Με φόντο τη νέα ενεργειακή κρίση και την αβεβαιότητα που προκαλεί η άνοδος των τιμών πετρελαίου και καυσίμων, παρουσιάζεται σήμερα το προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2027. Το οικονομικό επιτελείο καλείται να αποτυπώσει τις νέες συνθήκες, χωρίς να αλλάξει τους βασικούς στόχους για ανάπτυξη, πρωτογενές πλεόνασμα και αποκλιμάκωση του χρέους.
Πρόκειται για ένα κρίσιμο πρώτο αποτύπωμα των κυβερνητικών σχεδιασμών, καθώς οι βασικές προβλέψεις για ανάπτυξη, πληθωρισμό, πρωτογενές πλεόνασμα και χρέος θα πρέπει να «χωρέσουν» σε ένα διεθνές περιβάλλον που έχει αλλάξει σημαντικά.
Σύμφωνα με πληροφορίες η κυβέρνηση διατηρεί την εκτίμηση για ισχυρή ανάπτυξη, με τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας να κινείται πάνω από το 2% το 2027. Παράλληλα, το δημόσιο χρέος αναμένεται να συνεχίσει την καθοδική του πορεία, υποχωρώντας κάτω από το 130% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται να παραμείνει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, άνω του 3% του ΑΕΠ.
Αυτά είναι και τα βασικά στοιχεία με τα οποία η Αθήνα προσέρχεται στη συζήτηση με τις Βρυξέλλες. Στόχος είναι να διατηρηθεί η δημοσιονομική αξιοπιστία της χώρας, αλλά να υπάρξει παράλληλα περιθώριο για παρεμβάσεις εφόσον η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί.
Το πρόβλημα είναι ότι οι νέες τιμές στην ενέργεια έχουν αλλάξει τα τα δεδομένα. Η άνοδος του πετρελαίου και των καυσίμων περνά σταδιακά στο κόστος μεταφοράς και παραγωγής και από εκεί στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών. Για τα νοικοκυριά, η επίπτωση είναι άμεση, καθώς αυξάνεται το κόστος μετακίνησης και περιορίζεται το διαθέσιμο εισόδημα.
Για τις επιχειρήσεις η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση. Ένα μέρος του αυξημένου κόστους ήδη έχει μεταφερθεί στις τελικές τιμές, ενισχύοντας τον πληθωρισμό. Ένα άλλο μέρος έχει απορροφηθεί από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, με πιθανές επιπτώσεις στα περιθώρια κέρδους και στις επενδύσεις.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται ήδη στις νέες προβλέψεις για τον πληθωρισμό. Για το 2026 η εκτίμηση αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 4%, έναντι 3,2% που προβλεπόταν στον προηγούμενο σχεδιασμό. Για το 2027 προβλέπεται αποκλιμάκωση στο 2,5%, υπό την προϋπόθεση ότι οι πιέσεις από την ενέργεια θα υποχωρήσουν.
Κρίσιμο στοιχείο του νέου Προϋπολογισμού είναι και η παραδοχή για την τιμή του πετρελαίου. Ο σχεδιασμός στηρίζεται σε μέση τιμή του Brent περίπου στα 95 δολάρια το βαρέλι. Η υπόθεση αυτή αφήνει μικρότερα περιθώρια για νέες ανατροπές, εάν οι διεθνείς τιμές κινηθούν ακόμη υψηλότερα.
Η κυβέρνηση επιχειρεί, παράλληλα, να αξιοποιήσει τη δημοσιονομική υπεραπόδοση των τελευταίων ετών. Η αύξηση των ονομαστικών τιμών ενισχύει τα φορολογικά έσοδα, κυρίως μέσω του ΦΠΑ και των φόρων κατανάλωσης. Μέρος αυτών των πρόσθετων εσόδων θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας. Αυτό είναι και ένα από τα σημεία στα οποία αναμένεται να δοθεί η μεγαλύτερη έμφαση στη συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Αθήνα ζητά μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να μπορέσει να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς όμως να διαταραχθεί η πορεία των δημόσιων οικονομικών.
Από την πλευρά των Βρυξελλών, το βάρος αναμένεται να πέσει στον χαρακτήρα των μέτρων. Η ευρωπαϊκή πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι οι παρεμβάσεις για την ενέργεια θα πρέπει να είναι προσωρινές και στοχευμένες, ώστε να μην εξελιχθούν σε μόνιμη αύξηση των κρατικών δαπανών.
Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού θα δείξει, επομένως, όχι μόνο τις βασικές προβλέψεις για την ελληνική οικονομία, αλλά και τα περιθώρια που υπάρχουν για την αντιμετώπιση μιας νέας ενεργειακής αναταραχής. Η εξίσωση για την κυβέρνηση είναι δύσκολη καθώς θα πρέπει να διατηρήσει ανάπτυξη άνω του 2%, να συνεχίσει τη μείωση του χρέους και να πετύχει υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα, την ώρα που οι υψηλές τιμές της ενέργειας απειλούν να κρατήσουν τον πληθωρισμό ψηλότερα.
Το αν οι σημερινές προβλέψεις θα επιβεβαιωθούν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία του πετρελαίου τους επόμενους μήνες. Και αυτό είναι το στοιχείο που μπορεί να καθορίσει τελικά πόσο δημοσιονομικό χώρο θα έχει η κυβέρνηση μέσα στο 2027.
