Έναν νέο μηχανισμό μακροχρόνιας αποταμίευσης για τα παιδιά, με κρατική ενίσχυση που μπορεί να φτάνει τα 1.200 ευρώ ετησίως, αφορολόγητες εισφορές και επενδύσεις με συγκεκριμένους κανόνες ασφαλείας, θεσπίζει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Οικονομικών για τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων, τον λεγόμενο «κουμπαρά» των παιδιών, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση
Για κάθε επιλέξιμη εισφορά, το Δημόσιο θα προσθέτει ισόποσο ποσό, σε αναλογία ένα προς ένα, μέχρι το προβλεπόμενο ετήσιο όριο, ενώ γονείς, συγγενείς και άλλα φυσικά πρόσωπα θα μπορούν να καταθέτουν χρήματα στον λογαριασμό, έως συνολικά 10.000 ευρώ τον χρόνο. Τα κεφάλαια θα επενδύονται με ορίζοντα την ενηλικίωση, δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, και θα απαλλάσσονται από τη φορολογία για τις επενδυτικές αποδόσεις τους. Στόχος είναι να δημιουργείται σταδιακά ένα αρχικό οικονομικό κεφάλαιο για κάθε νέο, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιήσει όταν ενηλικιωθεί, είτε για σπουδές και επαγγελματικά σχέδια είτε για τα πρώτα του βήματα στην οικονομική ανεξαρτησία.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος «κουμπαράς»
Ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (Α.Ε.Λ.Α.) θα ανοίγει στο όνομα του παιδιού από τον γονέα ή το πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλειά του. Η αίτηση θα υποβάλλεται σε χρηματοπιστωτικό πάροχο, με βασική προϋπόθεση το παιδί να μην έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της. Η δημιουργία του λογαριασμού θα ολοκληρώνεται μέσω της διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων των αρμόδιων δημόσιων υπηρεσιών.
Κάθε παιδί θα μπορεί να διαθέτει έναν μοναδικό λογαριασμό, ενώ οι εισφορές δεν θα προέρχονται αποκλειστικά από τους γονείς. Οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο θα μπορεί να καταθέτει χρήματα, δίνοντας τη δυνατότητα σε παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς ή άλλα πρόσωπα να συμβάλλουν στη δημιουργία του κεφαλαίου του ανηλίκου.
Το συνολικό ποσό των εισφορών δεν θα μπορεί να ξεπερνά τις 10.000 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος για κάθε λογαριασμό. Το όριο αφορά το σύνολο των καταβολών και όχι κάθε πρόσωπο ξεχωριστά.
Κρατική ενίσχυση ευρώ προς ευρώ, με πλαφόν 1.200 ευρώ
Το βασικό κίνητρο του νέου θεσμού είναι η συμμετοχή του Δημοσίου. Για τις επιλέξιμες εισφορές που καταβάλλονται στον λογαριασμό, το κράτος θα προσθέτει ποσό ίσο με το 100% της εισφοράς, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. Το όριο αυτό προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Στην πράξη, η κρατική ενίσχυση θα αντιστοιχεί σε ένα ευρώ για κάθε ευρώ που καταβάλλεται, μέχρι να εξαντληθεί το ετήσιο πλαφόν. Έτσι, μια εισφορά 50 ευρώ θα αντιστοιχεί σε κρατική συνεισφορά 50 ευρώ, ενώ για εισφορές 100 ευρώ τον μήνα το Δημόσιο θα μπορεί να προσθέτει άλλα 100 ευρώ, εφόσον δεν έχει συμπληρωθεί το ετήσιο όριο.
Η καταβολή της κρατικής συνεισφοράς θα γίνεται σε μηνιαία βάση για εισφορές έως 100 ευρώ τον μήνα. Αν οι καταβολές είναι υψηλότερες ορισμένους μήνες και χαμηλότερες άλλους, θα προβλέπεται ετήσια εκκαθάριση για τις εισφορές που έχουν πραγματοποιηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου. Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων θα πιστώνει την κρατική ενίσχυση εντός 30 ημερολογιακών ημερών από την οριστική πίστωση της αντίστοιχης επιλέξιμης εισφοράς.
Τέσσερις επενδυτικές επιλογές
Τα χρήματα του λογαριασμού δεν θα παραμένουν απλώς σε έναν αποταμιευτικό κουμπαρά, αλλά θα επενδύονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηματοπιστωτικών μέσων. Το πλαίσιο προβλέπει τέσσερα επενδυτικά προφίλ, ανάλογα με τον βαθμό έκθεσης σε μετοχές και ομόλογα.
-Συντηρητικό: 100% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος.
-Ισορροπημένο: 70% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% μετοχικές επενδύσεις.
-Αναπτυξιακό: 30% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% μετοχικές επενδύσεις.
-Δυναμικό: 100% μετοχικές επενδύσεις.
Οι γονείς ή οι νόμιμοι διαχειριστές θα επιλέγουν το επενδυτικό προφίλ και θα μπορούν να αλλάξουν την επιλογή τους έως δύο φορές κατά τη διάρκεια λειτουργίας του λογαριασμού, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν παρέλθει τουλάχιστον πέντε χρόνια από την προηγούμενη επιλογή.
