Έργα προϋπολογισμού 1,0 δισ. ευρώ ανακάλεσε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας από τις αρχές του έτους, στο πλαίσιο της τελευταίας δημοσιοποιημένης αναθεώρησης του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Πρόκειται για 51 έργα που είχανε μέχρι και πριν από λίγους μήνες χαμηλή ή και μηδενική δαπάνη.
Το τελευταίο έργο που ανακλήθηκε από το ΤΑΑ είναι το έργο με τίτλο «Εγκατάσταση αποθήκευση ενέργειας για την περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ», προϋπολογισμού 37,8 εκατ. ευρώ. Το έργο ήταν από τα τελευταία που εντάχθηκαν στο ελληνικό ΤΑΑ και προέκυψε μετά την αναθεώρηση του 2023, που το ΤΑΑ συμπεριέλαβε και το πρόγραμμα REpower EU. Ήταν ένα έργο που αφορούσε τη δημιουργία υποδομών αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες) 520 ΜW, για το οποίο είχαν γίνει και οι σχετικοί διαγωνισμοί.
Το έργο έτρεχε το υπ. Περιβάλλοντος & Ενέργειας και συγκεκριμένα η ΓΓ Ενέργειας & Ορυκτών Πρώτων Υλών. Αρχικά το έργο εντάχθηκε τον Ιούλιο του 2024 με τον τίτλο «Συστήματα BESS συνολικού ύψους 520MW – “stand alone” συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας», με προϋπολογισμό 84,2 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, καθώς η υλοποίησή του καθυστερούσε, ο προϋπολογισμός του τον Οκτώβριο του 2025 περικόπηκε στα 37,8 εκατ. ευρώ. Τελικά το έργο απεντάχθηκε ολοσχερώς από το ΤΑΑ στις 30 Ιουνίου 2026.
Σημειώνεται ότι το έργο συμπεριελάμβανε άλλες δαπάνες από ιδιώτες που θα λειτουργούσαν και θα εκμεταλλευόντουσαν τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας. Η ιδιωτική δαπάνη αρχικά, κατά την ένταξη του έργου, είχε εκτιμηθεί σε 127,2 εκατ. ευρώ, αλλά στη συνέχεια, με την αναθεώρηση του προϋπολογισμού του έργου στο ΤΑΑ, οι συνοδές δαπάνες των ιδιωτών περιορίσθηκαν στα 56,7 εκατ. ευρώ.
Πάντως, μέχρι τώρα, στο πλαίσιο του συγκεκριμένου έργου, έχουν γίνει δαπάνες ύψους 17,9 εκατ. ευρώ, που εκτιμάται ότι θα μεταφερθούν είτε στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων είτε στο ΕΣΠΑ ή σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία της κυβέρνησης. Συνολικά για τα έργα που ανακλήθηκαν από το ΤΑΑ έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα δαπάνες ύψους περίπου 180 εκατ. ευρώ, που θα πρέπει ν’ αποπληρωθούν από άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία του κράτους.
Ένα δεύτερο σημαντικό έργο που ανακλήθηκε πρόσφατα από το υπ. Εθνικής Οικονομίας είναι η ανέγερση και η λειτουργία του Πρωτοδικείου και της Εισαγγελίας Αθηνών. Το έργο θα γινόταν με τη μορφή Σύμπραξης Δημοσίου & Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) και με προϋπολογισμό 193 εκατ. ευρώ. Εξ αυτών χρηματοδότηση 30,8 εκατ. ευρώ θα προερχόταν από το ΤΑΑ και τα υπόλοιπα θα ήταν η ιδιωτική χρηματοδότηση του ΣΔΙΤ. Η χρηματοδότηση του ΤΑΑ ανακλήθηκε στις 12 Ιουνίου 2026, με αποτέλεσμα το έργο να είναι στον αέρα και ν’ αναζητεί τη χρηματοδότηση των 30,8 εκατ. ευρώ από κάποιο άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο.
Το 2025
Οι ανακλήσεις των έργων του ΤΑΑ μπορεί να εντάθηκαν το τελευταίο διάστημα, καθώς ολοκληρώνεται το πρόγραμμα, ωστόσο έχουν ξεκινήσει από το 2025. Οι πρώτες ανακλήσεις έργων του ΤΑΑ έγιναν τον Αύγουστο του 2025. Αφορούσαν έργα του υπ. Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας, που ήταν τα πρώτα που απεντάχθηκαν από το ΤΑΑ μετά την αναθεώρηση του προγράμματος, που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2025.
Τα έργα του υπ. Κλιματικής Κρίσης που απεντάχθηκαν αφορούσαν τη δημιουργία των 13 περιφερειακών επιχειρησιακών κέντρων του υπουργείου, τον εξοπλισμό τους και την αναβάθμιση των 7 Canadair CL415. Επίσης απεντάχθηκαν δράσεις που δεν είχαν μεγάλή ζήτηση, όπως το «Ηλεκτροκίνηση-Φορτίζω παντού» και τα «Πράσινα Ταξί». Ακόμη, ανακλήθηκαν δράσεις και έργα του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, όπως η ενίσχυση και η δημιουργία νέων κέντρων φροντίδας πρώιμης παιδικής ηλικίας, στήριξης ατόμων με αυτισμό κ.λπ.
Συνολικά μέσα στο 2025 έγιναν 17 ανακλήσεις έργων, συνολικού προϋπολογισμού 435 εκατ. ευρώ στο ΤΑΑ. Έτσι, αν τα ποσά αυτά προστεθούν σε εκείνα των ανακλήσεων έργων που έγιναν από το 2026, τότε φτάνουμε σε ανακλήσεις έργων του ΤΑΑ ύψους 1,45 δισ. ευρώ πόρων του ΤΑΑ. Συνυπολογιζόμενης της ιδιωτικής δαπάνης, τα έργα που ανακάλεσε το υπ. Εθνικής Οικονομίας ανέρχονται σε κάτι λιγότερο από 2,5 δισ. ευρώ.
Τα πιο μεγάλα έργα που ανακλήθηκαν ήταν εκείνα των ΣΔΙΤ, όπως ήταν τα έργα άρδευσης του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ. Επίσης, πολύ σημαντικά έργα που δεν ολοκληρώθηκαν ήταν εκείνα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με προεξάρχοντα τα έργα κυβερνοασφάλειας, αποθήκευσης δεδομένων (G-Cloud) κ.λπ. Επίσης, ανακλήθηκαν έργα και δράσεις του υπ. Υγείας, του υπ. Παιδείας κ.ά. φορέων του Δημοσίου.
Είναι σίγουρο ότι οι ανακλήσεις έργων του ΤΑΑ δεν σταματούν εδώ. Μέχρι τις 31 Αυγούστου, που ολοκληρώνεται τυπικά και η τελευταία αναθεώρηση του ΤΑΑ, θα συνεχίσουμε να έχουμε ανακλήσεις έργων. Η τελευταία αναθεώρηση έχει υποβληθεί από ελληνικής πλευράς αρχές Ιουνίου, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει απόκριση από την κοινοτική πλευρά. Επίσης, δεν έχει υπάρξει απόκριση από τις Βρυξέλλες για το 8ο αίτημα πληρωμών στις επιδοτήσεις και το 7ο αίτημα πληρωμών στα δάνεια.
