Τρία αιτήματα πληρωμών έχει υποβάλει μέχρι σήμερα η χώρα για το Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), αλλά κανένα δεν έχει ολοκληρωθεί. H κυβέρνηση αναμένει τη συνολική εκταμίευση του γιγαντιαίου ποσού των 11,3 δισ. ευρώ -περίπου το 31% των πόρων του προγράμματος- προς το τέλος του έτους.
Τα τρία αιτήματα ξεκίνησαν να υποβάλλονται από το τέλος Μαΐου. Στις 25 Μαΐου η χώρα αιτήθηκε την καταβολή 1,63 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,18 δισ. ευρώ αφορούσε επιχορηγήσεις του ΤΑΑ και 0,45 δισ. ευρώ δάνεια. Το διπλό αίτημα συνοδεύθηκε με την υλοποίηση 34 οροσήμων και στόχων του εθνικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αλλά ποτέ δεν ικανοποιήθηκε από τις Βρυξέλλες.
Σιωπηλά και χωρίς εξηγήσεις, η κυβέρνηση και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, τον Ιούλιο, τροποποίησαν το διπλό αίτημα πληρωμής, αυξάνοντας το ύψος του στα 4,55 δισ. ευρώ. Συγκεκριμένα, το αναθεωρημένο αίτημα περιέλαβε τη μείωση του ύψους των αιτούμενων επιχορηγήσεων στα 0,83 δισ. ευρώ (από 1,18 δισ. ευρώ το Μάιο) και αύξησε το ύψος των αιτούμενων δανείων στο ύψος των 3,68 δισ. ευρώ (από 0,45 δισ. ευρώ το Μάιο).
Το διπλό αυτό αίτημα (7ο για τα δάνεια και 8ο για τις επιχορηγήσεις), σύμφωνα με τις δηλώσεις του αν. υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Νίκου Παπαθανάση, θα ικανοποιούνταν μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2026. Την ίδια περίπου περίοδο θα υποβαλλόταν το τελευταίο διπλό αίτημα πληρωμών της χώρας στο πλαίσιο του ΤΑΑ, ύψους 6,75 δισ. ευρώ. Εξ αυτών, τα 4,4 δισ. ευρώ αφορούσαν το σκέλος των επιχορηγήσεων (9ο αίτημα πληρωμής) και τα υπόλοιπα 2,35 δισ. ευρώ το σκέλος των δανείων (8ο αίτημα πληρωμής).
Πράγματι, το τελευταίο διπλό αίτημα πληρωμών υποβλήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, παρουσία του πρωθυπουργού, Κ. Μητσοτάκη, στο υπ. Εθνικής Οικονομίας, ο οποίος και πάτησε το «κουμπί» για να φύγει το αίτημα στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, μέχρι τότε δεν είχε ικανοποιηθεί το προτελευταίο αίτημα. Και σχεδόν τρεις μήνες μετά την υποβολή του δεν έχει ικανοποιηθεί μέχρι σήμερα. Τώρα οι ελπίδες για την εκταμίευση επαφίενται στο κλείσιμο του προγράμματος που είναι η 31 Δεκεμβρίου 2026.
Τα δύο διπλά αιτήματα πληρωμών συνοδεύονται με την επίτευξη 170 οροσήμων και στόχων. Αντιστοιχούν δε στο 46% του συνόλου των οροσήμων και στόχων που είχε αναλάβει η χώρα μας (συνολικά 370). Αρχικά τα ορόσημα και οι στόχοι ήταν 394, αλλά οι συνεχείς αναθεωρήσεις του προγράμματος, ειδικά την τελευταία χρονιά, οδήγησαν στη συγχώνευση πολλών στόχων και μείωσαν τον αριθμό τους σε 370 ορόσημα και στόχους.
Μερικά από τα ορόσημα που τώρα βρίσκονται στην κρησάρα της Ε.Ε. είναι:
- Μείωση του clawback και εξορθολογισμός των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης κατά 300 εκατ. ευρώ στο 8ο αίτημα και κατά 400 εκατ. ευρώ στο 9ο αίτημα.
- Παράδοση των έργων Ερευνώ – Δημιουργώ – Καινοτομώ (8ο αίτημα).
- Έναρξη ισχύος νομικών πράξεων στην αύξηση της δυναμικότητας δικτύου και αποθήκευσης ενέργειας (8ο αίτημα).
