Στα επίπεδα του παγκόσμιου μέσου όρου φαίνεται πως έχει διαμορφωθεί πλέον η χώρα μας ως προς τον δείκτη κατανάλωσης αλκοόλ, σε μια συγκυρία όπου η συμπεριφορά των πολιτών μεταβάλλεται αισθητά υπό την πίεση διαδοχικών κρίσεων, του πολέμου στη Μέση Ανατολή αλλά και υπό την επίδραση του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Στοιχεία που παρουσίασε η Ντορίνα Φυντάνη, στέλεχος της NielsenIQ στο πλαίσιο σχετικής εκδήλωσης για στελέχη των σούπερ μάρκετ και της βιομηχανίας, δείχνουν ότι το 47% των καταναλωτών επισκέπτεται χώρους εστίασης ή διασκέδασης λιγότερο συχνά σε σχέση με πριν από ένα χρόνο νωρίτερα.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται η αλλαγή των συνηθειών τόσο στην κατανάλωση όσο και στη διασκέδαση. Εκτός των άλλων καταγράφεται σημαντική αύξηση των πιο «γρήγορων», καθημερινών και ευέλικτων επιλογών εξόδου, ενώ υποχωρούν οι πιο παραδοσιακές μορφές διασκέδασης, όπως μεγάλες συγκεντρώσεις, πάρτι και εκδηλώσεις με έντονο χαρακτήρα.
Εντονότερη στροφή στο street food
Την ίδια ώρα, αναδύεται ένας νέος τύπος καταστήματος εστίασης και ψυχαγωγίας. Πρόκειται για πιο «ελαστικά» και διαφοροποιημένα concepts, που δίνουν έμφαση στο street food, στις οικονομικότερες επιλογές, σε καντίνες και μικρότερα σχήματα, αλλά και σε μπαρ που επενδύουν όχι τόσο στο είδος της μουσικής όσο στην ποιότητα του ήχου και τη συνολική εμπειρία. Παράλληλα, ενισχύεται το ενδιαφέρον για χώρους με κοινωνικό αποτύπωμα, καθώς και για καταστήματα που προσφέρουν εναλλακτικά ποτά, προϊόντα χωρίς αλκοόλ ή διαφορετικές προτάσεις κατανάλωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, το 45% δηλώνει ότι έχει αλλάξει τη συμπεριφορά του όταν βγαίνει το βράδυ, εξαιτίας των νέων συνθηκών και των αλλεπάλληλων εξελίξεων. Η μεταβολή αυτή αποτυπώνεται σε τρεις βασικούς πυλώνες, ήτοι τα προϊόντα, τη μετακίνηση και τα καταστήματα.
Παρά το γεγονός ότι η συνάντηση με φίλους παραμένει ο κυρίαρχος λόγος εξόδου, με ποσοστό 67%, καταγράφεται υποχώρηση κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα. Αντίστοιχη κάμψη εμφανίζουν και οι πιο παραδοσιακές περιστάσεις εξόδου, όπως οι οικογενειακές συναντήσεις (55%, -5 μονάδες), η χαλάρωση ή το «wind down» (47%, -6 μονάδες), αλλά και οι προσωπικοί εορτασμοί, όπως γενέθλια και επέτειοι (46%, -8 μονάδες).
Στον αντίποδα, ενισχύονται οι πιο άμεσες και καθημερινές επιλογές. Το «γρήγορο ποτό ή κάτι πρόχειρο για φαγητό» συγκεντρώνει ποσοστό 33%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες. Ανοδικά κινούνται και οι τακτικές, πιο καθημερινές έξοδοι, που φθάνουν στο 24%, σημειώνοντας αύξηση 4 μονάδων. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η αγορά απομακρύνεται από τις μεγάλες, προγραμματισμένες περιστάσεις και στρέφεται περισσότερο σε αυθόρμητες, μικρότερης διάρκειας εμπειρίες.
Η μετατόπιση αυτή αποτυπώνεται και στα είδη των καταστημάτων που κερδίζουν έδαφος. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, 7 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν ότι επισκέφθηκαν μέσα στο τελευταίο 12μηνο έναν νέο τύπο χώρου εστίασης ή διασκέδασης. Στην κορυφή βρίσκονται οι καντίνες και τα food trucks ή street-vendor canteens, με 29%, και ακολουθούν οι αγορές street food και τα food courts με 28%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η άνοδος των μπαρ με επιμελημένη μουσική ταυτότητα, που συγκεντρώνουν 24%, καθώς και των wine bars ή natural wine bars με 21%. Την ίδια ώρα, αναδύονται πιο εξειδικευμένα concepts, όπως χώροι εστίασης με κοινωνικό προσανατολισμό (14%) και προορισμοί με επιλογές χαμηλού ή μηδενικού αλκοόλ (9%), αντανακλώντας τη στροφή ενός μέρους του κοινού σε διαφορετικές εμπειρίες κατανάλωσης.
Η επίδραση του νέου ΚΟΚ στις εξόδους
Ο πρώτος πυλώνας αφορά τα ίδια τα προϊόντα και ειδικότερα το αλκοόλ, λόγω του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι, αναζητώντας είτε μικρότερη κατανάλωση είτε διαφορετικές επιλογές. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά τη μετακίνηση καθώς όλο και συχνότερα η παρέα ορίζει έναν οδηγό για να επιστρέψει στο σπίτι, ενώ αρκετοί επιλέγουν άλλα μέσα μεταφοράς αντί να οδηγήσουν οι ίδιοι. Ο τρίτος πυλώνας σχετίζεται με τα σημεία κατανάλωσης. Παρατηρείται στροφή προς το τοπικό κατάστημα, το κοντινό, γνώριμο και πιο εύκολα προσβάσιμο σημείο, καθώς και αυξημένη προτίμηση στην κατανάλωση στο σπίτι, ως τρόπος περιορισμού του κόστους αλλά και των μετακινήσεων.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή
Η εικόνα αυτή διαμορφώνεται σε ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας λόγω της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή. Όπως επισημαίνεται, η κρίση ακολουθεί τέσσερα βασικά στάδια και συγκεκριμένα το σοκ, την άρνηση, την προσαρμογή και την επανεκκίνηση. Σήμερα, η κοινωνία φαίνεται να κινείται ανάμεσα στην ανησυχία και την προσπάθεια προσαρμογής. Έξι στους δέκα δηλώνουν πολύ ανήσυχοι για όσα συμβαίνουν, δύο στους δέκα ανησυχούν για το τι πρόκειται να ακολουθήσει, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό εκφράζει θυμό ή κόπωση απέναντι στις συνεχείς ανατροπές.
Η επίδραση των εξελίξεων στην καθημερινότητα είναι ήδη ορατή. Ένας στους δέκα δηλώνει ότι άλλαξε άμεσα τη συμπεριφορά του, ενώ σημαντικό ποσοστό περιορίζει τα έξοδά του, μειώνει τις αγορές του και περιορίζει τις εξόδους εκτός σπιτιού. Ειδικότερα, το 31,4% εμφανίζεται να περιορίζει τις εξόδους, ενώ η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα γίνεται ακόμη πιο αισθητή λόγω της αύξησης του κόστους ενέργειας και καυσίμων.
Βάσει των παραπάνω η κατανάλωση περιορίζεται αλλά δεν σταματά. Αντιθέτως γίνεται πιο επιλεκτική, πιο τοπική, πιο ελεγχόμενη. Από την πλευρά τους οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερου ρίσκου, όπου ο έλεγχος, η ευελιξία και η κατανόηση της ψυχολογίας του καταναλωτή αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
