Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς ρύθμισης οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς και στην εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, προανήγγειλε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Οι παρεμβάσεις προβλέπουν τη διατήρηση σταθερού επιτοκίου 3% σε όλη τη διάρκεια αποπληρωμής για συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών και την αύξηση του ανώτατου προστίμου που μπορεί να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στους servicers, από τις 500.000 στα 5 εκατ. ευρώ.
Οι νέες ρυθμίσεις παρουσιάστηκαν από τον υπουργό κατά τη συζήτηση νομοσχεδίου στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής και, σύμφωνα με όσα ανέφερε, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πακέτο 16 διατάξεων που αφορούν την οικονομική προστασία και την εξυπηρέτηση των πολιτών.
Η σημαντικότερη αλλαγή για τους δανειολήπτες αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις μακροχρόνιες ρυθμίσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς καταργείται η μετατροπή του αρχικά σταθερού επιτοκίου σε κυμαινόμενο για τους δικαιούχους της νέας παρέμβασης.
Πώς αλλάζει το επιτόκιο στον εξωδικαστικό μηχανισμό
Με το υφιστάμενο καθεστώς, οι οφειλέτες που εντάσσονται στον εξωδικαστικό μηχανισμό επιβαρύνονται με σταθερό επιτόκιο για τα τρία πρώτα χρόνια της ρύθμισης. Το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 3% για απαιτήσεις με εμπράγματη εξασφάλιση και στο 4% για όσες δεν διαθέτουν αντίστοιχη εξασφάλιση.
Μετά την παρέλευση της τριετίας, το επιτόκιο μετατρέπεται σε κυμαινόμενο και, ανάλογα με την κατηγορία της οφειλής, μπορεί να φτάσει έως το 5,67%.
Η αλλαγή που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Πιερρακάκης προβλέπει ότι για τους ευάλωτους και τους επιλέξιμους οφειλέτες το επιτόκιο θα καθορίζεται στο 3% και θα παραμένει αμετάβλητο μέχρι την ολοκλήρωση της αποπληρωμής.
Το νέο καθεστώς θα εφαρμόζεται ανεξάρτητα από την ύπαρξη υποθήκης ή άλλης εμπράγματης εξασφάλισης, καθώς και από τον χρηματοδοτικό φορέα που διαχειρίζεται την απαίτηση.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η ρύθμιση θα αφορά καταβολές από την 1η Δεκεμβρίου 2026, επιτρέποντας στους δικαιούχους να γνωρίζουν εκ των προτέρων το κόστος εξυπηρέτησης της οφειλής τους, χωρίς να επηρεάζονται από μελλοντικές μεταβολές των επιτοκίων.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους ευάλωτους δανειολήπτες, αλλά περιλαμβάνει και όσους πληρούν τα κριτήρια της κατηγορίας των επιλέξιμων οφειλετών, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της.
Έως 28.000 ευρώ το όφελος για οφειλή 100.000 ευρώ
Για να αποτυπώσει την οικονομική επίδραση της νέας ρύθμισης, ο Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα αποπληρωμής.
Σε περίπτωση οφειλής 100.000 ευρώ, με διάρκεια ρύθμισης 20 ετών, το συνολικό όφελος από τη διατήρηση σταθερού επιτοκίου 3% μπορεί να ανέλθει σε 20.200 ευρώ, εφόσον πρόκειται για απαίτηση με εμπράγματη εξασφάλιση.
Για αντίστοιχη οφειλή χωρίς εξασφάλιση, το δυνητικό όφελος αυξάνεται στις 28.000 ευρώ.
Τα ποσά αυτά προκύπτουν από τη σύγκριση του νέου επιτοκιακού καθεστώτος με το υφιστάμενο, στο οποίο προβλέπεται υψηλότερη επιβάρυνση μετά την αρχική τριετία.
Πέρα από τη μείωση του συνολικού κόστους αποπληρωμής, η σταθερότητα του επιτοκίου περιορίζει την αβεβαιότητα για το ύψος των μελλοντικών δόσεων, στοιχείο που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για νοικοκυριά με περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα.
Δεκαπλασιάζεται το ανώτατο πρόστιμο στους servicers
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά το πλαίσιο κυρώσεων για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, τους λεγόμενους servicers.
Σήμερα, το ανώτατο διοικητικό πρόστιμο που έχει τη δυνατότητα να επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος στις συγκεκριμένες εταιρείες ανέρχεται σε 500.000 ευρώ.
Με τη νέα διάταξη, το όριο αυξάνεται στα 5 εκατ. ευρώ, δηλαδή δεκαπλασιάζεται.
Η αύξηση αφορά σοβαρές παραβάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από το εποπτικό πλαίσιο λειτουργίας των servicers.
