Τους όρους του παιχνιδιού αναμένεται να αλλάξει το νέο υπουργείο Ανώτατης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, που προβλέπεται να ιδρυθεί στην επόμενη κυβερνητική θητεία, υπό την ομπρέλα του οποίου θα ενοποιηθούν και οι τρεις αυτοί κρίσιμοι τομείς για την ελληνική οικονομία και ανάπτυξη στο απαιτητικό τεχνολογικό μέλλον.
Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε απόψε, από τη Θεσσαλονίκη, ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, κατά την παρέμβασή του στην εκδήλωση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) με θέμα: «Ανοιχτή Καινοτομία: Οφέλη για τη Βιομηχανία στο Οικοσύστημα της Κεντρικής Μακεδονίας».
Όπως είπε, αυτή τη στιγμή, μια ομάδα εργάζεται για να δημιουργήσει την πρώτη ύλη και τη δομή του νέου υπουργείου, ένα draft (προσχέδιο) πάνω στο οποίο θα γίνει εκτενής διαβούλευση.
Η παθογένεια της έρευνας στην Ελλάδα
Ο στόχος του υπουργείου, διευκρίνισε, είναι διπλός: να θεραπεύσει τη «δραματική παθογένεια» της τμηματοποίησης της έρευνας και να την ενοποιήσει και να φέρει πιο κοντά πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και αγορά.
Ο κ. Καλαφάτης επισήμανε ακόμη πως όταν η σημερινή κυβέρνηση ανέλαβε τη διακυβέρνηση έπρεπε να κάνει συνολικά 7500 μικρές, μεσαίες και μεγάλες μεταρρυθμίσεις, ώστε η χώρα να είναι «στοιχειωδώς λειτουργούσα».
Έπειτα από έξι χρόνια στοχοπροσήλωσης και πάνω από 800 νόμους με θετικό πρόσημο στην κοινωνία, είπε, απομένει να γίνουν 5000 μεταρρυθμίσεις ακόμη. Στο σκηνικό αυτό, ως σημαντικότερη μεταρρύθμιση χαρακτήρισε ως αυτή της σκέψης, για τη δημιουργία μιας νέας κουλτούρας, κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει. «Σήμερα συζητάμε για ανοιχτή καινοτομία, αλλά αν πριν από 15 χρόνια ως βουλευτής μιλούσα σε ένα κοινό για την ανάγκη στήριξης του επιχειρείν, θα ήμουν δακτυλοδεικτούμενος» είπε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε πως το σύνθημά του είναι «καινοτομία παντού, ευημερία για όλους», επισημαίνοντας ότι για την κυβέρνηση η καινοτομία δεν είναι επιλογή, αλλά μονόδρομος, δεδομένου ιδίως του πόσο γρήγορα εξελίσσονται τα πράγματα στα μέτωπα της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών γενικά.
Χαρακτήρισε το υπό δημιουργία τεχνολογικό πάρκο τέταρτης γενιάς «ThessINTEC» ως ναυαρχίδα σε αυτή την προσπάθεια, ενώ έκανε ιδιαίτερη μνεία στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), για το οποίο είπε ότι κοστίζει στο ελληνικό κράτος 6 εκατομμύρια ευρώ ετησίως και αποδίδει 70 εκατομμύρια.
Αλλάζει το δόγμα «κάνω έρευνα για την έρευνα»
Κατά τον κ. Καλαφάτη, αλλάζει πλέον το δόγμα «κάνω έρευνα για την έρευνα» και μετατοπίζεται στο κάνω έρευνα που έχει αποτέλεσμα και αποδίδει ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Ο υφυπουργός υπενθύμισε τις μεγάλες επενδύσεις που γίνονται στα ερευνητικά κέντρα για τη δημιουργία νέων κτηρίων, την ανακαίνιση υφιστάμενων υποδομών και την αγορά νέου εξοπλισμού.
