Η Ελλάδα (αρνητική) πρωταγωνίστρια στις ευρωπαϊκές έρευνες για τη φτώχεια

Το 50,5% του πληθυσμού δήλωσε ότι δεν διαθέτει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί σε ένα έκτακτο έξοδο

ΑΘΗΝΑ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ / ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ © EUROKINISSI (ΧΑΣΙΑΛΗΣ ΒΑΪΟΣ)

Μια σειρά από απογοητευτικές επιδόσεις στις ευρωπαϊκές έρευνες για τη φτώχεια και τις συνθήκες διαβίωσης καταγράφει η Ελλάδα, παρά τους υψηλότερους του ευρωπαϊκού μέσου όρου ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης των τελευταίων ετών.

Περισσότεροι από ένας στους δύο κατοίκους της χώρας αδυνατούν να καλύψουν μια έκτακτη οικονομική δαπάνη, σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ το κόστος στέγασης απορροφά δυσανάλογα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Τα νεότερα στοιχεία που δημοσιεύει σήμερα, Τρίτη 17 Νοεμβρίου, η Eurostat για τις υλικές και κοινωνικές στερήσεις έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά δημοσιεύσεων της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας και της ΕΛΣΤΑΤ μέσα στο 2026, οι οποίες αποτυπώνουν την απόσταση που εξακολουθεί να χωρίζει την Ελλάδα από την υπόλοιπη Ευρώπη σε κρίσιμους δείκτες οικονομικής ευημερίας.

Σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις για το 14,9% του πληθυσμού

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 14,9% του πληθυσμού της Ελλάδας αντιμετώπιζε σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις, έναντι μόλις 6,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα καταλαμβάνει την τρίτη χειρότερη θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, πίσω από τη Ρουμανία (16,8%) και τη Βουλγαρία (15%).

Μάλιστα, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταγράφεται μικρή βελτίωση σε σχέση με το 2024, όταν το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 6,4%, στην Ελλάδα παρατηρείται επιδείνωση, καθώς ο δείκτης αυξήθηκε από το 14% στο 14,9%. Στον αντίποδα βρίσκεται η Σλοβενία, με ποσοστό μόλις 1,9%.

Η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση δεν αποτελεί αμιγώς εισοδηματικό δείκτη. Αφορά ανθρώπους που αδυνατούν για οικονομικούς λόγους να καλύψουν τουλάχιστον επτά από τις 13 ανάγκες που εξετάζει η έρευνα, όπως η επαρκής θέρμανση της κατοικίας, η κάλυψη έκτακτων εξόδων, η αντικατάσταση φθαρμένων ειδών και η συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες.

Πάνω από ένας στους δύο δεν μπορεί να καλύψει ένα έκτακτο έξοδο

Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, η Eurostat είχε δημοσιεύσει στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την αδυναμία αντιμετώπισης απρόβλεπτων δαπανών.

Το 50,5% του πληθυσμού δήλωσε ότι δεν διαθέτει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί σε ένα έκτακτο έξοδο το 2025, έναντι 29,2% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Ακολουθούν η Λετονία με 43,7% και η Βουλγαρία με 42,4%, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στην Ολλανδία (15,3%).

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι στην Ελλάδα το ποσοστό αυξήθηκε κατά 6,6 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο, από 43,9% το 2024, την ώρα που στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποχώρησε από το 30% στο 29,2%.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το ύψος της έκτακτης δαπάνης που εξετάζεται στη σχετική έρευνα για την Ελλάδα ανέρχεται σε 500 ευρώ.

Η αδυναμία κάλυψης μιας έκτακτης δαπάνης δεν αφορά αποκλειστικά όσους βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας. Αποτυπώνει την έλλειψη οικονομικού αποθέματος σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, για τα οποία μια βλάβη στο αυτοκίνητο, μια έκτακτη ιατρική ανάγκη ή μια επισκευή στο σπίτι μπορεί να ανατρέψει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού

Η εικόνα συμπληρώνεται από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ, που δημοσιεύθηκε στις 19 Μαρτίου 2026 και αφορά το έτος 2025, με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2024. Σύμφωνα με αυτήν, το 27,5% του πληθυσμού της χώρας, δηλαδή 2.797.000 άνθρωποι, βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, έναντι 26,9% το 2024 και 26,1% το 2023.

Με βάση τα συγκριτικά στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat στις 30 Απριλίου, η Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη χειρότερη θέση στην ΕΕ, πίσω από τη Βουλγαρία (29%) και οριακά πάνω από τη Ρουμανία (27,4%). Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 20,9%.

Σε ό,τι αφορά αποκλειστικά την εισοδηματική φτώχεια, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται κάτω από το σχετικό κατώφλι, μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, ανήλθε στο 19,6%, παραμένοντας σταθερό σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα.

Το ετήσιο κατώφλι κινδύνου φτώχειας διαμορφώθηκε στα 7.020 ευρώ για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό, δηλαδή στα 585 ευρώ τον μήνα, και στα 14.742 ευρώ για μια οικογένεια με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών.

Ιδιαίτερα ευάλωτα εμφανίζονται τα παιδιά. Ο δείκτης κινδύνου εισοδηματικής φτώχειας για τις ηλικίες έως 17 ετών ανέρχεται στο 22,8%, ενώ για τους πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω διαμορφώνεται στο 20,9%.

Η στέγαση εξαντλεί τα εισοδήματα, πολυτέλεια οι διακοπές

Μία ακόμη αρνητική πρωτιά για την Ελλάδα αφορά το στεγαστικό κόστος. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά στοιχεία για το 2025, το 26,4% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο αντίστοιχος μέσος όρος ανέρχεται στο 7,7%.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιεύθηκαν στις 30 Ιουλίου 2026, το 46,6% του πληθυσμού της Ελλάδας δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να πραγματοποιήσει ούτε μία εβδομάδα διακοπών μακριά από το σπίτι. Πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ, μετά τη Ρουμανία (61,4%), και είναι αισθητά υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 27,5%.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν, επίσης, ότι το 18,1% του πληθυσμού αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες στην εξασφάλιση ικανοποιητικής θέρμανσης τον χειμώνα και δροσιάς το καλοκαίρι, ενώ το 12,7% αδυνατεί να εξασφαλίσει κάθε δεύτερη ημέρα ένα γεύμα με κρέας, κοτόπουλο, ψάρι ή ισοδύναμη χορτοφαγική διατροφή.

Οι διαδοχικές δημοσιεύσεις αναδεικνύουν την αντίφαση της ελληνικής οικονομίας, μία βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών που δεν συνοδεύεται στον ίδιο βαθμό από ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας των νοικοκυριών.