Στην Αθήνα ως ενός νέου πόλου στον χάρτη των εναλλακτικών προορισμών για τραπεζικά στελέχη, διαχειριστές κεφαλαίων και εύπορους επενδυτές που εγκαταλείπουν το Λονδίνο και τα άλλα παραδοσιακά χρηματοοικονομικά κέντρα, αναφέρεται κατά το Bloomberg σε άρθρο γνώμης του Lionel Laurent.
Παρότι οι μετακινήσεις παραμένουν περιορισμένες σε σύγκριση με το μέγεθος του City, επισημαίνει ο Laurent, ο συνδυασμός φορολογικών κινήτρων, οικονομικής σταθερότητας και βελτιωμένων επαγγελματικών προοπτικών έχει αλλάξει την εικόνα της Ελλάδας.
Δίνει μάλιστα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Κωνσταντίνο Σαραφόπουλο, επικεφαλής διαχείρισης κινδύνων της Alpha Bank, που μετά 20 χρόνια παραμονής στη Βρετανία –τα 17 από αυτά στην JPMorgan Chase – αποφάσισε το 2021 να επιστρέψει στην Ελλάδα.
Κατά την επιστροφή του, ο Κ. Σαραφόπουλος, βρήκε μια χώρα διαφορετική από εκείνη που είχε αφήσει. Η ύφεση και η λιτότητα είχαν υποχωρήσει, η γραφειοκρατία περιοριζόταν μέσω της ψηφιοποίησης και νέα φορολογικά κίνητρα απευθύνονταν σε επαγγελματίες και επενδυτές του εξωτερικού. Το μοναδικό αρνητικό, όπως λέει, ήταν η κίνηση στους δρόμους, την οποία πάντως θεωρεί εν μέρει ένδειξη της οικονομικής ανάκαμψης.
Οι 120 Ithacans της Alpha Bank
Ο Σαραφόπουλος δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Περίπου 120 εργαζόμενοι της Alpha Bank γύρισαν στην Αθήνα από το Λονδίνο και άλλα διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα. Στο εσωτερικό της τράπεζας αποκαλούνται Ithacans, παραπέμποντας στο ταξίδι της επιστροφής του Οδυσσέα και διατηρούν δική τους ομάδα στο WhatsApp.
Το κύμα δεν περιορίζεται ωστόσο πλέον στους Έλληνες τραπεζίτες, σημειώνει ο Laurent. Ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος μεταφέρει τη φορολογική κατοικία του από τη Βρετανία στην Αθήνα, ενώ η Millennium Management ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να ανοίξει γραφείο στην ελληνική πρωτεύουσα.
Οι δύο αυτές κινήσεις ενισχύουν τις προσδοκίες ότι η Αθήνα θα μπορούσε σταδιακά να αναπτύξει ένα μικρό αλλά δυναμικό οικοσύστημα διαχείρισης κεφαλαίων – που θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και πρόσθετη δραστηριότητα για δικηγορικά γραφεία, συμβούλους, ελεγκτικές εταιρείες και παρόχους χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι μια ευρύτερη αντιστροφή του brain drain βρίσκεται σε εξέλιξη, αν και είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα. Το 2023 οι Έλληνες που επέστρεψαν στη χώρα ξεπέρασαν εκείνους που μετανάστευσαν, κάτι που θα έμοιαζε αδιανόητο πριν από μία δεκαετία, όταν περίπου μισό εκατομμύριο νέοι είχαν εγκαταλείψει την Ελλάδα.
Τα φορολογικά κίνητρα
Κεντρικό ρόλο στην προσέλκυση εύπορων φορολογουμένων διαδραματίζει το καθεστώς που εφαρμόζεται από το 2019. Όσοι μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον πραγματοποιήσουν επενδύσεις, να καταβάλλουν ετήσιο κατ’ αποκοπήν φόρο 100.000 ευρώ για τα εισοδήματα που αποκτούν στο εξωτερικό.
Από το 2021 εφαρμόζεται επίσης έκπτωση 50% στον φόρο εισοδήματος για επτά χρόνια για εργαζομένους και αυτοαπασχολούμενους που επιστρέφουν ή μετακομίζουν στην Ελλάδα.
Το ελληνικό πλαίσιο δεν είναι τόσο γενναιόδωρο όσο το καθεστώς μηδενικής φορολογίας του Ντουμπάι. Προσφέρει, όμως, σταθερότητα σε μια περίοδο κατά την οποία ανταγωνιστικές χώρες αλλάζουν τους κανόνες τους. Η Ιταλία έχει αυξήσει δύο φορές τον κατ’ αποκοπήν φόρο της, η Πορτογαλία κατάργησε φορολογικές ελαφρύνσεις για εύπορους αλλοδαπούς και η Βρετανία περιόρισε το καθεστώς των non-doms. Έως το 2024 εκτιμάται ότι 213 άτομα υψηλής καθαρής περιουσίας είχαν μεταφέρει τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα.
Η οικονομία αλλάζει την εικόνα της χώρας
Πίσω από τις φορολογικές διευκολύνσεις βρίσκεται και η βελτίωση του ελληνικού επενδυτικού story. Η οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η ανεργία έχει περιοριστεί περίπου στο μισό σε σχέση με το 2019 και η χρηματιστηριακή αγορά ετοιμάζεται να περάσει από την κατηγορία των αναδυόμενων σε εκείνη των ανεπτυγμένων αγορών.
Έρευνα του ΟΟΣΑ για την ελληνική διασπορά διαπίστωσε ότι πολλοί επαναπατριζόμενοι ηλικίας 30 έως 49 ετών επιστρέφουν πλέον για επαγγελματικούς λόγους και όχι μόνο λόγω οικογενειακών δεσμών ή ποιότητας ζωής. Παράλληλα, επενδύσεις όπως εκείνες της Microsoft σε κέντρα δεδομένων ενισχύουν την εικόνα μιας οικονομίας που αποκτά περισσότερες θέσεις υψηλής ειδίκευσης.
Οι προκλήσεις, πάντως, παραμένουν. Έρευνα του 2025 έδειξε ότι οι περισσότεροι Έλληνες του εξωτερικού δεν σχεδίαζαν να επιστρέψουν εντός δύο ετών, κυρίως εξαιτίας των χαμηλών αποδοχών. Το υψηλό κόστος στέγασης στην Αθήνα και η προσωρινή διάρκεια ορισμένων φορολογικών κινήτρων δημιουργούν επίσης ερωτήματα για το πόσο μόνιμες θα είναι οι αφίξεις.
Η Αθήνα απέχει ακόμη πολύ από το να ανταγωνιστεί το Λονδίνο, το Ντουμπάι ή τη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο γίνεται λιγότερο φιλικό προς τους πλούσιους φορολογουμένους και το Ντουμπάι αντιμετωπίζει αυξημένο γεωπολιτικό κίνδυνο, η ελληνική πρωτεύουσα αποκτά μια ευκαιρία που πριν από λίγα χρόνια δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί.
