Ισχυρό ράπισμα στην Αθήνα αποτελεί η οριστική έκθεση της Κομισιόν που πέρασε από το μικροσκόπιο τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και την οποία δημοσιεύει σήμερα ολόκληρη το powergame.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι οι ελληνικές διαχειριστικές αρχές, παρότι χρησιμοποιούσαν ευρωπαϊκό χρήμα, επέβαλαν περιορισμούς στον ανταγωνισμό αποκλείοντας ευρωπαϊκές εταιρείες, διόγκωναν τους στόχους καταρτίζοντας κάθε φορά πολύ μικρότερο αριθμό δικαιούχων από τον δηλωθέντα και χρέωναν αδικαιολογήτως με τις ίδιες υψηλές τιμές τη δια ζώσης κατάρτιση με την δομικά πολύ πιο φτηνή ασύγχρονη τηλεκπαίδευση.
Οι αιτιάσεις των Βρυξελλών καλύπτουν μάλιστα ολόκληρη την αλυσίδα διαχείρισης των ελληνικών προγραμμάτων κατάρτισης: από την επιλογή των δικαιούχων και τους όρους των διαγωνισμών μέχρι την παρακολούθηση των μαθημάτων και την πιστοποίηση των δεξιοτήτων.
Η έκθεση περιλαμβάνει συν τοις άλλοις αποκαλυπτικά παραδείγματα. Πρόγραμμα με στόχο την κατάρτιση 1.600 ανέργων εγγεγραμμένων στη ΔΥΠΑ, προσέλκυσε μόλις 209 άτομα, δηλαδή κάλυψε μόνο το 13% του στόχου, αναφέρει. Σε πρόγραμμα με στόχο την κατάρτιση 3.000 ατόμων με αναπηρία, συμμετείχαν μόνο 882 δικαιούχοι, καλύπτοντας το 29% του στόχου, προσθέτει.
Ολοκληρωτικό ναυάγιο καταγράφηκε ωστόσο σε πρόγραμμα επανένταξης κρατουμένων που έθετε σαν στόχο την κατάρτιση 7.500 ατόμων (5.500 ενήλικες και 2.000 ανηλίκους), τονίζει. Σε αυτό δηλώθηκε ότι συμμετείχαν 4.195 κρατούμενοι εκ των οποίων οι 3.865 ενήλικες (70% του στόχου) και οι 330 ανήλικοι (17% του στόχου). Τελικά στον δειγματοληπτικό έλεγχο που έγινε σε 30 άτομα από το σύνολο των 4.195 συμμετεχόντων, διαπιστώθηκε όμως
- πρώτον, ότι οι 26 από τους 30 δεν είχαν καν συμπληρώσει τις ώρες και
- δεύτερον, ότι στις εξετάσεις πιστοποίησης ως τεκμήριο παρακολούθησης του προγράμματος κατάρτισης προσκομίστηκαν μόνο οι ερωτήσεις των εξεταστών, χωρίς φύλλα απαντήσεων των συμμετεχόντων ή βαθμολογίες!
Για όλη αυτήν την κοροϊδία λοιπόν η χώρα τρώει «καμπάνα». Ειδικότερα, οι Βρυξέλλες επιβάλλουν «διόρθωση» 25% στις δαπάνες των συμβάσεων που πέρασαν από τη βάσανο του ελέγχου, που θα πει ότι υποχρεώνουν την Ελλάδα να επιστρέψει το 25% των ευρωπαϊκών κονδυλίων τα οποία έχει λάβει για τα προγράμματα κατάρτισης που έλεγξαν κι εντόπισαν παρατυπίες.
Οι δηλωμένες δαπάνες αυτών των προγραμμάτων φτάνουν τα 7.799.298 ευρώ, οπότε αυτό συνεπάγεται ότι ο λογαριασμός που θα πληρωθεί αρχικά ανέρχεται στα 1.949.824,50 ευρώ.
Audit Planning Memorandum ‘Thematic Audits (2021-2027) – Audit on the functioning of the management and control systems as required by Articles 69 and 72-76 of Regulation (EU) 2021/1060 focusing on specific risks in training and upskilling actions – 1Ο λογαριασμός αυτός αναμένεται όμως να μεγαλώσει πολύ περισσότερο καθώς όσα διαπιστώθηκαν ήταν τόσο σκανδαλώδη που η εντολή των Βρυξελλών είναι η «διόρθωση» να επεκταθεί σε όλες τις συμβάσεις των ελληνικών διαχειριστικών αρχών για τα προγράμματα κατάρτισης που εμφανίζουν τις ίδιες παρατυπίες.
