ΕΚΤ: Πρωτοφανής στην Ευρώπη η συγκέντρωση δανείων στους 10 μεγαλύτερους ομίλους στην Ελλάδα

Η επισήμανση του αντιπροέδρου της ΕΚΤ Μπόρις Βούιτσιτς αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας

Ο Μπόρις Βούιτσιτς © EPA/TOMS KALNINS

Η συγκέντρωση τραπεζικών δανείων στους δέκα μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους της Ελλάδας δεν έχει αντίστοιχο σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Μπόρις Βούιτσιτς. Η επισήμανση αναδεικνύει ένα σημαντικό ζήτημα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας, καθώς η έκθεση των ελληνικών συστημικών τραπεζών σε συγκεκριμένους μεγάλους δανειολήπτες είναι ιδιαίτερα υψηλή.

Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ αναφέρθηκε στο θέμα στο περιθώριο της παρουσίασης της έκθεσης «Financial Stability Review» στη Φρανκφούρτη. Ερωτηθείς για τις κινήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σχετικά με τη συγκεκριμένη συγκέντρωση κινδύνου, απέφυγε να σχολιάσει τις παρεμβάσεις της εποπτικής αρχής σε εθνικό επίπεδο, σημειώνοντας ότι η ΕΚΤ δεν σχολιάζει μεμονωμένες χώρες.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσμα των ευρημάτων πρόσφατης έκθεσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Σύμφωνα με αυτήν, τα επιχειρηματικά δάνεια των τεσσάρων συστημικών τραπεζών προς τους δέκα μεγαλύτερους επιχειρηματικούς ομίλους αντιστοιχούν στο 66,2% του συνόλου των επιχειρηματικών δανείων στην Ελλάδα.

Ακόμη πιο ενδεικτικά είναι τα στοιχεία για την κεφαλαιακή έκθεση των τραπεζών. Τα ανοίγματα προς τους δέκα μεγαλύτερους κοινούς εταιρικούς δανειολήπτες αντιστοιχούν στο 81% των κεφαλαίων Tier 1 των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, αφού ληφθούν υπόψη τα μέτρα περιορισμού του πιστωτικού κινδύνου. Την ίδια στιγμή, το σύνολο των μεγάλων ανοιγμάτων φτάνει στο 122,3% των κεφαλαίων Tier 1.

Το ΔΝΤ επισημαίνει, μάλιστα, ότι οι τέσσερις συστημικές τράπεζες εμφανίζουν παρόμοια κατανομή των ανοιγμάτων τους στους συγκεκριμένους μεγάλους δανειολήπτες. Αυτό σημαίνει ότι ενδεχόμενες σοβαρές οικονομικές δυσκολίες σε έναν ή περισσότερους από αυτούς τους ομίλους θα μπορούσαν να επηρεάσουν ταυτόχρονα τους ισολογισμούς περισσότερων τραπεζών, ακόμη και αν οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας.

Το ενεργειακό κόστος και οι κίνδυνοι για τις τράπεζες

Στην έκθεσή της για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι η ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών της Ευρωζώνης παραμένει συνολικά ικανοποιητική. Ωστόσο, προειδοποιεί για την έκθεση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων σε επιχειρήσεις που είναι ευάλωτες σε διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού.

Ειδικότερα, μια παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου θα μπορούσε να επιβαρύνει σταδιακά την εξυπηρέτηση των επιχειρηματικών δανείων και να οδηγήσει σε αύξηση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Οι επιπτώσεις ενδέχεται να εκδηλωθούν σε βάθος χρόνου, αυξάνοντας παράλληλα τις ανάγκες των τραπεζών για σχηματισμό προβλέψεων.

Παρά τους κινδύνους, η ΕΚΤ εκτιμά ότι η ισχυρή κερδοφορία, τα κεφαλαιακά αποθέματα και η ρευστότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος αποτελούν σημαντικές δικλίδες ασφαλείας απέναντι σε ενδεχόμενους κραδασμούς.

Στο μικροσκόπιο ομόλογα, τεχνητή νοημοσύνη και hedge funds

Η ΕΚΤ εστιάζει στους κινδύνους από μια απότομη ανατιμολόγηση των κρατικών ομολόγων, καθώς αυξάνονται οι ανάγκες κρατικού δανεισμού και ενισχύεται η παρουσία επενδυτών που αντιδρούν άμεσα στις μεταβολές της αγοράς. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε η Γαλλία, όπου η πολιτική αβεβαιότητα επιβαρύνει τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση.

Σημαντικός θεωρείται και ο κίνδυνος μιας απότομης διόρθωσης στις αποτιμήσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Η αυξανόμενη χρηματοδότηση επενδύσεων σε υποδομές μέσω δανεισμού δημιουργεί διαύλους μετάδοσης πιθανών απωλειών από τις μετοχές στην αγορά εταιρικών ομολόγων.

Τέλος, η ΕΚΤ επισημαίνει τον ρόλο των hedge funds και των υψηλά μοχλευμένων επενδυτικών θέσεων. Μια απότομη πτώση των τιμών θα μπορούσε να προκαλέσει απαιτήσεις για πρόσθετες εξασφαλίσεις, αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων και περαιτέρω ενίσχυση των πιέσεων στις αγορές, με πιθανές επιπτώσεις και στις τράπεζες μέσω των χρηματοδοτικών σχέσεών τους με μη τραπεζικούς φορείς.