Μεταξύ των περιπτώσεων που ανέφερε ο υπουργός περιλαμβάνονται η ανεπαρκής διαχείριση καταγγελιών και παραπόνων δανειοληπτών, καθώς και η μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης διευκρίνισε ότι οι συγκεκριμένες κυρώσεις αποτελούν αρμοδιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος και είναι διακριτές από άλλα πρόστιμα που προβλέπονται στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΥΠΕΘΟ:
Στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), προχωρούμε σε δύο ακόμη ουσιαστικές παρεμβάσεις, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της προστασίας των δανειοληπτών και την αυστηροποίηση του πλαισίου εποπτείας των servicers.
Με τις δύο αυτές πρωτοβουλίες μειώνουμε το κόστος αποπληρωμής των οφειλών, ενισχύουμε την ασφάλεια και την προβλεψιμότητα των ρυθμίσεων και καθιστούμε αυστηρότερες τις συνέπειες για τους servicers που παραβιάζουν τους κανόνες.
- Καθιέρωση σταθερού επιτοκίου 3% για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού
Με την πρώτη τροπολογία προστίθεται νέα παράγραφος 3Α στο άρθρο 14 του ν. 4738/2020, με την οποία καθορίζεται σταθερό επιτόκιο 3% ετησίως για τις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς που καταρτίζονται στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού και αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών.
Συγκεκριμένα, η ρύθμιση αφορά:
α) Οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια του ευάλωτου οφειλέτη, σύμφωνα με την περ. α΄ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020, και διαθέτουν τη σχετική βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.
β) Οφειλέτες που χαρακτηρίζονται ως επιλέξιμοι, σύμφωνα με την περ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 14 του ίδιου νόμου (δηλ. περιλαμβάνεται όλη η μεσαία τάξη).
Το επιτόκιο καθορίζεται σε 3% ετησίως και παραμένει σταθερό για το σύνολο της διάρκειας της ρύθμισης. Η εφαρμογή του δεν εξαρτάται από το εάν οι οφειλές καλύπτονται από εμπράγματες ή άλλες ειδικές εξασφαλίσεις, ούτε από την κατηγορία του χρηματοδοτικού φορέα.
Η εφαρμογή του σταθερού επιτοκίου καθίσταται υποχρεωτικός όρος της σύμβασης αναδιάρθρωσης.
Σήμερα το επιτόκιο ανέρχεται σε 3% για τα πρώτα έτη για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και 4% για τα πρώτα τρία έτη για οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ αυτό αυξάνεται μετέπειτα σε κυμαινόμενο Euribor 3μήνου +2,5% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και Euribor 3μήνου + 3% για οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις.
Με το σημερινό επίπεδο του Euribor (2,67%), το ανωτέρω σημαίνει ότι το επιτόκιο στον εξωδικαστικό μετά την παρέλευση τριετίας, θα ανερχόταν σε 5,17% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και 5,67% για οφειλές χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις. Τώρα για τις ανωτέρω κατηγορίες οφειλετών το επιτόκιο θα παραμείνει σταθερό 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης ανεξαρτήτως εμπράγματων εξασφαλίσεων. Η ρύθμιση ισχύει για καταβολές από 1/12/2026.
Για να δώσουμε ένα παράδειγμα:
-100.000 η οφειλή σύμφωνα με τη σύμβαση αναδιάρθρωσης με διάρκεια αποπληρωμής 240 μηνών, χωρίς εφαρμογή του μηχανισμού step-up. Στο ισχύον καθεστώς, η μηνιαία δόση υπολογίζεται εκ νέου μετά την παρέλευση των πρώτων 36 μηνών, με βάση το υπόλοιπο της οφειλής και το νέο επιτόκιο για τους υπόλοιπους 204 μήνες.
Παράδειγμα Α: Εξασφαλισμένη απαίτηση 100.000 ευρώ
| Ισχύον καθεστώς | Προτεινόμενο καθεστώς | |
| Επιτόκιο πρώτων 36 μηνών | 3% | 3% |
| Μηνιαία δόση πρώτων 36 μηνών | 554,60 € | 554,60 € |
| Επιτόκιο επόμενων 204 μηνών | 5,176% | 3% |
| Μηνιαία δόση επόμενων 204 μηνών | 653,50 € | 554,60 € |
Παράδειγμα Β: Ανεξασφάλιστη απαίτηση 100.000 ευρώ
| Ισχύον καθεστώς | Προτεινόμενο καθεστώς | |
| Επιτόκιο πρώτων 36 μηνών | 4% | 3% |
| Μηνιαία δόση πρώτων 36 μηνών | 605,98 € | 554,60 € |
| Επιτόκιο επόμενων 204 μηνών | 5,676% | 3% |
| Μηνιαία δόση επόμενων 204 μηνών | 685,56 € | 554,60 € |
Η εφαρμογή σταθερού επιτοκίου 3% για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης, αντί του ισχύοντος κυμαινόμενου επιτοκίου μετά την πρώτη τριετία, μειώνει ουσιαστικά το συνολικό κόστος εξυπηρέτησης των οφειλών.