Το ευρωπαϊκό έγγραφο
Η Κοινή Διεύθυνση Λογιστικού Ελέγχου για τη Συνοχή (DAC), διαβίβασε στην Ελλάδα την οριστική έκθεση ελέγχου των δράσεων κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων που έλαβαν χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ).
Παραλήπτες της κοινοτικής επιστολής, με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου, ήταν οι επικεφαλής των διαχειριστικών αρχών των προγραμμάτων «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» και «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση».
Στο έγγραφο αυτό οι ελεγκτές της Κομισιόν καταλήγουν στη διατύπωση «γνώμης με επιφύλαξη με σημαντικό αντίκτυπο» αναφέροντας ότι εντοπίστηκαν «σοβαρές ελλείψεις που εκθέτουν τα (σ.σ. ευρωπαϊκά) Ταμεία σε κίνδυνο παρατυπιών».
Κατατάσσουν μάλιστα – με εξευτελιστικό για τη χώρα τρόπο – το ελληνικό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου που αφορά την επαγγελματική κατάρτιση μέσω δημοσίων συμβάσεων στην κατηγορία 3, διευκρινίζοντας πως αυτό σημαίνει ότι «λειτουργεί μερικώς» κι ότι «απαιτούνται ουσιαστικές βελτιώσεις».
Το χρονικό του ελέγχου της Κομισιόν
Οι επιτόπιοι έλεγχοι του κοινοτικού οργάνου στις δύο διαχειριστικές αρχές έγιναν από τις 17 έως τις 21 Νοεμβρίου 2025 και η εργασία συνεχίστηκε εξ αποστάσεως έως τις 5 Δεκεμβρίου 2025.
Τα προκαταρκτικά ευρήματα που είχε πρώτο αποκαλύψει το Big Mouth εκδόθηκαν στις 27 Φεβρουαρίου 2026 και η ελληνική εκδοχή τους στις 7 Μαΐου 2026. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν στις 5 Ιουνίου 2026, ενώ στις 17 Ιουλίου 2026 πραγματοποιήθηκε τεχνική συνάντηση κατόπιν ελληνικού αιτήματος. Η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), η ελληνική αρχή ελέγχου, συμμετείχε ως παρατηρητής.
Το δείγμα που έλεγξε η Κομισιόν περιλάμβανε επτά διακηρύξεις προγραμμάτων κατάρτισης, τρεις του προγράμματος «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» και τέσσερις του προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» και του Ενδιάμεσου Φορέα του Υπουργείου Εργασίας (ΥΕΚΑ), καθώς και δείγμα 110 συμμετεχόντων.
Οι δαπάνες που δηλώθηκαν στις Βρυξέλλες για το λογιστικό έτος 2024-2025 ανέρχονταν σε 1.543.788 ευρώ για την Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), 39.585 ευρώ για τον Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ), 3.703.140 ευρώ για το Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας (ΟΕΕ), 610.500 ευρώ για το Επιμελητήριο Φλώρινας και 1.902.285 ευρώ για την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Τομέων Βιομηχανίας, Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή (ΕΥΔΕ-ΒΕΚ).
Για τις διακηρύξεις προγραμμάτων της Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής και της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) δεν είχε δηλωθεί δαπάνη.
Οι ελληνικές αρχές απέρριψαν τις πέντε από τις επτά αιτιάσεις (ευρήματα) της Επιτροπής αλλά δεν έπεισαν τους ελεγκτές – όπως φάνηκε από το ότι κατέληξαν τελικά να επιβάλλουν στην χώρα μας υψηλά πρόστιμα.
Η άδεια ΚΔΒΜ και το «φυσικό» εμπόδιο που οδήγησε σε αποκλεισμό των Ευρωπαίων ανταγωνιστών
Η πρώτη και πιο σοβαρή αιτίαση της Κομισιόν αφορά την παραβίαση των αρχών του ανταγωνισμού, με αποκλεισμό των αλλοδαπών εταιρειών. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι οι πάροχοι κατάρτισης, για να υποβάλουν προσφορά, έπρεπε να διαθέτουν άδεια Κέντρου Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ). Η άδεια προϋποθέτει πλήρη φάκελο για κάθε κτίριο, θετική γνωμοδότηση του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), άδεια δόμησης για εκπαιδευτική χρήση, πιστοποιητικό πυρασφάλειας, καταβολή τελών και τουλάχιστον μία εγκεκριμένη αίθουσα στην Ελλάδα.
Κατά την Επιτροπή, αφού σημαντικό μέρος της κατάρτισης παρεχόταν εξ αποστάσεως, οι απαιτήσεις αυτές ήταν δυσανάλογες και περιόριζαν στην πράξη τη συμμετοχή σε φορείς ήδη εγκατεστημένους στην Ελλάδα.