Αναφέρθηκε επίσης στη χρηματοδότηση με 170 εκατ, ευρώ (από το Ταμείο Ανάκαμψης) ιδιωτικών επενδύσεων στη βιομηχανία, στη στήριξη με περισσότερα από 102 εκατ. ευρώ επενδύσεων σε ρομποτική και Τεχνητή Νοημοσύνη μέσω του προγράμματος «Έξυπνη Μεταποίηση» και στη διάθεση 90,4 εκ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό και τη δημιουργία σύγχρονων βιομηχανικών πάρκων.
Δήλωσε τέλος πολύ χαρούμενους για το θετικό μομέντουμ που υπάρχει στη Θεσσαλονίκη, η οποία μεταμορφώνεται, λέγοντας ότι θα ήταν μικρόψυχος όποιος θα υποστήριζε ότι τα τελευταία χρόνια στην πόλη δεν γίνονται άλματα.
Στήριξη της βιομηχανίας μέσω ενίσχυσης της καινοτομίας
Την πεποίθηση ότι αν θέλουμε να αναπτυχθεί η βιομηχανία στην Ελλάδα θα πρέπει να ενισχύσουμε την καινοτομία, διατύπωσε η οικοδέσποινα της βραδιάς, Λουκία Σαράντη, πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ).
«Πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερη ώθηση και περισσότερα κονδύλια στην τόνωση της καινοτομίας» σημείωσε και πρόσθεσε ότι σε ταραγμένους καιρούς, όπως ο τρέχων, η καινοτομία μπορεί να θωρακίσει τις βιομηχανίες απέναντι στις τεράστιες προκλήσεις της εποχής. «Δεν είναι πολυτέλεια η καινοτομία, είναι αδήριτη ανάγκη» τόνισε.
Κατά τον χαιρετισμό του στην εκδήλωση, ο αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κεντρικής Μακεδονίας, Νίκος Τζόλλας, επισήμανε ότι η ανάπτυξη καινοτομίας απαιτεί επένδυση και οικονομικές θυσίες, αλλά, μέσα από τις δράσεις και τους διαγωνισμούς Open innovation, οι επιχειρήσεις μπορούν να αποκτήσουν ουσιαστικά ένα τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης μέσα στο ΕΚΕΤΑ ή σε κάποιο τμήμα του ΑΠΘ.
Συμμετοχή από τις επιχειρήσεις
«Δεν θέλουμε έρευνα για την έρευνα, δεν θέλουμε τον καθηγητή να είναι κολλημένος στο αντικείμενό του και να ξοδεύει εθνικούς πόρους, για να βγάζει δημοσιεύσεις. Μέσα από τον διαγωνισμό ανοιχτής καινοτομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ζητάμε συμμετοχή από τις επιχειρήσεις, να θέσουν προβλήματα που έχουν υψηλά στην ιεραρχία τους, για να δούμε εάν το οικοσύστημα μπορεί άμεσα να ανταποκριθεί και να προβάλλει δύο- τρεις λύσεις πάνω σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα» εξήγησε.
Και πρόσθεσε: «αν βλέπουμε μια επιχείρηση η οποία μεσουρανεί στην Περιφέρειά μας να θέτει ένα πρόβλημα και να μην ανταποκρίνεται το οικοσύστημα να το λύσει, τότε πρέπει να το δούμε σοβαρά αυτό, γιατί σημαίνει ότι δίνονται συνεχώς κάθε χρόνο πόροι οι οποίοι στην ουσία δεν μπορούν να λύσουν ένα πρόβλημα της αγοράς».
Τα οφέλη της ανοιχτής καινοτομίας επισήμανε εκ μέρους του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ) ο δεύτερος αντιπρόεδρός του, Παναγιώτης Μενεξόπουλος, επισημαίνοντας ότι οι σχετικοί διαγωνισμοί φέρνουν αποτελέσματα.
«Πιστεύουμε ότι η Θεσσαλονίκη πρέπει να ανέβει και είναι στο χέρι μας να μπορέσουμε όλοι οι φορείς μαζί από κοινού να κάνουμε την προσπάθεια, ώστε αυτό το εσωτερικό brain drain που υπάρχει να γίνει brain gain για την Θεσσαλονίκη» κατέληξε.