Ειδικότερα, για οφειλή 100.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών, το συνολικό όφελος για τον οφειλέτη ανέρχεται σε περίπου 20.200 ευρώ στην περίπτωση εξασφαλισμένης απαίτησης και 28.600 ευρώ στην περίπτωση ανεξασφάλιστης απαίτησης.
- Αύξηση των επιβαλλόμενων προστίμων από την αρμόδια εποπτική αρχή
Με την δεύτερη τροπολογία, αυξάνουμε σημαντικά τα επιβαλλόμενα πρόστιμα στις εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων σε περίπτωση παραβάσεων από την αρμόδια εποπτική αρχή, δηλ. την Τράπεζα της Ελλάδος. Έτσι, ενώ σήμερα το μέγιστο ορίζεται στις 500.000 ευρώ, ορίζουμε πλέον ως μέγιστο τα πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ.
Με τον τρόπο αυτό καθιστούμε σημαντικά επαχθέστερη για τους servicers την παραβίαση των υποχρεώσεών τους που απορρέουν από το θεσμικό πλαίσιο, καθώς το μέγιστο πρόστιμο δεκαπλασιάζεται.
Σημειώνεται ότι η ανωτέρω ρύθμιση αφορά τις περιπτώσεις προστίμων που επιβάλει η Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με το άρθρο 27 του νόμου 5072/2023 και αφορά ενδεικτικά τις ακόλουθες περιπτώσεις:
- διαχειριστής πιστώσεων δεν πληροί την απαίτηση που περί συμβατικής σχέσης μεταξύ διαχειριστή πιστώσεων και αγοραστή πιστώσεων, ή συνάπτει σύμβαση εξωτερικής ανάθεσης κατά παράβαση του άρθρου περί εξωτερικής ανάθεσης δραστηριοτήτων από διαχειριστή πιστώσεων, ή ο πάροχος πιστωτικών υπηρεσιών, στον οποίο ανατίθενται οι δραστηριότητες διαχείρισης πιστώσεων εξωτερικά, διαπράττει σοβαρή παράβαση της κείμενης νομοθεσίας,
- διαχειριστής πιστώσεων δεν πληροί τις απαιτήσεις για το οργανωτικό πλαίσιο διακυβέρνησης και τους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, με αποτέλεσμα να μην εξασφαλίζεται ο σεβασμός των δικαιωμάτων του δανειολήπτη και η συμμόρφωση με τους κανόνες περί προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα,
- η πολιτική του διαχειριστή πιστώσεων δεν επαρκεί για την ορθή μεταχείριση των δανειοληπτών σύμφωνα με τον νόμο,
- οι εσωτερικές διαδικασίες του διαχειριστή πιστώσεων, δεν προβλέπουν την καταγραφή και τον χειρισμό των παραπόνων των δανειοληπτών, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που καθορίζονται στο νόμο,
- αγοραστής πιστώσεων που έχει έδρα στην Ελλάδα ή, εφόσον συντρέχει περίπτωση, ο αντιπρόσωπος που έχει ορισθεί, δεν γνωστοποιεί τις πληροφορίες περί ορισμού διαχειριστών πιστώσεων ή άλλων οντοτήτων, και περί γνωστοποίησης στις αρμόδιες αρχές της μεταβίβασης πιστώσεων,
- αγοραστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του νόμου περί υποχρεώσεων των αγοραστών πιστώσεων,
- διαχειριστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του νόμου περί δυνατότητας κατοχής χρηματικών ποσών,
- αγοραστής ή διαχειριστής πιστώσεων δεν συμμορφώνεται με το νομικό πλαίσιο που αφορά τις σχέσεις με τους δανειολήπτες.
Σημειώνεται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος μπορεί να υποβάλλει πρόστιμο για σωρεία παραβάσεων, ενώ οι παραβάσεις για τις οποίες υποβάλλει πρόστιμο η Τράπεζα της Ελλάδος είναι επιπρόσθετες των υποχρεώσεων που ορίζονται στο άρθρο 15 του υπό ψήφιση νομοσχεδίου και αφορούν ειδικότερα πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 που επιβάλλονται ανά δανειολήπτη από την Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, σε περιπτώσεις που διενεργηθούν ενέργειες είσπραξης σε συνεπή δανειολήπτη ή δανειολήπτη που δεν καταβάλλει κάποιες δόσεις εξαιτίας της μη χορήγησης από τον πιστωτή ή τον διαχειριστή πιστώσεων των αναγκαίων στοιχείων.
