυσίμων και ιδιαίτερα στην αγορά του φυσικού αερίου».
Συγκεκριμένα, όλη η ήπειρος εξαρτάται από όλο και περισσότερο από το εισαγόμενο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) μετά τη μείωση του εφοδιασμού από τη Ρωσία, με αποτέλεσμα οι ευρωπαϊκές τιμές του αερίου να είναι πιο ευαίσθητες στις διαταραχές της παγκόσμιας προσφοράς.
Για την Ελλάδα, ο διοικητής της ΤτΕ είπε ότι αν η διάρκεια της κρίσης δεν ξεπεράσει τον μήνα, τότε ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται θα διαμορφωθεί σε γενικές γραμμές κοντά σε αυτόν του 2025. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι υψηλότερος του μέσου όρου της Ε.Ε. και το 2026 μια χρονιά σύγκλισης της χώρας μας το μέσο όρο της ΕΕ.
Ο κ. Στουρνάρας πρόσθεσε ακόμη ότι η ανάπτυξη θα βασιστεί και φέτος, κυρίως στην κατανάλωση, ενώ οι επενδύσεις θα συνεχίσουν να συμβάλλουν θετικά. Προς την κατεύθυνση αυτή θα συμβάλλουν οι επενδύσεις που θα υποστηριχθούν από τους υπόλοιπους διαθέσιμους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο κίνδυνος ωστόσο του στασιμοπληθωρισμού υφίσταται και για την Ελλάδα. Όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, εφόσον η κρίση στο Ιράν και τον Περσικό Κόλπο διαρκέσει πολλές εβδομάδες και το πετρέλαιο παραμείνει πολύ ψηλά, τότε θα υπάρξουν φαινόμενα υποχώρησης της ανάπτυξης και αύξησης του πληθωρισμού.
Όπως αναφέρουν οι ίδιοι παράγοντες, για κάθε 10 δολ. που αυξάνει η τιμή του πετρελαίου ανά βαρέλι από την τιμή αναφοράς που είχε στο Κρατικό Προϋπολογισμό του 2026, ο ρυθμός ανάπτυξης υποχωρεί κατά 10 μονάδες βάσης (0,1%) και ο πληθωρισμός αυξάνει κατά 30 μονάδες βάσης (0,3%). Έτσι αν για παράδειγμα παραμείνει το πετρέλαιο στη ζώνη των 85 δολ. θα είναι 20 και πλέον δολάρια πάνω από την τιμή αναφοράς του Κρατικού Προϋπολογισμού 2026. Ο τελευταίος έχει ως τιμή αναφοράς το Brent στα 62,4 δολ. το βαρέλι και είναι η ίδια τιμή αναφοράς που αξιοποιεί η Κομισιόν.
Χθες το πετρέλαιο Brent διαπραγματεύονταν λίγο πιο κάτω από τα 100 δολάρια και η διαφορά του από την τιμή αναφοράς του πετρελαίου Brent ξεπερνά τα 35 δολ. Αν παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα επι ένα έτος, τότε η επίπτωση στον ρυθμό ανάπτυξης θα είναι 0,35 έως 0,40% και φυσικά ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 θα πέσει κάτω από το 2%. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι στον πληθωρισμό, ο οποίος θα αυξηθεί τουλάχιστον κατά μια ποσοστιαία μονάδα. Αντί 3% θα φτάσει το 4%.
Οι κίνδυνοι αυτοί θ’ αρχίσουν ν’ υλοποιούνται εφόσον η κρίση στον Περσικό Κόλπο διαρκέσει πολύ και όχι λίγες εβδομάδες όπως προεξόφλησαν αρχικά οι αγορές. Η κατάσταση επιτείνεται από το γεγονός ότι φαίνεται οι ΗΠΑ να μην έχουν ένα σαφές σχέδιο εξόδου από την σύγκρουση, ενώ παράλληλα το καθεστώς της Τεχεράνης φαίνεται να ισχυροποιείται και να συνεχίζει στη σκληρή γραμμή με την ναρκοθέτηση των στενών, τις (σποραδικές) επιθέσεις στις χώρες του κόλπου και στα στενά του Ορμούζ κ.λπ.
Εν γένει οι οικονομολόγοι υποστηρίζουν τρία βασικά σενάρια:
- της σύντομης κρίσης με την μικρότερη επίδραση στις εξαρτώμενες από το πετρέλαιο οικονομίες,
- της μέτριας διάρκειας (μερικοί μήνες) με αύξηση πληθωρισμού και χαμηλότερη ανάπτυξη,
- του παρατεταμένου πόλεμου ή κλεισίματος των Στενών Ορμούζ που θ’ αποτελέσει μεγάλο ενεργειακό σοκ και θα επιφέρει παγκόσμιο στασιμοπληθωρισμό.
Φυσικά αν το πετρέλαιο φτάσει τα 130-140 δολάρια, ορισμένες μελέτες εκτιμούν ότι η Ευρώπη και η Ιαπωνία, που βασίζονται σε εισαγωγές ενεργειακών αγαθών, θα μπορούσαν να μπουν ακόμη και σε ήπια ύφεση.