Η έκθεση της Κομισιόν επικαλέσθηκε τις υποθέσεις C-403/21 (NV Construct) και C-436/20 (ASADE) του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, απέρριψε το ελληνικό επιχείρημα ότι ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κάλυπτε τις διαδικασίες, σημειώνοντας ότι οι κοινοτικές αρχές δεν δεσμεύονται από αυτόν, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν αποτελεί μέρος του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου.
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν στην απάντησή τους ότι η άδεια ήταν νόμιμο κριτήριο επιλογής, ότι αλλοδαποί φορείς μπορούσαν να συνεργαστούν με ελληνικά ΚΔΒΜ και ότι δεν υποβλήθηκε καμία ένσταση. Η Επιτροπή απάντησε ότι η δυνατότητα αυτή δεν προβλεπόταν ρητά στις διακηρύξεις.
Ως προς τους φορείς πιστοποίησης, η Επιτροπή απέσυρε τη απαίτηση για επιστροφή ποσού στη διακήρυξη του Επιμελητηρίου Φλώρινας που αποδεχόταν ισοδύναμες διαπιστεύσεις. Για την ΕΣΑμεΑ όμως, η αναφορά στο πρότυπο ISO/IEC 17024 χωρίς τη φράση «ή ισοδύναμο» οδήγησε σε επιβολή επιστροφής ποσού 10%.
Ένας ανάδοχος για όλα
Στη δεύτερη αιτίαση, οι ελεγκτές επισήμαναν ότι και οι επτά διαγωνισμοί ομαδοποίησαν συμβουλευτική, κατάρτιση, πρακτική άσκηση και πιστοποίηση σε ενιαίο τμήμα, με γενικόλογη αιτιολόγηση περί υπηρεσιών «αλληλένδετων και αλληλοεξαρτώμενων». Στην πράξη, όμως, οι υπηρεσίες εκτελέστηκαν χωριστά από διαφορετικά μέλη ενώσεων οικονομικών φορέων και υπεργολάβους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δείγματος, σε κάθε διαδικασία υποβλήθηκαν μόνο μία έως δύο προσφορές, ενώ κανένας οικονομικός φορέας δεν μπόρεσε να υποβάλει μόνος του προσφορά για το σύνολο του αντικειμένου.
Η Διαχειριστική Αρχή της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης ανέφερε ότι σε 2 από τις 3 περιπτώσεις που ελέγχθηκαν προκήρυξε χωριστούς διαγωνισμούς για κατάρτιση και πιστοποίηση, και ότι στη Φλώρινα, με προϋπολογισμό 2 εκατ. ευρώ, 29 ανάδοχοι μοιράστηκαν 60 υποέργα με όριο χρηματοοικονομικής επάρκειας στο 80%. Η Επιτροπή αναγνώρισε μερική συμμόρφωση, ζητώντας όμως διαίρεση σε τμήματα εντός του ίδιου διαγωνισμού.
Η τιμή της εξ αποστάσεως κατάρτισης
Η τρίτη αιτίαση αφορούσε την απουσία καθορισμού του τρόπου παροχής. Η κατανομή μεταξύ δια ζώσης και εξ αποστάσεως κατάρτισης αποφασιζόταν μετά την ανάθεση, με βάση τις προτιμήσεις των συμμετεχόντων. Η ΚΥΑ 82759/2022 όριζε ενδεικτικό κόστος 5,30 έως 7,00 ευρώ ανά ώρα για τη δια ζώσης θεωρητική κατάρτιση και 3,50 έως 5,50 ευρώ για εξ αποστάσεως. Η τιμή της εξ αποστάσεως κατάρτισης δεν ζητήθηκε εν τούτοις από τους προσφέροντες ούτε αποτέλεσε κριτήριο ανάθεσης, ανέφεραν οι ελεγκτές προτείνοντας επιστροφή ποσού 10%.
Στόχοι στα χαρτιά
Στην πέμπτη αιτίαση οι ελεγκτές σημείωσαν την απόκλιση έως και 87% κάτω από τους αρχικούς στόχους στις τέσσερις διακηρύξεις του προγράμματος «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή».
Οι ελληνικές αρχές υποστήριξαν στην απάντησή τους ότι οι αποκλίσεις οφείλονταν στην πανδημία, στη βελτίωση της αγοράς εργασίας, σε ανταγωνιστικά προγράμματα και στις μετακινήσεις κρατουμένων, ενώ το Υπουργείο Εργασίας επικαλέστηκε ανεργία 17,8% την περίοδο 2019-2020.
Η Επιτροπή απάντησε ωστόσο ότι πολλές προσκλήσεις εκδόθηκαν μετά την έναρξη της πανδημίας και ότι οι παράγοντες αυτοί δεν δικαιολογούν την κλίμακα της υστέρησης.