Σύνδεση βιομηχανιών με τη «μεγάλη ερευνητική ιπποδύναμη»
Την ανάγκη σύνδεσης των βιομηχανιών με τη «μεγάλη ερευνητική ιπποδύναμη» που υπάρχει σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στη Βόρεια Ελλάδα, υπογράμμισε ο επικεφαλής πωλήσεων του ομίλου ALUMIL, Αλέξανδρος Μυλωνάς.
Οι επιχειρήσεις, είπε, θα πρέπει να έρθουν -μέσω της ανοιχτής καινοτομίας- σε επαφή με τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, αναζητώντας λύσεις για την ανάπτυξή τους, γιατί αν συνεχίσουν να κάνουν ό,τι έκαναν τις τελευταίες δύο εικοσαετίες, «απλά θα περιμένουν να έρθει κάποια τεχνολογία από το εξωτερικό που θα τις κλείσει ή θα είναι απλές καταναλώτριες ξένων τεχνολογιών».
«Αυτή είναι η ιστορία. Δεν θα αντέξουν πολύ οι συμβατικές επιχειρήσεις και αν παραμείνουμε στο συμβατικό μας αντικείμενο, σαν να μη θέλουμε να ανοιχτούμε, θα ζούμε μέσα σε μια μικρή περιφερειακή αγορά, θα ζούμε σε μια μικρή, φτωχή περιφερειακή αγορά και εκεί θα πουλάμε» σημείωσε.
Αναφερόμενος στους δύο διαγωνισμούς ανοιχτής καινοτομίας που πραγματοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στη Θεσσαλονίκη, στους οποίους μετείχε με προκλήσεις προς επίλυση ο όμιλος ALUMIL, ο Αλέξανδρος Μυλωνάς επισήμανε ότι το κλίμα στη συνεργασία με τους ερευνητές ήταν εξαιρετικό και ότι υπήρξαν αποτελέσματα, αλλά τέτοιες προσπάθειες θέλουν επιμονή, επαναλήψεις και όχι απογοήτευση από την πρώτη ή τη δεύτερη φορά.
Πρόσθεσε ότι τα πανεπιστήμια δίνουν στις επιχειρήσεις δυνατότητες που οι ίδιες δεν μπορούν εύκολα να πληρώσουν, αφού μέσω της ανοιχτής καινοτομίας έχουν τη δυνατότητα να συνεργαστούν με ερευνητές με 20-30 χρόνια εμπειρίας και εργαστήρια με πανάκριβο εξοπλισμό. Ετσι γίνεται έρευνα που λύνει τα προβλήματά τους, γρήγορα και φθηνά.
Ωστόσο, για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να επωφεληθούν όντως από την ανοιχτή καινοτομία, χρειάζεται πρώτα από όλα «να καθίσουν και να σκεφτούν τον στρατηγικό τους χάρτη, δηλαδή πώς θα είναι ο κόσμος σε τρία ή πέντε χρόνια και ποια είναι η θέση τους σε αυτόν».
Από τους πυλώνες στρατηγικής που θα τεθούν, εξήγησε, θα προκύψουν και οι προκλήσεις (challenges) προς επίλυση, που θα τεθούν στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα.
Ένα δεύτερο συστατικό της επιτυχίας στην αξιοποίηση της ανοιχτής καινοτομίας είναι «να μην πνιγόμαστε από την καθημερινότητα και τη μυωπική μας ρουτίνα. Δηλαδή όταν προσπαθούσαμε να προσεγγίσουμε εταιρείες, για τον πρώτο διαγωνισμό, άκουγα πράγματα όπως “ωραία θα ήταν, αλλά το τάδε στέλεχος, ο Χρήστος, τώρα έχει πολλή δουλειά, πώς να του φορτώσω κι αυτό το πρότζεκτ; Δεν θα προχωρήσουμε παρακάτω αν μας προβληματίζει το ωράριο του Χρήστου», κατέληξε.
