Η συνεχής διόγκωση του χρέους των νοικοκυριών και επιχειρήσεων μπήκε στο στόχαστρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕλΣυν). Στην έκθεση του 2025 που κατέθεσε στη Βουλή, το ΕλΣυν αναφέρει ότι τα χρέη των ελληνικών νοικοκυριών και των επιχειρήσεων προς το κράτος, στο τέλος του 2025 ανήλθαν σε 165 δισ. ευρώ ή περισσότερα κατά 55 δισ. ευρώ στην τελευταία δεκαετία.
Ειδικότερα το έτος 2016 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανέρχονταν σε 110,42 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 92,88 δισ. ευρώ ήταν φορολογικές και τα 17,54 δισ. ευρώ ήταν ασφαλιστικές. Δέκα χρόνια αργότερα οι φορολογικές οφειλές ανήλθαν σε 113,86 δισ. ευρώ (+22,5% στην δεκαετία) και οι ασφαλιστικές σε 51,32 δισ. ευρώ (+192%).
Ειδικά για τις ασφαλιστικές εισφορές, όπως αναφέρει η έκθεση, οι οφειλέτες εξαπλασιάστηκαν την τελευταία δεκαετία και από 330.000 που ήταν το 2016, πέρυσι ξεπερνούσαν τα 2 εκατομμύρια. Μάλιστα μόλις το 40% των οφειλών, ύψους 51,32 δισ. ευρώ, πηγαίνει πίσω από το 2009, δηλαδή πίσω από την οικονομική κρίση. Συνολικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις χρωστάμε στο κράτος το 66,5% του ΑΕΠ και το 45,51% του εθνικού μας χρέους.
Η μεγάλη αύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, έγινε τόσο στα μνημονιακά χρόνια, όσο και μετά. Συγκεκριμένα από το 2016 έως το 2020 προστέθηκαν 17 δισ. ασφαλιστικές εισφορές ενώ επιπλέον 17 δισ. ευρώ προστέθηκαν την περίοδο 2021-2025.
Αναφορικά με τις ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές, 15 δισ. ευρώ προστέθηκαν την περίοδο 2016-2020 και επιπλέον 6 δισ. ευρώ την περίοδο 2021-2026. Από αυτά, τα 4,16 δισ. ευρώ προστέθηκαν πέρυσι, δηλαδή μέσα στο 2025. Πάντως όπως επισημαίνει το ΕλΣυν, ο αριθμός των οφειλετών στην Εφορία έχει μειωθεί κατά 473.208 μεταξύ των ετών 2016-2025 (από 4.186.483 σε 3.713.275).
Εντούτοις οι οφειλέτες υπό αναγκαστικά μέτρα είσπραξης αυξήθηκαν κατά 823.925. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως το ποσοστό των οφειλετών αυτής της κατηγορίας ανήλθε στο τέλος του έτους 2025 στο 72% του συνόλου των οφειλετών για τους οποίους μπορούσαν να ληφθούν τέτοια μέτρα. Το συχνότερα εφαρμοζόμενο μέτρο είναι οι κατασχέσεις εις χείρας τρίτων (κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών, ενοικίων κ.λπ.), οι οποίες αντιστοιχούν στο 94,6% του συνόλου των μέτρων.
Επίσης, όπως επισημαίνει η έκθεση του ΕλΣυν, μόλις ένα μικρό ποσοστό του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου φορολογικών χρεών έχει υπαχθεί σε καθεστώς ρύθμισης οφειλών. Ειδικότερα, στο τέλος του έτους 2025 σε καθεστώς ρύθμισης ήταν μόλις 4,97 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε ποσοστό μόλις 4,3% του ληξιπρόθεσμου υπολοίπου. Καλύτερη είναι η κατάσταση στις ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές οφειλές όπου οι ρυθμίσεις είναι πολύ περισσότερες αντιστοιχώντας στο 45,1% του ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, αλλά όπως επισημαίνεται πάνω από 50% των ρυθμίσεων αθετείται.
Το ΕλΣυν συστήνει στη δημόσια διοίκηση να διαγράψει περαιτέρω ανεπίδεκτες είσπραξης οφειλές. Μέχρι το τέλος του 2025, το ελληνικό δημόσιο έχει χαρακτηρίσει ληξιπρόθεσμες φορολογικές ύψους 35,03 δισ. ευρώ (από σύνολο 113,86 δισ. ευρώ) ως ανεπίδεκτες είσπραξης. Επίσης οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ) έχουν χαρακτηρίσει 10,55 δισ. ευρώ (από τα 51,32 δισ. ευρώ που εμφανίζονται στο χαρτοφυλάκιο του ΚΕΑΟ) ως οφειλές πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας.
Επιπρόσθετα, για τις ασφαλιστικές οφειλές που έχουν γεννηθεί το έτος 2009 και παλαιότερα, οι οποίες αποτελούν το 39,52% του συνόλου (πάνω από 20 δισ. ευρώ), οι ΦΚΑ δεν υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ισχυρές πιθανότητες ανάκτησης έστω μέρους αυτών. Με άλλα λόγια σχεδόν 30 δισ. ευρώ ασφαλιστικών εισφορών είναι ανεπίδεκτες είσπραξης. Επίσης σύμφωνα με το ΕλΣυν από τα 113,86 δισ. ευρώ φορολογικών οφειλών, η εκτίμηση πραγματικής είσπραξης ανέρχεται σε μόλις 27,5 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό συνιστά το «Αποτελεσματικό Ληξιπρόθεσμο Υπόλοιπο» και το οποίο είναι το υπόλοιπο από το οποίο προέρχεται το μεγαλύτερο ποσοστό των εισπράξεων, έναντι ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Το ΕλΣυν συστήνει στη διοίκηση τη διαχείριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, καθώς όπως επισημαίνει η συνεχής και επίμονη διόγκωση των οφειλών αυτών, οι οποίες κατέληξαν να αντιστοιχούν στο 66,50% του ΑΕΠ, συνιστά ένα μείζον διαρθρωτικό πρόβλημα και χρήζει άμεσης αντιμετώπισης και επίλυσης.