- Ανάπτυξη υποδομών και αποκατάσταση κτιρίων στο πρώην βασιλικό κτήμα στο Τατόι (9ο αίτημα).
- Αντικατάσταση των λεωφορείων με ηλεκτρικά και έναρξη ισχύος των νομικών διατάξεων περί ιδιοκτησίας του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (9ο αίτημα).
- Αξιολόγηση διαχειριστικής επάρκειας των φορέων διαχείρισης στερεών αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) από τη ρυθμιστική αρχή (ΡΑΕΕΥ), (9ο αίτημα).
- Υλοποίηση του νέου πληροφοριακού συστήματος δημόσιων συμβάσεων (9ο αίτημα).
- Ανακαίνιση μονάδων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) του ΕΣΥ 8ο αίτημα (2η φάση ανακαινίσεων ) και 9ο αίτημα (3η φάση).
- Ολοκλήρωση της κτηματογράφησης στο Εθνικό Κτηματολόγιο (9ο αίτημα).
- Αποκατάσταση οδικών τμημάτων που επλήγησαν από τις θεομηνίες Daniel και Elias (9o αίτημα) κ.λπ.
Η τελευταία έκθεση της Κομισιόν για την πορεία του ΤΑΑ στις χώρες-μέλη καταγράφει αυτήν την υστέρηση στην υλοποίηση των οροσήμων από την πλευρά της Ελλάδας. Σύμφωνα με την έκθεση που παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες, η Ελλάδα υστερεί στην υλοποίηση των οροσήμων και των στόχων, αφού σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει ικανοποιηθεί μέχρι σήμερα το 70% των οροσήμων και στόχων. Πρόκειται για αισθητή διαφορά, η οποία αντικατοπτρίζεται στον χαμηλό ρυθμό των εκταμιεύσεων πόρων του ΤΑΑ από την Κομισιόν.
Με βάση την τελευταία έκθεση, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 22η θέση των χωρών της Ε.Ε. Μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2026 στη χώρα μας έχει εκταμιευθεί περίπου το 69% των διαθέσιμων πόρων που της αναλογούν στο ΤΑΑ. Ο μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι κοντά στο 80% και συγκεκριμένα στο 80% για τις επιδοτήσεις και στο 78% για τα δάνεια.
Μόνον η Κύπρος, η Ρουμανία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο και η Ουγγαρία έχουν χαμηλότερες εκταμιεύσεις από τη χώρα μας. Επίσης, μία χώρα μέχρι τώρα έχει λάβει το 100% των πόρων που της αναλογούν (Δανία), ενώ σε πολύ καλό δρόμο είναι η Αυστρία, η Σουηδία και η Τσεχία.
Αυτό, βεβαίως, που μετρά, εκτός από τις εκταμιεύσεις, είναι και οι υλοποιήσεις. Δυστυχώς, κι εκεί η χώρα μας υστερεί. Μέχρι το τέλος του 2025 είχε υλοποιήσει ή δαπανήσει λιγότερο από 50% των πόρων που της είχαν εκταμιευθεί. Με την επίδοση αυτήν η χώρα μας κατετάγη στην 21η θέση, έχοντας πίσω της τη Μάλτα, τη Σλοβακία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία, την Πολωνία και την Ουγγαρία. Η χώρα με τη μεγαλύτερη δαπάνη ήταν η Γαλλία, που πλησιάζει το 100% των πόρων που της έχουν εκταμιευθεί.
Τέλος, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Κομισιόν, στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη συγκέντρωση πόρων του ΤΑΑ, σε λίγους φορείς. Οι 10 πρώτοι δικαιούχοι φορείς έχουν λάβει το 30% των πόρων του ΤΑΑ, περίπου 11 δισ. ευρώ, και οι 100 μεγαλύτεροι δικαιούχοι έχουν λάβει σχεδόν το 60% των πόρων, δηλαδή πάνω από 20 δισ. ευρώ σε σύνολο 36 δισ. ευρώ. Με βάση τα στοιχεία της Κομισιόν, αυτή η συγκέντρωση πόρων του ΤΑΑ στη χώρα μας είναι η δεύτερη υψηλότερη στην Ε.Ε., πίσω από εκείνη της Σλοβενίας.