«Στην ανοιχτή αγορά δεν θα ακούσουν τον καημό σου»
«Η ανοιχτή καινοτομία δεν είναι απλά ανάγκη, είναι μονόδρομος. Δεν μπορεί μια επιχείρηση να χρηματοδοτήσει σε εσωτερικό επίπεδο τόσο μεγάλα πράγματα (όσο η έρευνα για μια σημαντική λύση). Στη δε ανοιχτή αγορά δεν θα ακούσουν τον καημό σου και αν θέλεις κάτι customized (πλήρως προσαρμοσμένο στις ανάγκες σου), θα πληρώσεις πολύ ακριβά και επιπλέον πιθανώς δεν θα είναι αυτό που φαντάζεσαι» σημείωσε ο Κωνσταντίνος Ασλάνης, διευθυντής έρευνας και ανάπτυξης και τεχνολογικής υποστήριξης στην ISOMAT Α.Ε.
«Οπότε η διαδικασία της ανοιχτής καινοτομίας, το να έχεις τη δυνατότητα να βρεις ανθρώπους που θα ασχοληθούν με το δικό σου πρόβλημα, με τη δική σου ανάγκη, είναι πάρα πολύ σημαντική» πρόσθεσε.
Κατά τον κ. Ασλάνη, υπάρχουν πάρα πολλά τα σημεία της έρευνας, τα οποία δεν μπορεί να καλύψει ένα in-house τμήμα έρευνας και ανάπτυξης και αφορούν διαχείριση δεδομένων, αυτοματισμούς, η ροή πληροφορίας, κανονιστική συμμόρφωση. Επιπλέον, είναι εξαρχής δύσκολο να ορίσεις την ανάγκη που έχει η επιχείρηση, το πρόβλημα που αντιμετωπίζεις, πόσο μάλλον όταν αναζητάς έτοιμες λύσεις στην αγορά.
Η παθογένεια της ασύλληπτης γραφειοκρατίας και το πρωτάθλημα των κακών business plan
Στις δύο βασικές παθογένειες που «φρενάρουν» την έρευνα και την καινοτομία στην Ελλάδα, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), Ευάγγελος Μπεκιάρης.
Το πρώτο, είπε, που δεν λύνεται εύκολα, είναι η «τρομερή, ασύλληπτη και φοβερή» γραφειοκρατία, η οποία μπορεί να καταστήσει τα αποτελέσματα ενός έργου παρωχημένα μέχρι αυτό να «βγει» προς τα έξω. Το δεύτερο, που λύνεται, είναι η σύνδεση με τη βιομηχανία, ένα πεδίο στο οποίο εσχάτως το ΕΚΕΤΑ έχει συνάψει πολλές συνεργασίες, πχ, με τον ΤΙΤΑΝΑ ή τη ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ.
Ο δρ. Μπεκιάρης αναφέρθηκε ακόμη στο πρόβλημα της έλλειψης κατοχυρωμένων ευρεσιτεχνιών στις ελληνικές επιχειρήσεις, αλλά και στις αδυναμίες των επιχειρηματικών τους σχεδίων. «Ως αξιολογητής κάποτε σε ευρωπαϊκά έργα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αναγνώριζα πάρα πολύ εύκολα τις ελληνικές προτάσεις.
«Είχαν την καλύτερη ιδέα και το χειρότερο business plan. Όλου του Νότου οι προτάσεις ήταν κακές ως προς αυτό, αλλά εμείς είχαμε το πρωτάθλημα» είπε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανάγκη σχετικής εκπαίδευσης.
Ο πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ γνωστοποίησε τέλος ότι σε λίγους μήνες θα είναι έτοιμος ο μηχανισμός που δημιουργεί το ΕΚΕΤΑ, στην ουσία μια πλατφόρμα με ολιγόλεπτα βίντεο και ανάλυση των προϊόντων και των υπηρεσιών στα ελληνικά και τα αγγλικά, που θα φέρνει σε απευθείας επαφή με τις επιχειρήσεις τις ερευνητικές ομάδες του κέντρου.