Οι επενδύσεις θα μπορούν να περιλαμβάνουν αμοιβαία κεφάλαια και διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF) που υπάγονται στο σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο, καθώς και μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Θα επιτρέπονται επίσης καταθέσεις και αμοιβαία κεφάλαια χρηματαγοράς, με συγκεκριμένους περιορισμούς.
Αντίθετα, αποκλείονται, μεταξύ άλλων, τα κρυπτοστοιχεία, τα προϊόντα μόχλευσης, τα παράγωγα εκτός του προβλεπόμενου πλαισίου, τα δομημένα προϊόντα και άλλες κατηγορίες υψηλού ή σύνθετου επενδυτικού κινδύνου.
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράλληλα κανόνες διασποράς των επενδύσεων, ώστε το κεφάλαιο να μην είναι υπερβολικά συγκεντρωμένο σε έναν εκδότη ή σε ένα μόνο επενδυτικό προϊόν. Η έκθεση σε επιμέρους τίτλους και αμοιβαία κεφάλαια θα υπόκειται σε διαφορετικά όρια, ανάλογα με το επενδυτικό προφίλ.
Για όσους δεν επιθυμούν να αποφασίσουν οι ίδιοι πώς θα επενδυθούν τα χρήματα, προβλέπεται προεπιλεγμένη επενδυτική επιλογή. Πρόκειται για μακροχρόνιο προϊόν συντηρητικού προφίλ, με εγγύηση κεφαλαίου τόσο για τις εισφορές όσο και για την κρατική συνεισφορά, προσαρμοσμένο στον χρόνο που απομένει μέχρι το παιδί να γίνει 18 ετών.
Το συνολικό ετήσιο κόστος του προϊόντος αυτού δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της αξίας του ενεργητικού σε ετησιοποιημένη βάση. Παράλληλα, κάθε πάροχος θα υποχρεούται να διαθέτει τουλάχιστον ένα προϊόν ανά επενδυτικό προφίλ με μηχανισμό εγγύησης που καλύπτει τις εισφορές και την κρατική ενίσχυση. Η επιλογή ενός τέτοιου εγγυημένου προϊόντος, ωστόσο, δεν θα είναι υποχρεωτική για τη λειτουργία του λογαριασμού ή για τη λήψη της κρατικής συνεισφοράς.
Το νομοσχέδιο προβλέπει, ωστόσο, συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Ανάληψη θα μπορεί να πραγματοποιηθεί σε περίπτωση θανάτου του γονέα ή του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, σε περίπτωση θανάτου του ίδιου του δικαιούχου, καθώς και όταν συντρέχουν σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού, οι οποίοι πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.
Επιπλέον, πριν από την ενηλικίωση δεν θα επιτρέπεται η ενεχυρίαση, η εκχώρηση, η κατάσχεση ή άλλη επιβάρυνση των δικαιωμάτων του ανηλίκου επί του λογαριασμού, με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Προβλέπεται επίσης ότι τα περιουσιακά στοιχεία του λογαριασμού δεν θα εντάσσονται στην πτωχευτική περιουσία του διαχειριστή του.
Σε περίπτωση παράνομης ανάληψης, το σύνολο της κρατικής συνεισφοράς που έχει καταβληθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή, μαζί με τις αποδόσεις της, θα επιστρέφεται αυτομάτως στο Δημόσιο πριν αποδοθούν χρήματα στον διαχειριστή του λογαριασμού.
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Από εκεί και πέρα, ο νέος θα αποφασίζει ο ίδιος τι θα κάνει με το κεφάλαιο που έχει συγκεντρωθεί.
Θα μπορεί να προχωρήσει σε ολική ανάληψη, να μεταφέρει το σύνολο των χρημάτων σε δικό του καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό ή να συνδυάσει μερική ανάληψη με μεταφορά του υπολοίπου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η ανάληψη ή η μεταφορά των κεφαλαίων κατά την ενηλικίωση δεν θα αποτελεί φορολογητέα πράξη. Σε περίπτωση μεταφοράς σε επενδυτικό λογαριασμό, θα διατηρείται επίσης το πλήρες ιστορικό των επενδύσεων, χωρίς η μεταφορά να θεωρείται νέα εισφορά.
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου ο «κουμπαράς» συνοδεύεται από ένα ευρύ πλαίσιο φορολογικών απαλλαγών. Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα αποτελούν φορολογητέο εισόδημα του ανηλίκου, ενώ το ίδιο θα ισχύει για την κρατική συνεισφορά. Τα ποσά αυτά δεν θα λαμβάνονται υπόψη ούτε για τον υπολογισμό εισοδηματικών ή άλλων κριτηρίων κοινωνικών παροχών.
Επιπλέον, οι εισφορές έως το προβλεπόμενο ετήσιο όριο θα εξαιρούνται από την εφαρμογή των κανόνων περί αντικειμενικών δαπανών και δαπανών απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Οι καταβολές από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο θα απαλλάσσονται επίσης από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών.
Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τις επενδυτικές αποδόσεις: τα εισοδήματα από μερίσματα, τόκους και υπεραξία μεταβίβασης τίτλων που προκύπτουν εντός του Α.Ε.Λ.Α. θα απαλλάσσονται από τον φόρο. Παράλληλα, δεν θα επιβάλλεται τέλος ή άλλη επιβάρυνση λόγω της τήρησης, της μεταφοράς ή της εσωτερικής αναδιάρθρωσης των επενδύσεων του λογαριασμού, με την επιφύλαξη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
