Στη σημαντική βελτίωση της αποτελεσματικότητας του φοροεισπρακτικού μηχανισμού στην Ελλάδα, η οποία ενισχύει τη δημοσιονομική ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε μελλοντικές οικονομικές αναταράξεις, εστιάζει νέα ανάλυση της Morningstar DBRS.
Ο καναδικός οίκος αξιολόγησης επισημαίνει ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν οφείλεται αποκλειστικά στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά αντανακλά και διαρθρωτικές αλλαγές στη φορολογική διοίκηση, με καθοριστική συμβολή της ψηφιοποίησης, του myDATA και της διασύνδεσης των ταμειακών μηχανών με τα POS.
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη (12/11), η συνδυασμένη συμμετοχή των εσόδων από ΦΠΑ και φόρους εισοδήματος στο ελληνικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2019 και 2025. Η εξέλιξη αυτή έχει συμβάλει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στη βελτίωση της εισπραξιμότητας, καθιστώντας τα δημόσια έσοδα περισσότερο προβλέψιμα και λιγότερο εξαρτημένα από τις διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας.
Η Morningstar DBRS, η οποία αξιολογεί την Ελλάδα στη βαθμίδα BBB με θετική προοπτική, υπογραμμίζει ότι οι συγκεκριμένες αλλαγές ενισχύουν την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίζει περιόδους υψηλότερου κόστους δανεισμού και αυξημένης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές.
Πρωτογενές πλεόνασμα έναντι ελλειμμάτων στην Ευρώπη
Η έκθεση αναδεικνύει τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ, όταν οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ κατέγραψαν κατά μέσο όρο πρωτογενές έλλειμμα 1,5%. Ο οίκος σημειώνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που εμφανίζουν επαναλαμβανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα.
Παρότι αναμένεται κάποια υποχώρηση του πλεονάσματος λόγω των μειώσεων στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και των αυξήσεων στις συντάξεις, η δημοσιονομική θέση της χώρας εκτιμάται ότι θα παραμείνει συγκριτικά ισχυρή. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που επικαλείται η Morningstar DBRS, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 3,4% του ΑΕΠ το 2026 και στο 2,6% το 2027.
Το myDATA και τα POS περιόρισαν τη φοροδιαφυγή
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις μεταρρυθμίσεις της φορολογικής διοίκησης, οι οποίες, σύμφωνα με τον οίκο, έχουν περιορίσει τις δυνατότητες απόκρυψης φορολογητέας ύλης. Η λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η εισαγωγή της πλατφόρμας myDATA από το 2020 και η ηλεκτρονική διαβίβαση λογιστικών στοιχείων και τιμολογίων έχουν αυξήσει τη διαφάνεια στις συναλλαγές.
Παράλληλα, η διασύνδεση των τερματικών POS με τις ταμειακές μηχανές και τα πληροφοριακά συστήματα της φορολογικής διοίκησης έχει συμβάλει στη βελτίωση της είσπραξης ΦΠΑ.
Σημαντική είναι και η επίδραση της επέκτασης των ηλεκτρονικών πληρωμών, ιδιαίτερα σε κλάδους που παραδοσιακά εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο φοροδιαφυγής, όπως η εστίαση, το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες προς ιδιώτες.
Η Morningstar DBRS παραπέμπει στα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τα οποία το κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ στην Ελλάδα έχει περιοριστεί αισθητά. Πρόκειται για τη διαφορά μεταξύ των εσόδων ΦΠΑ που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπράττονται και εκείνων που τελικά καταλήγουν στα δημόσια ταμεία.
Μόνιμη βελτίωση και όχι προσωρινή αύξηση εσόδων
Ο οίκος επισημαίνει ότι η δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας έχει βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια χάρη στις μεταρρυθμίσεις που ενίσχυσαν τη φορολογική συμμόρφωση. Όπως εξηγεί, οι πρωτοβουλίες ψηφιοποίησης, συμπεριλαμβανομένων του myDATA και της διασύνδεσης των POS με τις φορολογικές αρχές, έχουν συμβάλει στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και στην αποτελεσματικότερη είσπραξη ΦΠΑ. Αποτέλεσμα είναι τα δημόσια έσοδα έχουν γίνει περισσότερο αξιόπιστα και λιγότερο εξαρτημένα από τις συγκυριακές οικονομικές εξελίξεις.
Η βελτίωση αυτή δημιουργεί πρόσθετα περιθώρια αντοχής απέναντι σε ενδεχόμενη επιβράδυνση της ανάπτυξης, γεωπολιτικές αναταράξεις και περιόδους αυξημένου κόστους χρηματοδότησης του Δημοσίου.
Η Morningstar DBRS τονίζει ότι η σταθερότερη ροή φορολογικών εσόδων ενισχύει την ικανότητα της Ελλάδας να απορροφά οικονομικούς κραδασμούς. Σε περίπτωση χαμηλότερης ανάπτυξης ή διαταραχών στο διεθνές εμπόριο και στον τουρισμό, η διευρυμένη φορολογική βάση μπορεί να περιορίσει τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.
Αντίστοιχα, σε περιόδους ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, η μεγαλύτερη αξιοπιστία των εσόδων συμβάλλει στην αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