Αδικαιολόγητη τιμολόγηση
Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης μηχανική εφαρμογή των ανώτατων τιμών της ΚΥΑ. Στην ΕΥΔΕ-ΒΕΚ η δια ζώσης κατάρτιση τιμολογήθηκε 7,00 ευρώ ανά ώρα, η συμβουλευτική 35 ευρώ ανά συνεδρία και η πιστοποίηση 150 ευρώ.
Στις διακηρύξεις των ΣΕΠΕ και ΕΣΕΕ η πιστοποίηση τιμολογήθηκε 150 ευρώ, ενώ στη διακήρυξη του ΟΕΕ η πρακτική άσκηση 3,00 ευρώ ανά ώρα, η συμβουλευτική 35 ευρώ και η πιστοποίηση 150 ευρώ.
Τα εύρη της ΚΥΑ είναι 25 έως 35 ευρώ για τη συμβουλευτική, 60 έως 150 ευρώ για την πιστοποίηση και 2,10 έως 3,00 ευρώ για την πρακτική.
Η Επιτροπή ζήτησε αναθεώρηση της ΚΥΑ ώστε να διακρίνει τη σύγχρονη από την ασύγχρονη κατάρτιση, καθώς «και οι δύο τρόποι δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να κοστίζουν ακριβώς την ίδια τιμή».
Ασύγχρονη κατάρτιση στο 80%
Στην έκτη αιτίαση αναφέρεται ότι στο δείγμα των συμμετεχόντων, η θεωρητική κατάρτιση της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης παρασχέθηκε αποκλειστικά εξ αποστάσεως. Η ασύγχρονη κατάρτιση, με προηχογραφημένο υλικό χωρίς καμία αλληλεπίδραση με εκπαιδευτή, κάλυψε το 80% στη Λέσβο, την Κοζάνη, την Καστοριά και την ΕΥΔΕ-ΒΕΚ, το 65% στη Φλώρινα και το 56% στην Αρκαδία. Στη διακήρυξη του ΟΕΕ, την Αρκαδία και τη Σάμο ο μέσος όρος ήταν 80%, ενώ η πρακτική άσκηση αντικαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό από ομαδικές μελέτες περίπτωσης. Στην ΕΣΑμεΑ, 10 από τους 20 συμμετέχοντες του δείγματος που επέλεξαν εξ αποστάσεως κατάρτιση έλαβαν 240 ώρες ασύγχρονης και 60 ώρες σύγχρονης κατάρτισης επί συνόλου 300 ωρών.
Το Υπουργείο Εργασίας αμφισβήτησε τη συγκεκριμένη αιτίαση, αναφέροντας ότι μόνο 15 από τους 30 ωφελούμενους είχαν εξ αποστάσεως κατάρτιση, ενώ και οι 15 της «πράξης 6016661» παρακολούθησαν δια ζώσης. Η ΕΣΑμεΑ υποστήριξε ότι η εξ αποστάσεως κατάρτιση κάλυψε το 37,29% έναντι εγκεκριμένου ορίου 39%, με το 62,71% δια ζώσης. Η σύσταση έκλεισε αφού οι αρχές δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν την επαλήθευση της παρακολούθησης.
Το ναυάγιο των προγραμμάτων στις φυλακές
Η προκήρυξη των προγραμμάτων κατάρτισης για τις φυλακές, συνολικού προϋπολογισμού 24 εκατ. ευρώ και ελεγμένου ποσού 18.580.500 ευρώ, κάλυπτε 35 καταστήματα κράτησης.
Από τους 30 συμμετέχοντες του δείγματος, οι 26 δεν ολοκλήρωσαν τις υποχρεωτικές ώρες (300 για ενήλικες, 350 για ανήλικους). Δεν προσκομίστηκαν φύλλα απαντήσεων ούτε βαθμολογίες εξετάσεων, ενώ στα παρουσιολόγια υπέγραφε μόνο ο εκπαιδευτής. Μέρος της κατάρτισης έγινε με tablet, παρά την απαίτηση για δια ζώσης μαθήματα.
Η διαχειριστική αρχή είχε διενεργήσει αιφνιδιαστικούς ελέγχους από 15 έως 18 Οκτωβρίου 2024, όμως η έκθεση εγκρίθηκε στις 19 Νοεμβρίου 2025, με καθυστέρηση ενός έτους, ενώ η διαδικασία προβλέπει 30 ημέρες. Η υλοποίηση της προκήρυξης για τις φυλακές αυτή υπήρξε, καθώς φάνηκε, τόσο διάτρητη που τελικά το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποσύρθηκε με την απόφαση 78039/2026, χωρίς να δηλωθεί δαπάνη. Η Κομισιόν σημείωσε ότι καθυστέρηση ενός έτους «δεν είναι δυνατό να δικαιολογηθεί».
